IV SAB/Wa 157/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu 29 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. B. od postanowienia referendarza sądowego z 5 października 2017 r. dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wydania orzeczenia postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego w całości UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 czerwca 2017 r. odrzucił skargę Z. B. na bezczynność na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wydania orzeczenia. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W większości rubryk formularza wniosku z 22 czerwca 2016 r. przeznaczonych na oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (w tym: nr 6 - oświadczenie o stanie rodzinnym; nr 7.2.1. - oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce, nr 7.2.2. - papiery wartościowe i inne prawa majątkowe i nr 8 - stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) skarżący wpisał "nie dotyczy". W rubryce nr 10 formularza wniosku podał, że osiąga dochód z emerytury w wysokości 1.080 zł miesięcznie. W rubrykach przeznaczonych na oświadczenie majątku nieruchomym podał, że posiada dom o powierzchni 90 m2 (w tym mieszkanie o powierzchni około 12 m2), a także nieruchomość rolną o powierzchni 0,58 ha, która jest obsiewana zbożem, ale obecnie jest zalana z powodu nieusunięcia skutków powodzi. Oświadczył ponadto (rubryka nr 7.2.3.), że ma bardzo duże wierzytelności, które są przedmiotem postępowań sądowych. W uzasadnieniu wniosku Z. B. stwierdził, że nie pracuje nigdzie zawodowo, nie ma żadnych dochodów i z tego względu nie wypełnia zeznań podatkowych. Wskazał, że jak dotąd komornicy masowo umarzali postępowania egzekucyjne, jednakże część z nich jest nadal prowadzona. Dalej podał, że nigdy nie dostał żadnych zapomóg. Stwierdził, że wydatki ma, jak każdy, na średnim poziomie utrzymania, zaś wydatki na skutki powodzi w 2010 r. są ogromne. Nadmienił, że nie był ubezpieczony od 2004 r., a leki kupował bez recepty. Wskazał, że obecnie jest ubezpieczony i przeznacza część emerytury na leki. Oświadczył, że płaci rachunki za energię elektryczną, ma własne szambo, wodę z własnej studni i własny opał. Podał również, że ma ogromne zadłużenie, a obecnie oddaje symboliczne kwoty. Jak stwierdził, z powodu fikcyjnych sądów cywilnych ma inne spore zadłużenie, z tym, że nie wiadomo, kto komu i ile jest winien. Ponieważ oświadczenie z 22 czerwca 2017 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego oraz budziło wątpliwości, w piśmie z 24 sierpnia 2017 r. wezwano go do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych potwierdzających stan rodzinny i majątkowy. W odpowiedzi w piśmie z 6 września 2017 r., Skarżący oświadczył, że nie ma rachunków bankowych. Stwierdził, że organ nie pobiera podatku gruntowego. Podał, że komornik sądowy wystosował do niego zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, która dotyczy należności za pomoc udzieloną przez szpitalny oddział ratunkowy. Wskazał, że nie był ubezpieczony, a gminny ośrodek pomocy społecznej odmówił ubezpieczenia. Oświadczył, że w innej sprawie – dotyczącej usunięcia skutków powodzi – gminy ośrodek pomocy społecznej również odmówił pomocy. Skonstatował, że innego zaświadczenia GOPS za darmo nie wystawi, a czas zmarnowany chodzeniem za takimi zaświadczeniami więcej kosztuje niż żądana zapłata przez WSA za rozpoznanie skargi. Skarżący stwierdził także, że nie rozumie wezwania o nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na rachunki za energię elektryczną, bowiem skoro nie ma rachunków bankowych, to oznacza, że pytanie się powtarza, zaś za energię płaci gotówką. Nadmienił także, że toczy się przeciwko niemu sporo postępowań komorniczych. Do pisma dołączył kopię pocztowego przekazu pieniężnego emerytury z sierpnia bieżącego roku na kwotę 762,92 zł, kopie jednego zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z 26 lipca 2017 r. oraz dwóch zawiadomień Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. z 22 czerwca 2017 r. i z 20 lipca 2017 r. o wszczęciu przeciwko Wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 5 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pomimo wezwania wnioskodawca nie nadesłał żadnego z dokumentów, przy czym zaznaczono, że były one niezbędne dla dokonania przez referendarza oceny możliwości płatniczych strony. Natomiast przedstawione przez niego informacje były niepełne, a niekiedy i sprzeczne z przedstawianymi w innych postępowaniach sądowych. Jednocześnie referendarz wskazał, że postawa skarżącego, który odmawia udostępnienia informacji dotyczących, uniemożliwia weryfikację jego oświadczenia z dnia 22 czerwca 2017 r. oraz ustalenie, jakie są jego rzeczywiste możliwości płatnicze, a co za tym idzie, przyznanie prawa pomocy. Zaznaczono także, że sam fakt prowadzenia przeciwko wnioskodawcy postępowań egzekucyjnych nie świadczy o braku środków, lecz jedynie o nieterminowym wywiązywaniu się z zobowiązań. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia i uwzględnienia jego żądania. W uzasadnieniu podniósł natomiast okoliczności związane jedynie ze złożoną skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Po dokonaniu oceny wydanego przez referendarza postanowienia Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do jego zmiany. Referendarz dokonał oceny przedstawionych przez skarżącego okoliczności i uznał, że nie pozwalają one na jednoznaczne stwierdzenie, czy spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy, co uniemożliwiło w praktyce jego przyznanie. Sąd podziela ocenę dokonaną przez referendarza, zaznaczając jednocześnie, że to właśnie postawa skarżącego, który unika odpowiedzi na wezwania referendarza, jest przyczyną tej odmowy. Referendarz sądowy, a także Sąd, podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy opierać się może jedynie na materiałach przedstawionych przez wnioskującą stronę skarżącą, nie ma żadnych realnych możliwości, ani też obowiązku, samodzielnego ustalania stanu majątkowego strony. To na stronie postępowania sądowego spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jeśli zarówno przed referendarzem, jak i przed Sądem, Skarżący uchyla się przed pełnym wykazaniem swojej sytuacji majątkowej, niemożliwe jest pozytywne rozpatrzenie wniosku. Pomimo wskazania tych okoliczności w uzasadnieniu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, również przy wniesionym sprzeciwie Skarżący nie przedstawił brakujących dokumentów i nie wyjaśnił w żaden sposób wątpliwości, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W takim stanie rzeczy, zdaniem Sądu postanowienie referendarza sądowego nie zasługuje na uchylenie, albowiem odmowa przyznania prawa pomocy została prawidłowo uzasadniona. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji.