I SA/Op 458/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego A. G. kwotę 357, 00 zł (słownie złotych: trzysta pięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A. G. (dalej określanego jako: strona, skarżący, podatnik) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2017 r., wydane na podstawie art. art. 163 § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) – dalej w skrócie" O.p.", w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r., określającej przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. Wydanie zaskarżonego aktu poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu. Na podstawie upoważnienia do kontroli z dnia 11 marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie wszczął wobec skarżącego, prowadzącego działalność pod firmą A, kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania i prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 7 czerwca 2012 r. do 31 grudnia 2014 r. Skarżący do działania w swym imieniu w toku postępowania kontrolnego umocował pełnomocnika – adwokata A. B. Dokument pełnomocnictwa szczególnego, udzielonego na formularzu PPS-1, wpłynął do organu w dniu 14 września 2016 r., a z jego treści wynikało, że zakres umocowania obejmował "kontrolę podatkową w A". Na podstawie poczynionych w toku kontroli ustaleń Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, działając na podstawie art. 33 § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 2 O.p., wydał w dniu 21 marca 2017 r. decyzję zabezpieczającą, w której określił podatnikowi przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. w wysokości 23.812,00 zł oraz odsetki za zwłokę należne na dzień wydania decyzji w kwocie 8.881,00zł i dokonał zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania w kwocie 15.735,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 5.868,00 zł. Przesyłka zawierająca wskazaną decyzję została nadana listem poleconym na adres zamieszkania skarżącego - wynikający z danych znajdujących się w Centralnym Rejestrze Podatników Krajowej Ewidencji Podatkowej, tj.: [...],[...]-[...] [...], pod którym odebrała ją w dniu 31 marca 2017 r. J. B. - pełnoletni domownik. Pismem z dnia 8 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie o ponowne prawidłowe doręczenie decyzji z 21 marca 2017 r., zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 33 § 1 i 2, art. 120, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 145 § 2 O.p. Uzasadniając wniosek wskazano, że przyczyną niezłożenia odwołania w terminie było skierowanie przez organ I instancji wydanej decyzji na niewłaściwy adres w [...], zamiast na adres wskazany do protokołu w toku kontroli podatkowej, tj. na ul. [...] w [...]. Wyjaśniono, że pod adresem w [...] korespondencję podejmuje bądź babcia strony - osoba starsza, która nie rozumie znaczenia i charakteru odbieranych przesyłek, nie odbiera poczty regularnie i nie sprawdza czy listonosz pozostawił awizo, a ponadto, pomimo próśb podatnika, nie przekazuje mu korespondencji niezwłocznie, bądź jego ciocia – J. B., która również korespondencję przekazuje z opóźnieniem i nie informuje podatnika o przychodzących listach. W przedmiotowej sprawie skarżący nie miał świadomości, że została wydana wobec niego decyzja zabezpieczająca, czego powodem był brak informacji i przekazania mu korespondencji przez osobę odbierającą pismo (babcię), zaś o fakcie wydania twej decyzji dowiedział się dopiero podczas konsultacji z adwokatem w dniu 3 sierpnia 2017 r., z treści zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]. W tych okolicznościach, zdaniem pełnomocnika, upływ terminu do wniesienia odwołania nastąpił bez winy strony, co uzasadnia wniosek o jego przywrócenie, ewentualnie o ponowne prawidłowe doręczenie przedmiotowej decyzji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wskazanym na wstępie postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku strony. W uzasadnieniu podniósł, że z treści art. 162 O.p. wynika, iż przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia trzech warunków, tj.: złożenia w odpowiednim terminie wniosku przez zainteresowanego, równoczesnego dokonania spóźnionej czynności, tj. wniesienie odwołania oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W ocenie organu, przesłanki te nie zostały w rozpatrywanej sprawie spełnione. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów strony, kwestionujących skuteczność doręczenia decyzji zabezpieczającej z dnia 21 marca 2017 r., jako doręczonej na niewłaściwy adres, Dyrektor Izby uznał je za bezpodstawne. Powołał się przy tym na własne postanowienie z dnia 26 września 2017 r. nr [...], w którym stwierdzono, że odwołanie strony z dnia 8 sierpnia 2017 r. od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego przepisem art. 223 § 2 pkt 1 Op. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że ww. decyzja została prawidłowo doręczona na adres [...] nr [...]. Adres ten jest bowiem adresem zgłoszonym przez podatnika do urzędowej ewidencji podatników i płatników CRP KEP, widnieje również jako adres do korespondencji w dostępnym dla każdego rejestrze przedsiębiorców CEIDG. Stąd wysłanie decyzji tam, a nie na ul. [...] w [...], było w pełni uzasadnione. Tym samym decyzja organu podatkowego I instancji została stronie skutecznie doręczona, co w konsekwencji oznacza, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się z dniem 1 kwietnia 2017 r. Organ nie zgodził się ze skarżącym, że wskazywane problemy z przekazaniem przesyłek przez osoby odbierające adresowaną do niego korespondencję (babcię i ciocię) pod adresem w [...] uzasadniają brak jego winy w spóźnionym dokonaniu czynności. Okoliczności te, zdaniem organu, wskazują co najmniej na brak należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Pomimo bowiem posiadania świadomości, że adres [...] jest adresem wykorzystywanym przez organy podatkowe, skarżący nie poczynił żadnych starań w kierunku uniknięcia negatywnych konsekwencji związanych z doręczaniem korespondencji urzędowej. Przy czym, zdaniem organu, za aktualizację danych nie można uznać zgłaszania w toku kontroli podatkowej, jako adresu zamieszkania, ul. [...] w [...] (co wyjaśniono w ww. postanowieniu z dnia 26 września 2017 r. nr [...]). Niemniej jednak, nawet gdyby przyjąć, że skarżący ma miejsce zamieszkania na ul. [...] w [...], to i tak [...] jest nadal jego oficjalnym adresem do doręczeń, co pozwala organom podatkowym na dalszą wysyłkę pism na ten adres - zgodnie bowiem z art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Takie sformułowanie przepisu pozwala organom podatkowym wybrać, czy wyślą korespondencję na adres zamieszkania czy na adres do doręczeń - obydwa sposoby wysyłki są prawidłowe. Dopóki więc skarżący nie wycofa informacji z CEIDG (a co za tym idzie w CRP KEP - ewidencji podatników prowadzonej przez urzędy skarbowe) o adresie do doręczeń w [...], dopóty powinien liczyć się z ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami doręczania korespondencji do tego miejsca. Poza tym, dane o adresie doręczeń w CEIDG są danymi, do których dostęp mają wszyscy, nie tylko organy podatkowe. Dyrektor Izby podkreślił następnie, że wbrew zawartemu we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeniu o powzięciu wiadomości o wydanej decyzji zabezpieczającej w dniu 3 sierpnia 2017 r. (z treści zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]), już z pisma pełnomocnika strony z dnia 21 kwietnia 2017 r. określonego jako "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ewentualnie wniosek o prawidłowe doręczenie decyzji z dnia 21 marca 2017 r. Odwołanie od decyzji z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie znak [...]" (która, według ustaleń organu, dotyczyła decyzji z dnia 21 marca 2017 r. w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania ciążącego na podatniku z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r.) wynikało, że pełnomocnik wiedzę o wydaniu decyzji posiadał. Wraz z przedmiotową decyzją, określającą przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r., skarżącemu doręczono również - w tej samej korespondencji - jedenaście innych decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, w tym też decyzję z dnia 21 marca 2017 r. nr [...], wydaną w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Od tej ostatniej decyzji pełnomocnik skarżącego wywiódł odwołanie z dnia 21 kwietnia 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia (data wpływu do organu 24 kwietnia 2017 r.). W tych okolicznościach, zdaniem organu, za niewiarygodne należało uznać twierdzenia skarżącego, iż o wydaniu skarżonej decyzji dowiedział się dopiero w dniu 3 sierpnia 2017 r. Ponadto, jak zauważył organ, w piśmie tym, jako uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu, wskazano zupełnie inne okoliczności, niż skierowanie przesyłki na niewłaściwy adres, mianowicie pełnomocnik zarzucił doręczenie korespondencji bezpośrednio do rąk strony, zamiast wyznaczonemu w sprawie pełnomocnikowi. W złożonej na powyższe rozstrzygnięcie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu reprezentujący stronę pełnomocnik, domagając się zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, podtrzymał zarzuty nieskutecznego doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r., wskazując na naruszenie art. 162 § 1, art. 145 § 2, art. 33 § 1 i 2, art. 120 i art. 121 O.p. W uzasadnieniu ponowił argumentację dotyczącą skierowania przedmiotowej decyzji na niewłaściwy adres w [...], zamiast na adres – [...], ul. [...], zgłoszony jako adres do doręczeń w toku kontroli podatkowej. Podniósł również zarzuty kwestionujące zasadność wydania decyzji zabezpieczającej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej jako: [P.p.s.a.] dała podstawy do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2017 r., którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r. nr [...] określającej przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. w kwocie 23.812 zł oraz odsetki za zwłokę należne na dzień wydania decyzji w kwocie 8.881 zł i dokonującej zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania w kwocie 15.735,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 5.868,00 zł. Przed przystąpieniem do rozważań w kwestii legalności zaskarżonego postanowienia, w punkcie wyjścia wskazać należy, że wyrokiem tut. Sądu z 29 grudnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Op 457/17 zostało uchylone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 września 2017 r. nr [...], stwierdzające na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., że wniesione przez A. G. odwołanie od ww. decyzji organu I instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu. W wyroku tym Sąd stanął na stanowisku, że nie doszło do skutecznego doręczenia stronie opisanej wyżej decyzji zabezpieczającej, albowiem została ona doręczona bezpośrednio skarżącemu, zamiast ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi, przez co termin do wniesienia odwołania nie zaczął biec i nie mogło dojść do jego uchybienia. Podzielając w pełni ocenę prawną wyrażoną w ww. wyroku, wskazać należy, że determinuje ona ocenę co do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w niniejszej sprawie, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Aby bowiem możliwe było rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, musi dojść uprzednio do jego uchybienia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest natomiast możliwe, gdy nie doszło uprzednio do skutecznego doręczenia stronie decyzji organu podatkowego. W efekcie trudno czynić jakiekolwiek rozważania w aspekcie istnienia bądź braku pozostałych przesłanek określonych art. 162 O.p., koniecznych do zastosowania instytucji przywrócenia terminu, w sytuacji gdy uchybienie takie nie mogło mieć miejsca. Dotyczy to przykładowo spełnienia warunku dochowania 7-dniowego, terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, czy też braku winy w uchybieniu terminu (podkreśl. Sądu). Skoro nie doszło do uchybienia terminu, to tym samym nie istnieje moment ustania przyczyny uchybienia, od którego liczony jest 7-dniowy termin do złożenia wniosku. Co więcej, skoro ten 7-dniowy termin nie rozpoczął swego biegu, to również nie można z oczywistych powodów jemu uchybić, zaś według organu odwoławczego takie uchybienie miało miejsce w niniejszej sprawie. Analogicznie, nie można też mówić o niedochowaniu terminu z winy strony, skoro termin ten jeszcze nie rozpoczął swojego biegu, a zatem nie mógł być uchybiony. W ślad zatem za argumentacją przywołaną w ww. wyroku o sygn. I SA/Op 457/17 podnieść należy, że skoro opisana wyżej decyzja zabezpieczająca, jako nieistniejąca w obrocie prawnym, nie podlega zaskarżeniu, a postanowienie stwierdzające, że odwołanie od tej decyzji wniesiono z uchybieniem terminu, zostało uchylone jako podjęte z istotnym i mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. art. 228 § 1 pkt 2 O.p., to konsekwencją tamtego orzeczenia Sądu musiało być uchylenie również postanowienia zaskarżonego w sprawie niniejszej, czyli odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jeśli bowiem nie doszło do skutecznego wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego to tym samym niedopuszczalnym było wniesienie od niej odwołania. Nie może bowiem dojść do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skoro brak jest w obrocie prawnym decyzji mogącej podlegać zaskarżeniu. Zatem dopiero wówczas, gdy dojdzie do prawidłowego, zgodnego z art. 145 § 2 O.p., doręczenia wydanej decyzji zabezpieczającej, możliwym będzie skorzystanie przez skarżącego z prawa do złożenia od niej odwołania. Brak uchybienia terminowi do wniesienia odwołania czyni więc bezprzedmiotowym rozstrzyganie o ewentualnym przywróceniu tego nieuchybionego terminu. Tym bardziej, że w realiach niniejszej sprawy, konsekwencją złożenia przez skarżącego odwołania od nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji organu I instancji, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p winno być stwierdzenie jego niedopuszczalności, jako przedwczesnego. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie, jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 162 O.p. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 206 P.p.s.a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę (357,00 zł) składały się: wpis od skargi 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 240 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł. Do wynagrodzenia pełnomocnika zastosowano art. 206 P.p.s.a, zgodnie z którym Sąd, w obecnym stanie prawnym, ma możliwość uznania, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Sam przepis art. 206 P.p.s.a nie wskazuje wprost metody "miarkowania", a jedynie dopuszcza możliwość jego zastosowania przez Sąd w uzasadnionych przypadkach. W ramach miarkowania kosztów zastępstwa procesowego Sąd wziął pod uwagę znaną mu z urzędu okoliczność, że pełnomocnik występował w 5 sprawach ze skarg tego samego skarżącego, zawisłych przed WSA w Opolu i są to sprawy o tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Biorąc pod uwagę rzeczywisty nakład pracy pełnomocnika i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy, w sytuacji, gdy powołany w skardze, a uwzględniony przez Sąd, zarzut naruszenia art. 145 § 2 O.p. ograniczony został jedynie do przywołania samego przepisu, zasadnym w ocenie Sądu było przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości 50% stawki przewidzianej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, wynoszącej 480 zł.