VII SA/Wa 1165/14

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. UZASADNIENIE Sygnatura akt VII SA/Wa 1165/14 UZASADNIENIE Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...], w związku z odwołaniem J. S. od decyzji Kierownika Delegatury w E. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w O. z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...], udzielającej pozwolenia na przeniesienie praw własności działki nr [...], w L., obręb W., gm. B., o powierzchni 19,1933 ha będącej elementem parku krajobrazowego w L., na rzecz dotychczasowego dzierżawcy: O. Spółka z o. o., z równoczesnym zobowiązaniem nowego właściciela do użytkowania nieruchomości zgodnie z przedstawionym programem użytkowym oraz przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.) oraz art. 17 pkt 2 i art. 134 k.p.a. - stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział w O. zwrócił się do Kierownika Delegatury w E. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w O., o wydanie pozwolenia na sprzedaż działki nr [...], położonej w obrębie W., gmina B., wpisanej do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] lipca 1968 r., jako pałac z parkiem krajobrazowym w miejscowości Lipowina. Kierownik Delegatury w E. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Z. w O. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...], udzielił pozwolenia na przeniesienie praw własności działki nr [...], w L. na rzecz dotychczasowego dzierżawcy: O. Spółka z o. o., z równoczesnym zobowiązaniem nowego właściciela do użytkowania nieruchomości zgodnie z przedstawionym programem użytkowym oraz przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, szczególnie art. 36 tej ustawy. W dniu [...] lipca 2013 r., do organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie J. S. od powyższej decyzji, nadane pocztą w dniu [...] lipca 2013 r. Badając ponownie sprawę na skutek rozpoznania ww. odwołania organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać jego dopuszczalność. Dopuszczalność odwołania wyznaczona jest przesłankami przedmiotowymi i podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot: stronę postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Osoba, która nie brała udziału w postępowaniu może złożyć odwołanie od decyzji w terminie, w jakim mogą to uczynić strony postępowania. Należy jednocześnie stwierdzić, że w sytuacji, gdy żadna z osób biorących udział w postępowaniu nie wniesie odwołania od wydanej decyzji administracyjnej, decyzja ta staje się ostateczna. Wniesienie odwołania od decyzji ostatecznej jest niedopuszczalne co, zgodnie z art. 134 k.p.a., powinien stwierdzić organ odwoławczy w drodze postanowienia. Organ zauważył, że J. S. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Decyzja ta została doręczona, jako stronie postępowania, Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział w O., w dniu [...] czerwca 2013 r. Termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął zatem w dniu [...] lipca 2013 r. Po dniu tym decyzja Kierownika Delegatury w E. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w O. stała się ostateczna, zatem odwołanie od tej decyzji należy uznać za niedopuszczalne. J. S. wniósł skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 134 k.p.a. oraz art. 6 i 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a., w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i 77 k.p.a. Z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia wynika, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, oprócz Agencji Nieruchomości Rolnych, brała udział również O. sp. z o.o. w G. W uzasadnieniu nie zostało jednak wyjaśnione, kiedy stronie tej doręczono decyzję, a w konsekwencji, kiedy upłynął termin na złożenie odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieni zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Rację ma skarżący, że zaskarżone postanowienie zostało wydane co najmniej przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a przez to z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ stwierdził niedopuszczalność odwołania albowiem uznał, że zostało ono złożone przez podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji w sytuacji, gdy decyzja tego organu stała się ostateczna wobec niewniesienia odwołania przez strony postępowania. Uzasadniając powyższe stanowisko organ wyjaśnił, że decyzja będąca przedmiotem odwołania została doręczona Agencji Nieruchomości Rolnej dnia [...] czerwca 2013 r. co oznacza, że 14 - dniowy termin uprawniający do wniesienia odwołania upłynął dnia [...] lipca 2013 r. Po tej dacie orzeczenie stało się ostateczne co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie odwołania. Z takim stanowiskiem organu – co do zasady należy się zgodzić. Zgodnie bowiem z zasadą trwałości decyzji ostatecznej wyrażonej w art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji (...) może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub przepisach szczególnych. Powyższe oznacza, że złożenie odwołania po dacie, w której decyzja stała się ostateczna musi skutkować stwierdzeniem jego niedopuszczalności albowiem wydanie decyzji o charakterze merytorycznym – nawet utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji - stanowiłoby naruszenie ww. zasady, a w konsekwencji wydanie decyzji dotkniętej wadą nieważności. Powyższe prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy do organu wpływa odwołanie podmiotu, któremu nie doręczono decyzji organu pierwszej instancji obowiązkiem organu jest ustalenie daty, w której doręczono decyzję innym stronom postępowania, a w konsekwencji daty, w której decyzja stała się ostateczna. Tylko złożenie odwołania przed upływem 14 – dniowego terminu licząc od dnia najpóźniej dokonanego doręczenia może skutkować merytoryczne rozpoznania odwołania pochodzącego od podmiotu, któremu nie doręczono decyzji (pod warunkiem, że podmiot ten posiada przymiot strony). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ nie wyjaśnił należycie, w jakiej dacie dokonano najpóźniej doręczenia decyzji stronom postępowania, które brały udział w postępowaniu zakończonym przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dnia [...] czerwca 2013 r. Organ prawidłowo wskazał bowiem, iż decyzja ta została doręczona Agencji Nieruchomości Rolnych w dniu [...] czerwca 2013 r. jednakże nie podał daty, w jakiej decyzję tę doręczono Spółce O.. Wprawdzie z rozdzielnika decyzji organu pierwszej instancji wynika, że decyzja ta została ww. Spółce doręczona jedynie "do wiadomości" jednakże nie ulega wątpliwości, że podmiot ten posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Należy bowiem zauważyć, że decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków kształtuje prawa i obowiązki nie tylko wnioskującego o wyrażenie zgody na przeniesienie prawa własności nieruchomości, to jest Agencję ale także potencjalnego nabywcę – Spółkę O.. Powyższe oznacza, że również tej ostatniej stronie organ winien doręczyć decyzję a obowiązek ten wynika z art. 109 § 1 k.p.a. W aktach sprawy brak jest zwrotnego dowodu doręczenia decyzji organu pierwszej instancji ww. podmiotowi. Powyższa okoliczność uzasadnia twierdzenie Sądu, że zaskarżone postanowienie zostało wydane co najmniej przedwcześnie. Organ zobligowany jest ustalić czy i w jakiej dacie decyzja ta została doręczona O. Spółce z o.o. i w zależności od wyniku postępowania wyjaśniającego wydać rozstrzygnięcie w oparciu o art. 134 lub 138 § 1 pkt 1, 2 lub 3 albo § 2 k.p.a. Jednocześnie jeśli organ nie ustali powyższego np. w sytuacji gdy doręczenie nastąpiło przesyłką pocztową zwykłą organ zwrócić się do Spółki czy i w jakiej dacie przesyłka została doręczenia, a w razie nieustalenia tej okoliczności uzna, że odwołanie zostało złożone w ustawowym terminie. Strona (a nawet osoba, która domaga się uznania jej za stronę postępowania) nie może bowiem ponosić konsekwencji błędnego działania organu. Jednocześnie nie może ujść uwadze, że w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. przekazującym wniesione przez skarżącego odwołanie organ pierwszej instancji zawarł wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, której odwołanie to dotyczy. Sąd nie posiada wiedzy czy wnioskowi temu nadano bieg jednakże w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji postępowanie wywołanie odwołaniem stanie się bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania należało wyeliminować z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 152 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.