II SA/Sz 793/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Uczelnianej Komisji do spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania zapomogi I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu UZASADNIENIE W dniu [...]r. do Uniwersytetu [...] Wydział Filologii wpłynął wniosek z dnia [...] r. N.K., w którym studentka zwróciła się o przyznanie zapomogi na leczenie ortodontyczne oraz zakup aparatu ortodontycznego. Do wniosku wnioskodawczyni dołączyła pismo podpisane przez lekarza dentystę L.S. zawierające plan dalszego leczenia ortodontycznego oraz kosztorys tego leczenia. Decyzją z dnia [...] Wydziałowa Komisja ds. Pomocy Materialnej Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] w składzie: D.S. - przewodnicząca, A.C. - wiceprzewodnicząca, M.C. - członek, M.P. - członek, działając na podstawie art. 175 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w zw. z Regulaminem zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr 86/2008 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 września 2008 r. w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]", odmówiła przyznania N.K. w roku akademickim [...] wnioskowanej zapomogi stwierdzając brak istnienia podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła N.K. podnosząc, że na skutek wystąpienia komplikacji w leczeniu ortodontycznym i związaną z tym koniecznością zakupu aparatu ortodontycznego, którego koszt wynosi ponad [...] zł, znalazła się w trudnej sytuacji finansowej uzasadniającej, w jej ocenie, przyznanie zapomogi. Po rozpatrzeniu odwołania, Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] w składzie: P.D. – przewodniczący, E.O. – wiceprzewodnicząca, E.C. – wiceprzewodnicząca, A.D.- członek, B.L. – członek, R.S. – członek, D.S.- członek, A.G. – członek, decyzją z dnia [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 175 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), § 4 ust. 2 i 4 oraz § 29 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr 86/2008 Rektora Uniwersytetu [...]. w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]", utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z treścią § 29 i § 30 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] zapomogę może otrzymać student, który przejściowo znalazł się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej zdarzeniem losowym, przy czym przez zdarzenie losowe rozumie się sytuację powstałą nie wcześniej niż [...] miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku. Zdaniem organu, z dokumentacji załączonej do wniosku wynika, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka świadcząca o zaistnieniu zdarzenia losowego będącego przyczyną przejściowej, trudnej sytuacji materialnej. N.K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną wyżej decyzję podnosząc, że – wbrew twierdzeniom organu - spełniła przesłanki wynikające z § 29 i 30 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]. Podkreśliła, że nagła konieczność wymiany aparatu ortodontycznego spowodowała, iż znalazła się w trudnej sytuacji materialnej. Ponadto wskazała, że o konieczności zakupienia nowego aparatu ortodontycznego dowiedziała się w [...] r., zaś wniosek złożyła w dniu [...] r., a zatem zdarzenie losowe miało miejsce przed [...] miesiącami licząc, od dnia złożenia wniosku. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca dodatkowo wskazała, że w poprzednich latach otrzymała zapomogę, za którą częściowo sfinansowała zakup aparatu ortodontycznego. Do pisma załączyła decyzje Wydziałowej Komisji ds. Przyznawania Pomocy Materialnej z dnia [...] r. jak również decyzję Uczelnianej Komisji ds. Przyznawania Pomocy Materialnej z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie zaznaczając, że z dokumentacji przedłożonej przez skarżąca nie wynikało, aby leczenie ortodontyczne stanowiło poważną chorobę wymagającą dodatkowych nakładów finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Granice orzekania wyznacza natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) określanej dalej jako "p.p.s.a.", który stanowi, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec tego, w razie stwierdzenia i to niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, że zaskarżony akt dotknięty jest naruszeniami prawa materialnego lub procesowego, o jakich mowa w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd ma obowiązek skargę uwzględnić i wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję. Rozpoznając sprawę w tak wyznaczonych granicach stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 3 kpa. W takiej sytuacji Sąd jest zobligowany do uchylenia kwestionowanej decyzji. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...], w której odmówiono N.K. przyznania zapomogi. Zasady i tryb postępowania w przedmiocie przyznania pomocy materialnej w formie zapomogi zostały unormowane w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa", i wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 186 w/w ustawy Regulaminie zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącym załącznik do Zarządzenia Nr 86/2008 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 września 2008 r. w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]", określanym dalej jako "regulamin". Z art. 175 ustawy wynika, że w uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne świadczenia stanowiące pomoc materialną dla studenta przyznawane są na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej. Od decyzji tej przysługuje prawo wniesienia odwołania do rektora. Rektor Uniwersytetu [...], jak wynika z § 4 ust. 4 regulaminu, przekazał uprawnienia w zakresie wydawania decyzji w przedmiocie świadczeń pomocy materialnej Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej, w skład której wchodzą przewodniczący Wydziałowych Komisji ds. Pomocy Materialnej i pracownicy uczelni (§ 36 ust. 2). Decyzje zapadają w wyniku głosowania, zaś podpisuje je przewodniczący Komisji Uczelnianej lub działający z jego upoważnienia wiceprzewodniczący (§ 36 ust. 7 i 5). W myśl § 36 ust. 8 regulaminu, osoba, która brała udział w wydawaniu decyzji przez Komisję Wydziałową (działającą jako organ pierwszej instancji) ulega wyłączeniu z podejmowania decyzji jako członek Komisji Uczelnianej w sprawach dotyczących odwołań od decyzji Komisji Wydziałowej, którą reprezentuje. Powyższe uregulowanie jest spójne z art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako "kpa". Stosownie do art. 27 § 1 kpa, członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. Zgodnie zaś z punktem 5 art. 24 § 1 kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Jak wynika natomiast z art. 207 § 1 ustawy o szkolnictwie wyższym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdują odpowiednie zastosowanie do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, co oznacza, że Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...], mająca status organu kolegialnego, zobowiązana jest zachować procedurę administracyjną z uwzględnieniem cech właściwych dla regulacji zawartej w ustawie o szkolnictwie wyższym. W orzecznictwie wyrażono pogląd zgodnie z którym, wskazane przez ustawodawcę w art. 207 ustawy o szkolnictwie wyższym odpowiednie stosowanie przepisów kpa oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1009/09, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu postępowanie w sprawie przyznania świadczenia materialnego w formie zapomogi winno zatem respektować zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym zasadę dwuinstancyjności, prawo strony do bezstronnego, dwukrotnego rozpoznania sprawy i wypływający z powyższego obowiązek wyłączenia członka organu kolegialnego, jeśli brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji. Za zastosowaniem przepisów kpa dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu do postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym opowiedział się WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Ol 196/08, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 965/07 oraz z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 27/08 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zaskarżona decyzja z dnia [...] r. wydana została przez Uczelnianą Komisję ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] w składzie: przewodniczący – P.D., wiceprzewodniczący – E.O. i E.C, członkowie Komisji: A.C, B.L., R.S, D.S. i A.G, zaś decyzja Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...]r. w składzie: przewodniczący – D.S., wiceprzewodniczący – A.C., członkowie Komisji: M.C. i M.P.. Z powyższego jednoznacznie wynika, że w I i II instancji w podjęciu rozstrzygnięcia brała udział ta sama osoba, tj. D.S., a zatem postępowanie prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji dotknięte było wadą w postaci naruszenia przepisów z art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 kpa oraz § 36 ust. 8 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]. Wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa stanowi podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 kpa), co oznacza, że wystąpiła przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. Ponownie przystępując do rozpoznania sprawy, Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] zobowiązana będzie powtórnie ocenić zasadność żądania skarżącej działając w składzie osobowym nienaruszającym przepisy kpa oraz regulaminu. Ze względu na charakter opisanego wyżej uchybienia przepisom postępowania, przedwczesnym byłoby dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze, bowiem uprzednio musi uczynić to, w prawidłowym składzie, Uczelniania Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...]. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I wyroku, zaś orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparte zostało na art. 152 w/w ustawy.