Catalogue / health protection
health protection
1111 legal acts (in force only)
Dz.U. 2026 poz. 923Rozporządzeniein force
Regulation of the Council of Ministers of July 6, 2026, amending the regulation on the National Health Program for the years 2021-2026
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026
Dz.U. 2026 poz. 914Obwieszczeniein force
Announcement of the Marshal of the Sejm of the Republic of Poland of July 3, 2026, on the announcement of the consolidated text of the law on special geriatric care
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 lipca 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o szczególnej opiece geriatrycznej
Dz.U. 2026 poz. 911Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of July 1, 2026, amending the regulation on the State Medical Rescue Command Support System
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Systemu Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa Medycznego
Dz.U. 2026 poz. 859Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of 29 June 2026 amending the regulation on central electronic registration
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 czerwca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie centralnej elektronicznej rejestracji
Dz.U. 2026 poz. 796Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of 15 June 2026 amending the regulation on hospital emergency departments
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 czerwca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego
Dz.U. 2026 poz. 757Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of June 9, 2026, amending the regulation on guaranteed benefits from hospital treatment
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 czerwca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego
Dz.U. 2026 poz. 754Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of June 3, 2026, amending the regulation on guaranteed benefits from health programs
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 czerwca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych
Dz.U. 2026 poz. 707Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of May 27, 2026, on national reference laboratories for the quality testing of water intended for human consumption and the quality testing of bathing water.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 maja 2026 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych w zakresie badań jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz badań jakości wody w kąpieliskach
Dz.U. 2026 poz. 694Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of May 25, 2026, amending the regulation on occupational safety and health related to the presence of chemical agents in the workplace.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych
Dz.U. 2026 poz. 700Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Interior and Administration of May 22, 2026, amending the regulation on the types, scope, and forms of medical documentation and the method of its processing in healthcare facilities established by the minister competent for internal affairs.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów oraz sposobu przetwarzania dokumentacji medycznej w podmiotach leczniczych utworzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych
M.P. 2026 poz. 313Uchwałain force
Resolution No. 99 of the Council of Ministers of March 23, 2026, amending the resolution on the adoption of the multi-year program entitled National Oncology Strategy for 2020-2030
Uchwała nr 99 Rady Ministrów z dnia 23 marca 2026 r. zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030
Dz.U. 2026 poz. 456Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of March 20, 2026, amending the regulation on medical examinations of employees, the scope of preventive health care for employees, and medical certificates issued for purposes provided for in the Labour Code
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy
Dz.U. 2026 poz. 398Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of March 19, 2026, on the detailed scope of data entered into the National Cardiac Network system by cardiology centers and the deadlines for their entry
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 marca 2026 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych wprowadzanych do systemu Krajowej Sieci Kardiologicznej przez ośrodki kardiologiczne oraz terminów ich wprowadzania
Dz.U. 2026 poz. 394Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of National Defence of March 16, 2026, amending the regulation on establishing the list of diseases arising in connection with the specific properties or conditions of military service, as well as diseases and ailments that existed before being called up for military service, but worsened or manifested during service due to the specific properties or conditions of service in certain positions
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach
Dz.U. 2026 poz. 363Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Agriculture and Rural Development of March 16, 2026, amending the regulation on the detailed purpose, conditions, and procedure for granting support for the replacement of roofing materials harmful to health or the environment in agricultural holdings within the framework of the National Reconstruction and Resilience Plan
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
Dz.U. 2026 poz. 369Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Family, Labour and Social Policy of March 13, 2026, amending the regulation on the conditions for remuneration for work and granting other benefits related to work for employees employed in certain state budget units operating in healthcare
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w niektórych państwowych jednostkach budżetowych działających w ochronie zdrowia
M.P. 2026 poz. 343Uchwałain force
Resolution No. 93 of the Council of Ministers of March 12, 2026, amending the resolution on the establishment of the investment program entitled "Investment Program for the Modernization of Healthcare Entities"
Uchwała nr 93 Rady Ministrów z dnia 12 marca 2026 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Program inwestycyjny modernizacji podmiotów leczniczych"
M.P. 2026 poz. 233Uchwałain force
Resolution No. 81 of the Council of Ministers of 16 February 2026 on the establishment of an investment program entitled "Modern oncological infrastructure for the region - strategic expansion of SOLO III West Pomeranian Oncology Centre in Szczecin"
Uchwała nr 81 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Nowoczesna infrastruktura onkologiczna dla regionu - strategiczna rozbudowa SOLO III Zachodniopomorskiego Centrum Onkologii w Szczecinie"
Dz.U. 2026 poz. 228Obwieszczeniein force
Announcement of the Minister of Health of February 16, 2026, on the promulgation of the consolidated text of the regulation of the Minister of Health on the organizational standard of healthcare in the field of anesthesiology and intensive therapy
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii
Dz.U. 2026 poz. 208Obwieszczeniein force
Announcement of the Marshal of the Sejm of the Republic of Poland of February 13, 2026, on the promulgation of the consolidated text of the law on the health information system
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia
Dz.U. 2026 poz. 149Obwieszczeniein force
Announcement of the Marshal of the Sejm of the Republic of Poland of February 5, 2026, concerning the promulgation of the consolidated text of the Act on Public Health
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zdrowiu publicznym
M.P. 2026 poz. 206Uchwałain force
Resolution No. 69 of the Council of Ministers of 4 February 2026 on the establishment of an investment program entitled "Development of oncological therapy by providing innovative and comprehensive diagnostic and therapeutic methods at the University Clinical Centre"
Uchwała nr 69 Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2026 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Rozwój terapii onkologicznej przez zapewnienie innowacyjnych i kompleksowych metod diagnostycznych i leczniczych w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym"
M.P. 2026 poz. 196Uchwałain force
Resolution No. 70 of the Council of Ministers of February 4, 2026, on the establishment of an investment program entitled "Construction of the Lubusz University Oncology Centre, including the establishment of the Department of Nuclear Medicine at the Karol Marcinkowski University Hospital in Zielona Góra Limited Liability Company"
Uchwała nr 70 Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2026 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Budowa Lubuskiego Uniwersyteckiego Centrum Onkologii wraz z utworzeniem Zakładu Medycyny Nuklearnej w Szpitalu Uniwersyteckim imienia Karola Marcinkowskiego w Zielonej Górze spółka z ograniczoną odpowiedzialnością"
M.P. 2026 poz. 198Uchwałain force
Resolution No. 66 of the Council of Ministers of February 2, 2026, on the establishment of an investment program entitled "Establishment of the Centre for Personalized Oncology Diagnostics and Therapy"
Uchwała nr 66 Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2026 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Utworzenie Centrum Spersonalizowanej Diagnostyki i Terapii Onkologicznej"
M.P. 2026 poz. 188Uchwałain force
Resolution No. 64 of the Council of Ministers of February 2, 2026, on the establishment of an investment program entitled "Expansion of the Fryderyk Chopin University Hospital in Rzeszów in the field of oncology"
Uchwała nr 64 Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2026 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Rozbudowa Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie w zakresie onkologii"
M.P. 2026 poz. 186Uchwałain force
Resolution No. 65 of the Council of Ministers of February 2, 2026, on the establishment of an investment program entitled "Development of oncology diagnostics and therapy in southwestern Wielkopolska through the construction and equipping of strategic infrastructure of a radiotherapy and nuclear medicine centre in Leszno"
Uchwała nr 65 Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2026 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Rozwój diagnostyki i terapii onkologicznej w południowo-zachodniej Wielkopolsce poprzez budowę i doposażenie infrastruktury strategicznej ośrodka radioterapii i medycyny nuklearnej w Lesznie"
Dz.U. 2026 poz. 134Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of February 2, 2026, on indicators of the quality of cardiological care
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2026 r. w sprawie wskaźników jakości opieki kardiologicznej
Dz.U. 2026 poz. 556Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of the Interior and Administration of January 26, 2026, amending the regulation on the list of products intended to ensure public safety or protect health, life, and property, as well as the rules for issuing permits for the use of these products
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania
Dz.U. 2026 poz. 88Obwieszczeniein force
Announcement of the Prime Minister of January 26, 2026, on the promulgation of the consolidated text of the Council of Ministers' regulation on the maximum remuneration of national and provincial consultants
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 26 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości maksymalnego wynagrodzenia konsultantów krajowych i wojewódzkich
Dz.U. 2026 poz. 383Obwieszczeniein force
Announcement of the Minister of Health of January 23, 2026, on the promulgation of the consolidated text of the Regulation of the Minister of Health on guaranteed benefits in the field of psychiatric care and addiction treatment
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 23 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień
Dz.U. 2026 poz. 105Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of January 23, 2026, amending the regulation on the method of determining the lump sum of the basic hospital care system for health services
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej
Dz.U. 2026 poz. 92Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of January 22, 2026, amending the regulation on the reserve of vaccines and other immunological medicinal products used in the event of an epidemic threat or epidemic
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rezerwy szczepionek oraz innych immunologicznych produktów leczniczych, stosowanych w razie wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub epidemii
M.P. 2026 poz. 101Uchwałain force
Resolution No. 44 of the Council of Ministers of January 16, 2026, on the establishment of an investment program entitled "OnkoPlus - development of the University Oncology Center with nuclear medicine".
Uchwała nr 44 Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2026 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "OnkoPlus - rozwój Uniwersyteckiego Centrum Onkologii wraz z medycyną nuklearną"
Dz.U. 2026 poz. 70Obwieszczeniein force
Announcement of the Minister of Health of 13 January 2026 on the promulgation of the consolidated text of the Regulation of the Minister of Health on the pilot programme for coordinated medical care for patients with neurofibromatoses and related rasopathies
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie programu pilotażowego w zakresie koordynowanej opieki medycznej nad chorymi z neurofibromatozami oraz pokrewnymi im rasopatiami
Dz.U. 2026 poz. 103Obwieszczeniein force
Announcement of the Minister of Health of January 12, 2026, on the promulgation of the consolidated text of the regulation of the Minister of Health on harmful biological agents for health in the workplace and the protection of health of employees professionally exposed to these agents
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 12 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki
M.P. 2026 poz. 86Uchwałain force
Resolution No. 23 of the Council of Ministers of January 12, 2026, on the establishment of an investment program entitled "Expansion and modernization of the Main Center of Oncology named after Prof. Franciszek Łukaszczyk in Bydgoszcz in the scope of core activities: diagnostics and treatment".
Uchwała nr 23 Rady Ministrów z dnia 12 stycznia 2026 r. w sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą "Rozbudowa i modernizacja Zespołu Głównego Centrum Onkologii im. prof. Franciszka Łukaszczyka w Bydgoszczy w zakresie działalności podstawowej: diagnostyki i leczenia"
Dz.U. 2025 poz. 1886Rozporządzeniein force
Regulation of the Council of Ministers of December 29, 2025, amending the regulation on the National Health Program for the years 2021-2025
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025
Dz.U. 2025 poz. 1871Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of December 22, 2025, on central electronic registration
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2025 r. w sprawie centralnej elektronicznej rejestracji
Dz.U. 2025 poz. 1782Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of December 11, 2025, amending the regulation on courses entitling to work as a medical dispatcher and voivodeship medical rescue coordinator, as well as a refresher course for medical dispatchers
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 grudnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kursów uprawniających do pracy na stanowisku dyspozytora medycznego i wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego oraz kursu doskonalącego dla dyspozytora medycznego
M.P. 2025 poz. 1276Uchwałain force
Resolution No. 173 of the Council of Ministers of December 11, 2025, on the "National Action Program for Dementia Diseases, public policy until 2030"
Uchwała nr 173 Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2025 r. w sprawie "Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, polityki publicznej do roku 2030"
Dz.U. 2025 poz. 1755Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of December 9, 2025, amending the regulation on the pilot program for coordinated medical care for patients with neurofibromatoses and related rasopathies
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 grudnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego w zakresie koordynowanej opieki medycznej nad chorymi z neurofibromatozami oraz pokrewnymi im rasopatiami
M.P. 2025 poz. 1235Uchwałain force
Resolution No. 166 of the Council of Ministers of December 4, 2025, amending the resolution on the adoption of the multi-year program entitled National Oncology Strategy for the years 2020-2030
Uchwała nr 166 Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2025 r. zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030
Dz.U. 2025 poz. 1730Obwieszczeniein force
Announcement of the Marshal of the Sejm of the Republic of Poland of November 7, 2025, on the announcement of the consolidated text of the law on certain medical professions
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 listopada 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o niektórych zawodach medycznych
Dz.U. 2025 poz. 1705Ustawain force
Law of 7 November 2025 amending the Act on the Health Information System and the Act on Population Protection and Civil Defence
Ustawa z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia oraz ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej
Dz.U. 2025 poz. 1675Obwieszczeniein force
Announcement of the Marshal of the Sejm of the Republic of Poland of 7 November 2025 on the promulgation of the consolidated text of the Act on the Prevention and Combating of Infections and Infectious Diseases in Humans
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 listopada 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Dz.U. 2025 poz. 1552Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of November 5, 2025, amending the regulation on guaranteed benefits in the field of medical rescue
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 listopada 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ratownictwa medycznego
Dz.U. 2025 poz. 1528Obwieszczeniein force
Announcement of the Minister of Family, Labour and Social Policy of October 30, 2025, on the promulgation of the consolidated text of the Regulation of the Minister of Labour and Social Policy on the conditions for remuneration for work and the granting of other benefits related to work for employees employed in certain state budgetary units operating in healthcare
Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 października 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w niektórych państwowych jednostkach budżetowych działających w ochronie zdrowia
Dz.U. 2025 poz. 1498Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Agriculture and Rural Development of October 29, 2025, amending the regulation on the detailed purpose, conditions, and procedure for granting support for replacing roofing materials harmful to health or the environment in agricultural holdings within the framework of the National Reconstruction and Resilience Plan
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub środowiska w gospodarstwach rolnych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
Dz.U. 2025 poz. 1698Ustawain force
Law of 17 October 2025 amending the Act on Public Health
Ustawa z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym
Dz.U. 2025 poz. 1357Rozporządzeniein force
Regulation of the Minister of Health of 6 October 2025 amending the regulation on cooperation between the bodies of the National Sanitary Inspectorate, the Veterinary Inspectorate and the Environmental Protection Inspectorate in combating infections and infectious diseases that can be transmitted from animals to humans or from humans to animals
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie współdziałania między organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych, które mogą być przenoszone ze zwierząt na ludzi lub z ludzi na zwierzęta