II Ko 125/21
Common courts2021-12-30
Case number
II Ko 125/21
Judgment date
2021-12-30
Type
SENTENCE
Judges
Wojciech Michalak (PRESIDING_JUDGE)
Judgment text
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt II 1Ko 125/21</strong>
</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 30 grudnia 2021 roku</p>
<p>Sąd Okręgowy w Siedlcach w II Wydziale Karnym w składzie:</p>
<p>Przewodniczący SSO Wojciech Michalak</p>
<p>Protokolant: sekr. sąd. Beata Wilkowska</p>
<p>w obecności prokuratora Anny Świderskiej</p>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2021 roku</p>
<p>sprawy</p>
<p>z wniosku <strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">E. W.</span>
</strong>
</p>
<p>o zadośćuczynienie i odszkodowanie wynikłe z wydania i wykonania wobec <span class="anon-block">W. R.</span> wyroku byłego wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie sygn. akt Sr. 1578/47 z dnia 27 grudnia 1946r., którego nieważność została stwierdzona postanowieniem Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001r. w sprawie II 2 Ko 38/01/UN</p>
<p>
<strong>
<!-- -->o r z e k a</strong>
</p>
<p>I.
wniosek oddala.</p>
<table>
<colgroup>
<col width="41"/>
<col width="3"/>
<col width="24"/>
<col width="14"/>
<col width="5"/>
<col width="33"/>
<col width="252"/>
<col width="11"/>
<col width="22"/>
<col width="98"/>
<col width="33"/>
<col width="120"/>
<col width="66"/>
</colgroup>
<tr>
<td colspan="13">
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="7">
<p>Formularz UWO</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>Sygnatura akt</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<strong>
<!-- -->II 1 Ko 125/21</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- --> WNIOSKODAWCA</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">E. W.</span> (z domu <span class="anon-block">R.</span>)</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2" colspan="2">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>Odszkodowanie (kwota główna)</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="7">
<p>
<strong>
<!-- -->51.090,92 (pięćdziesiąt jeden tysięcy dziewięćdziesiąt i 92/100) złotych</strong> za szkodę doznaną przez <span class="anon-block">W. R.</span> na skutek wydania i wykonania wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie na sesji wyjazdowej w <span class="anon-block">D.</span> dnia 27 grudnia 1946 roku.</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2" colspan="2">
<p>2.</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>Zadośćuczynienie (kwota główna)</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="7">
<p>
<strong>
<!-- -->10.000.000 (dziesięć milionów) złotych</strong> za krzywdę doznaną przez <span class="anon-block">W. R.</span> na skutek wydania i wykonania wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie na sesji wyjazdowej w <span class="anon-block">D.</span> dnia 27 grudnia 1946 roku (kara śmierci);</p>
<p>
<strong>
<!-- -->33 820,06 złotych</strong> za krzywdę doznaną przez <span class="anon-block">W. R.</span> na skutek aresztowania go w okresie od 21 do 27 grudnia 1946 roku (6 dni);</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>3.</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>Inne</p>
</td>
<td colspan="4"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2"> </td>
<td colspan="7">
<p>------------------------------------------------------------</p>
</td>
<td colspan="4">
<p>-----------------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->3. Ustalenie faktów</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->3.1. Fakty uznane za udowodnione</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="4">
<p>
<em>
<!-- -->Lp.</em>
</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>
<em>
<!-- -->Fakt</em>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- --> Dowód </em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Numer karty </em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
<td colspan="3">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Postanowieniem Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. II 2 Ko 38/01/UN, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. – o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, <strong>
<!-- -->
<span class="underline">
<!-- -->stwierdzono nieważność wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie sygn. akt Sr. 1578/47 z dnia 27 grudnia 1946 r., </span>
</strong>mocą którego <span class="anon-block">W. R.</span>, syn <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">J.</span>, <span class="anon-block">urodzony (...)</span> został skazany za czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460300192" title="Dekret z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa - Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192 (art. 16;art. 16 § 1)">art. 16 § 1 Dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa</a>, na karę śmierci.</p>
<p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">E. W.</span> była obecna na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2001 r., na którym zapadło powyższe postanowienie.</p>
<p>Postanowienie Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. II 2 Ko 38/01/UN, nie zostało zaskarżone. Stało się prawomocne z dniem 20 czerwca 2001 r.</p>
</td>
<td colspan="2"> </td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->3.2. Fakty uznane za nieudowodnione</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Lp.</em>
</p>
</td>
<td colspan="2"> </td>
<td colspan="5">
<p>
<em>
<!-- -->Fakt</em>
</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>
<em>
<!-- -->Dowód </em>
</p>
</td>
<td>
<p>
<em>
<!-- -->Numer karty </em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="3">
<p>---------</p>
</td>
<td colspan="2"> </td>
<td colspan="5">
<p>----------------------------------------------------------------</p>
</td>
<td colspan="2">
<p>------------------------</p>
</td>
<td>
<p>--------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->ocena DOWODów</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- --> Dowody będące podstawą ustalenia faktów</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>
<em>
<!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1</em>
</p>
</td>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Dowód</em>
</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach uznania dowodu</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>-----------</p>
</td>
<td colspan="3">
<p>-------------------------------------------------</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>------------------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>
<em>
<!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2</em>
</p>
</td>
<td colspan="3">
<p>
<em>
<!-- -->Dowód</em>
</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5"> </td>
<td colspan="3"> </td>
<td colspan="5"> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->PODSTAWA PRAWNA</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Odszkodowanie</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="4" colspan="2">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>Kwota główna</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>-------------------------------------------------------</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>----------------------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="11">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="11">
<p>--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>Zadośćuczynienie</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="4" colspan="2">
<p>2.</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>Kwota główna</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="5">
<p>
<strong>
<!-- -->-------------------------------------------------------</strong>
</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>
<strong>
<!-- -->----------------------------------------------------------</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="11">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="11">
<p>
<strong>
<!-- --> Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> <em>
<!-- -->(Dz.U. z 2021.1693, tj. z dnia 2021.09.15) </em>- osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców. Jak stanowi z kolei obecnie brzmienie art. 8 ust. 2 w/w ustawy – żądanie odszkodowania lub zadośćuczynienia należy zgłosić odpowiednio w sądzie okręgowym lub wojskowym sądzie okręgowym, który wydał postanowienie o stwierdzeniu nieważności orzeczenia, w terminie 10 lat od daty jego uprawomocnienia się. Przepis art. 8 ust. 2 w/w ustawy zawierający termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie lub zadośćuczynienie zmieniał się na przestrzeni lat. W okresie od 24 maja 1991 r. do 29.10.2019 r., wynosił 1 rok. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Postanowienie SO w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. II 2 Ko 38/01/UN,, stwierdzające nieważność wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie sygn. akt Sr. 1578/47 z dnia 27 grudnia 1946 r. zapadło w czasie, kiedy obowiązywał roczny termin przedawnienia roszczenia.</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Zgodnie z art. 6 w/w ustawy, zwanej w orzecznictwie tzw. „ustawą lutową”, stwierdzając nieważność orzeczenia, sąd poucza osoby uprawnione o przysługujących</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->im uprawieniach do żądania odszkodowania z poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W sprawie o sygn. II 2 Ko 38/01/UN, brak było dowodu na tego rodzaju pouczenia. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Wnioskodawczyni <span class="anon-block">E. W.</span> złożyła wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie po ponad 20 latach od wydania i uprawomocnienia się powyższego postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., II 2 Ko 38/01/UN powołując się na: brak świadomości co do możliwości dochodzenia roszczenia wynikające z braku stosowanego pouczenia przez Sąd oraz na powzięcie wiadomości o możliwości dochodzenia takiego roszczenia dopiero rok temu z mediów. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Prokurator na rozprawie w dniu 30 grudnia 2021 r. podniósł zarzut przedawnienia i wniósł o ocenę tego zarzutu przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Zarzut przedawnienia podniósł także przedstawiciel Skarbu Państwa. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> W ocenie Sądu, podzielić należało stanowisko prokuratora odnośnie zarzutu przedawnienia i konieczności jego oceny przez pryzmat zasad współżycia społecznego, tutaj wyraźnie podkreślić należy, iż - nie abstrakcyjnie, lecz w realiach tej konkretnej sprawy, przy okolicznościach stricte odnoszących się do tego, co dokładnie działo się po wydaniu przez SO w Siedlcach postanowienia z dnia 12 czerwca 2001 r., II 2 Ko 38/01/UN i osoby wnioskodawczyni. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Do terminu z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 1 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 ()">ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>, mają zastosowanie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 1;art. 117 § 2)">art. 117 § 1 i 2 kodeksu cywilnego</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kodeksu cywilnego</a>. Biorąc pod uwagę, że ustawa lutowa nie określa skutków upływu terminu, to w tej kwestii zastosowanie mają rozwiązania przyjęte w prawie cywilnym. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> W złożonym wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie powołano się na uchwałę składu 7 sędziów SN sygn. I KZP 7/93, aczkolwiek z tego orzeczenia przytoczono jedynie wyizolowane od całości fragmenty, które odpowiadały tezie złożonego wniosku, bez uwzględnienia meritum rozpoznawanej w tej sprawie problematyki i z całkowitym przemilczeniem, wszystkiego tego, co dla wnioskodawczyni w świetle tego judykatu było niekorzystne. Doskonałym przykładem w tym względzie jest przemilczenie tego, że w uchwale tej stwierdzono, iż <span class="underline">
<!-- -->upływ terminu określonego w art. 8 ustawy lutowej może wywołać jedynie skutek o charakterze materialnoprawnym, mianowicie może doprowadzić –w razie skutecznego podniesienia zarzutu przedawnienia – do oddalenia żądania odszkodowania i zadośćuczynienia</span>. Generalny wniosek płynący z tego orzeczenia SN, mający przełożenie na obecnie rozpoznawaną sprawę, był bowiem taki, że Sąd ferując rozstrzygnięcie w kontekście podniesionego zarzutu przedawnienia, winien ocenić powody spóźnionego zgłoszenia żądania odszkodowania i zadośćuczynienia. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. II AKa 124/18, orzekł, że dokonanie pouczenia przewidzianego w art. 6 ustawy lutowej nie stanowi warunku <em>
<!-- -->sine qua non</em> rozpoczęcia biegu terminu określonego w art. 8 ust. 2 tej ustawy. Brak jest uzasadnienia dla tezy, że naruszenie art. 6 „wstrzymuje” rozpoczęcie biegu terminu przewidzianego w art. 8 ust. 2, z którego treści wyraźnie wynika, że roczny termin do zgłoszenia żądania odszkodowania i zadośćuczynienia biegnie "od daty uprawomocnienia się" postanowienia o stwierdzeniu nieważności orzeczenia. Nie można też przyjmować, że bieg (i upływ) terminu przewidzianego w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej prowadzi do ujemnych skutków procesowych dla osoby, której nie pouczono o terminie dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia, gdyż zgłoszenie takiego żądania po upływie terminu przewidzianego w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej, jest skuteczne w sferze prawnoprocesowej, stanowi bowiem rację wszczęcia postępowania i wydania merytorycznego orzeczenia w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia <em>
<!-- -->(LEX nr 2514500).</em> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Zawartą w tym wyroku argumentację podziela również tutejszy Sąd Okręgowy. W tym miejscu podkreślić należy, iż również w świetle tego orzeczenia, Sąd, wydając rozstrzygnięcie przy podniesionym zarzucie przedawnienia roszczenia, winien ocenić powody spóźnionego zgłoszenia żądania o odszkodowanie i zadośćuczynienie. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> W ocenie Sądu, powołanie się na poczucie sprawiedliwości i względy słuszności związane z orzeczeniem zadośćuczynienia, nie było zasadne i wystarczające. Utożsamienie bowiem tych pojęć z pojęciem zasad współżycia społecznego, praktycznie wyłączyłoby możliwość podniesienia zarzutu przedawnienia, a co za tym idzie, zawsze nakazywałoby sądowi uwzględniać przedawnione roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie <em>
<!-- -->(podobnie: Sąd Najwyższy w postanowieniu z 8.11.2007 r., IV KK 406/07, LEX nr 346747). </em>Przepisy zawierające terminy przedawnienia tego rodzaju roszczeń byłby zatem „martwe”. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd dokonując oceny czy uwzględnienie zarzutu przedawnienia pozostaje w sprzeczności, czy też w zgodzie z zasadami współżycia społecznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a>), powinien w szczególności wykluczyć, że uchybienie terminowi było wynikiem zaniedbania, niestaranności czy niefrasobliwości, czy też nastąpiło z wyjątkowych przyczyn w istocie uniemożliwiających dochowanie terminu. W orzecznictwie jako przykłady wyjątkowych okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminowi do złożenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie wskazuje się: długotrwałą obłożną chorobę, całkowity upadek sił powodujący konieczność zapewnienia opieki osoby trzeciej w sprawach codziennej egzystencji, chorobę psychiczną, ubezwłasnowolnienie, długotrwały pobyt za granicą połączony z niemożnością nawiązania kontaktu z krajem <em>
<!-- -->(por. wyrok SA w Łodzi z 21.05.2013 r., II AKa 70/13, LEX nr 1321971; wyrok SA w Gdańsku z 30.08.2012 r., II AKa 261/12, LEX nr 1236117).</em> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Tego typu okoliczności brak było w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do sytuacji w jakiej była wnioskodawczyni. W złożonym wniosku nie wykazano, aby w okresie po stwierdzeniu przez Sąd Okręgowy w Siedlcach nieważności wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie doszło do wykluczenia faktycznej bądź prawnej możliwości działania i prowadzenia swoich spraw życiowych przez <span class="anon-block">E. W.</span>. Z kolei jak wynika z zeznań jej syna <span class="anon-block">J. W.</span>, wnioskodawczyni w dacie stwierdzenia przez SO w Siedlcach nieważności wyroku z 1946 r. dotyczącego jej ojca, tj. w 2001 roku miała 58 lat i mimo chorób sercowych, wykazywała normalną aktywność zawodową – prowadziła magiel. Dopiero od 2012-2013 roku zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej (k. 80 verte). Brak było także danych, aby wnioskodawczyni w okresie 2001-2021 roku poważnie chorowała, aby zachodziły szczególne, zupełnie wyjątkowe względy, które umożliwiały jej złożenie wniosku o zasądzenie na jej rzecz odszkodowania i zadośćuczynienia. Cała ustawa lutowa (tj. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego) zawiera jedynie 15 artykułów. Przepis art. 1 ust. 1 tej ustawy stanowił podstawę prawną postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. II 2 Ko 38/01/UN i został w nim wyraźnie wskazany. Nic nie stało na przeszkodzie, aby wnioskodawczyni zapoznała się na przestrzeni lat z treścią powyższych norm. Już art. 8 ust. 1 w/w ustawy dotyczył i dotyczy nadal interesującego ją odszkodowania i zadośćuczynienia, ustęp 2 tego przepisu terminu jego dochodzenia. <span class="anon-block">E. W.</span>, przez okres ponad 20 lat od daty prawomocności postanowienia SO z dnia 12 czerwca 2001 r., otwierającego jej drogę do złożenia żądania o odszkodowanie i zadośćuczynienie, nie znajdowała się w stanie uniemożliwiającym podjęcie działań ukierunkowanych na zgłoszenie przysługującego jej roszczenia. A przecież to właśnie wnioskodawczyni w 2001 roku osobiście wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie, potrafiła samodzielnie złożyć go do odpowiedniego organu. W końcu brała aktywny udział w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Siedlcach. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Upływ czasu pozostaje w zgodzie z postulatem pewności prawa i stabilizacji stosunków prawnych i w przekonaniu Sądu może być, oczywiście przy uwzględnieniu okoliczności omówionych powyższej, dość silnym argumentem na rzecz wyłączenia możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia w wyniku podniesionego przez prokuratora i przedstawiciela Skarbu Państwa zarzutu przedawnienia. <br/>Przedawnienie jako instrument podstawowy z zakresu gwarancji pewności prawa i bezpieczeństwa stosunków prawnych, winno być ocenione, zważone i w adekwatny sposób uwzględnione także w odniesieniu do roszczeń odszkodowawczych kierowanych przeciwko Skarbowi Państwa. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a> ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie w przypadku nadużycia prawa przez osobę korzystającą z zarzutu przedawnienia<em>
<!-- -->.</em> Nadużycia tego rodzaju po stronie prokuratora i Skarbu Państwa nie stwierdził Sąd Okręgowy. W okresie biegu terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego nie istniały zasadnicze, usprawiedliwione przeszkody w zakresie dochodzenia takiego roszczenia przez uprawnioną. Tego rodzaju argumentów zabrakło w złożonym wniosku i tego rodzaju argumentów nie podano na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Jednocześnie należy podnieść, że znane jest Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 maja 1996 r., II AKz 237/96, w którym orzeczono, iż wtedy, gdy zgłoszenie żądania odszkodowania i zadośćuczynienia po upływie terminu określonego w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej wywołane jest niespełnieniem obowiązku przewidzianego w art. 6 tej ustawy, to podniesienie zarzutu przedawnienia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a więc nieskuteczne <em>
<!-- -->(OSAB 1996, nr 2, poz. 28, LEX).</em> Jednak wyrażona w nim teza, w przekonaniu Sądu, nie przystawała do realiów obecnie rozpoznawanej sprawy i jej bezkrytyczne powielenie nie było możliwe. W orzeczeniu powyższym rozważano sytuację, w której Sąd Wojewódzki w ogóle nie interesował się przyczynami, dla których żądanie przez uprawnione podmioty zostało złożone z przekroczeniem terminu, o jakim mowa w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej, nie przesłuchał na tę okoliczność wnioskodawców, a po wysłuchaniu prokuratora, podnoszącego zarzut przedawnienia w tym postępowaniu - żądanie wnioskodawców oddalił. Ponadto, między omówionym w powyższym postanowieniu sygn. II AKz 237/96 wydaniem orzeczenia o unieważnieniu wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego z 1946 r. przez Sąd Wojewódzki w 1993 roku (wnioskodawcą był sam represjonowany), a dochodzeniem przez spadkobierców represjonowanego odszkodowania po jego śmierci w 1995 r. upłynął okres 2 lat, a nie 20 lat. Przy rozważeniu przez tut. Sąd, przyczyn spóźnionego zgłoszenia przez <span class="anon-block">E. W.</span> żądania orzeczenia odszkodowania i zadośćuczynienia, mieliśmy jednak do czynienia z zupełnie innym stanem faktycznym. </strong>
</p>
<p>Kierując się przedstawionymi wyżej racjami, Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie wynikłe z wydania i wykonania wobec <span class="anon-block">W. R.</span> wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie sygn. akt Sr. 1578/47 z dnia 27 grudnia 1946r., którego nieważność została stwierdzona postanowieniem Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 12 czerwca 2001r. w sprawie II 2 Ko 38/01/UN, z uwagi na zasadne podniesienie zarzutu przedawnienia przez uprawnione podmioty.</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>Inne</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3" colspan="2">
<p>3.</p>
</td>
<td colspan="11">
<p>--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="11">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="11">
<p>--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<em>
<!-- -->Odszkodowanie</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2" colspan="2">
<p>1.</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Kwota główna</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="6">
<p>---------------------------------------------------------</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>---------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>Zadośćuczynienie</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="2" colspan="2">
<p>2.</p>
</td>
<td colspan="6">
<p>Kwota główna</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>Odsetki</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="6">
<p>
<strong>
<!-- -->--------------------------------------------------------</strong>
</p>
</td>
<td colspan="5">
<p>
<strong>
<!-- -->--------------------------------------------------------</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>Inne</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
<p>3.</p>
</td>
<td colspan="11">
<p>
<strong>
<!-- -->Wniosek oddalono w całości. </strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="6">
<p>
<em>
<!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>
<em>
<!-- -->Przytoczyć okoliczności</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="6">
<p>-----------------</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>-------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->KOszty procesu</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="6">
<p>
<em>
<!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>
<em>
<!-- -->Przytoczyć okoliczności</em>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="6">
<p>
<em>
<!-- -->------------------</em>
</p>
</td>
<td colspan="7">
<p>-------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13">
<p>
<strong>
<!-- -->PODPIS</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="13"> </td>
</tr>
</table>
</div>