I SA/Gl 655/14

SENTENCJA Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. Z., A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r. w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) ustanowić dla skarżących adwokata; 2) umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. UZASADNIENIE Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. zwolniono skarżących od kosztów sądowych. W dalszej kolejności wyrokiem z dnia 12 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. Z. i A. Z. na wskazaną w rubrum decyzję organu podatkowego. Odpisy wyroków doręczono skarżącym w dniu 5 grudnia 2014 r. Pismem procesowym z dnia 8 grudnia 2014 r. skarżący zwrócili się do Sądu z wnioskiem o ustanowienia adwokata z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. W dalszej kolejności w następstwie wezwania referendarza sądowego, wpłynął do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek, H. Z. podkreślił, że jest emerytem, a z powodu problemów w kręgosłupem nie pracuje od 1993 r. Mieszka wspólnie z synem A., który nie posiada stałego zatrudnienia. Syn stara się za pośrednictwem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o uruchomienie własnej działalności gospodarczej w branży usług rzemieślniczych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący posiadają dom o pow. 105 m2, 17 arów łąki oraz działkę zabudowaną o pow. 684 m2. Jedynym źródłem dochodu w tym gospodarstwie jest świadczenie emerytalne H. Z. w kwocie 1.097,53 zł. Trzeba w tym miejscu odnotować, że skarżącym wielokrotnie przyznawano prawo pomocy w różnych zakresach. W tutejszym Wydziale, postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1037/14, zwolniono ich od kosztów sądowych i jednocześnie odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zaznaczono wówczas, że na etapie postępowania, w którym wydano tamto orzeczenie, nie jest niezbędne uczestnictwo rzeczonego pełnomocnika. Wypada nadto wspomnieć, że postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu ustanowił na dla H. Z. adwokata w sprawie o sygn. II SA/Gl 1603/13. Z kolei postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 r. tutejszy Sąd zwolnił ww. skarżącego od wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 100 zł w sprawie o sygn. II SA/Gl 513/14. Mocą postanowienia z dnia 7 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 174/13 przyznano obu skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym. Trzeba też wspomnieć, że postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 1319/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie H.a Z. na postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające mu przyznanie prawa pomocy. Zastrzeżono wówczas jednak, że na etapie postępowania, w którym doszło do wydania orzeczenia przez wojewódzki sąd administracyjny, skarżący był jedynie zobowiązany do poniesienia opłaty sądowej w kwocie 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Tytułem wstępu należy podkreślić, że skarżącym przyznano już prawo pomocy i to w zakresie, którego dotyczy ich obecny wniosek. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. zwolniono ich bowiem od kosztów sądowych, a orzeczenie to zachowało do chwili obecnej moc obowiązującą. Podkreślić wypada, że zwolnienie wynikające z tego postanowienia odnosi się do całości kosztów sądowych, jakie związane są z postępowaniem w sprawie, w tym do tych, które łączą się z wniesieniem skargi kasacyjnej. Stosownie wszak do art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postanowieniu bez określenia zakresu tego zwolnienia oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym bądź zwolnienie od kosztów sądowych, bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, np. adwokata – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, również należy mieć przy tym na względzie, że skarżącym przyznano już w niej prawo pomocy w takim zakresie, zwalniając ich od kosztów sądowych. Zadośćuczynienie ich obecnemu wnioskowi o ustanowienie adwokata w praktyce oznacza bowiem, że w dwóch etapach przyznane im zostanie prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To zaś skłania do uwzględnienia podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek w przypadku skarżących powyższa przesłanka zachodzi, przy czym można to stwierdzić bez potrzeby wzywania o dokumenty źródłowe. Już w toku poprzedniego wpadkowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy wykazali oni wysokość części ponoszonych przez nich wydatków. Należy zaznaczyć, że obecnie zdeklarowano identyczny jak poprzednio dochód w gospodarstwie domowym. Niepodobna zaś przyjąć, że stałe miesięczne wydatki, w tym opłaty za media, uległy zmniejszeniu, w szczególności mając na uwadze, że obecnie trwa sezon grzewczy. W toku rozpoznania wniosku nie stracono z pola widzenia rozważań przyjętych w postanowieniu Sądu kasacyjnego z dnia 11 grudnia 2014 r. Trzeba jednakowoż zaznaczyć, że H. Z. ubiegał się w tamtej sprawie de facto wyłącznie o zwolnienie od opłaty sądowej w kwocie 100 zł. Obecnie nosi się z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu, co wiąże się z przymusem adwokackim. Nie sposób przyjąć, aby przy wysokości dochodu obu skarżących mogli oni wygospodarować środki niezbędne na wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z wyboru, tym bardziej, że tożsamy stan faktyczny zastano w równolegle toczącym się postępowaniu ze skargi H. Z. i A. Z. w sprawie o sygn. I SA/Gl 656/14. W tamtej sprawie skarżący również zamierzają oprotestować orzeczenie kończące postępowanie. Niewątpliwie w takim stanie rzeczy skarżący nie są w stanie opłacić adwokata z wyboru, a jego udział w postępowaniu – jak sami podnieśli – jest obecnie konieczny z uwagi na zamiar sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku kończącego postępowanie w sprawie. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.