II SA/Rz 787/07

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. Ł. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów postanawia I. Odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, II. Przyznać tytułem zwrotu poniesionych wydatków kwotę 20 zł. UZASADNIENIE II SA/Rz 787/07 U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...], po czym kolejno postanowieniami z dnia 11 września i 29 października 2008 r. odrzucił skargę kasacyjną oraz zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z uwagi na ich osobiste sporządzenie przez skarżącego, mimo istniejącego w tym zakresie tzw. przymusu adwokackiego. Na podstawie postanowienia z dnia 11 września 2008 r. skarżącemu zostało także przyznane prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata, którego w osobie Ł. B. w dniu 9 października 2008 r. wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w R. Wyznaczony adwokat został umocowany do działania przez skarżącego w dniu 3 listopada 2008 r., co odzwierciedla zalegające w aktach sprawy pełnomocnictwo. W dniu 4 grudnia 2008 r. zostało złożone w Sądzie pismo opatrzone datą 25 listopada 2008 r., w którym wyznaczony i umocowany przez skarżącego adwokat przedstawił pokrótce dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i sądowego, stwierdzając po przytoczeniu treści art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego brak podstaw do wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania oraz brak przesłanek do złożenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu, gdyż nie zostały one pokryte przez stronę w całości ani w części. Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 162, poz. 1348 ze zm.) stanowi przy tym, że sąd zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez Sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/2004). Na adwokacie jako fachowym pełnomocniku procesowym ciąży więc obowiązek starannego działania. Rodzaj i zakres czynności jakie należy podjąć w sprawie pozostaje każdorazowo do jego uznania w zależności od etapu na jakim znajduje się dana sprawa, jednak za których prawidłowość ponosi on odpowiedzialność. Strona przez niego reprezentowana ma prawo w związku z tym wymagać, by czynności te były zgodne z prawem, a przede wszystkim adekwatne do stanu sprawy. Ocena zasadności i celowości podjętych przez pełnomocnika czynności na gruncie sprawy objętej sygn. akt II SA/Rz 787/07 do takich wniosków nie prowadzi. Abstrahując od przedstawienia stanu faktycznego sprawy, za taką czynność z pewnością nie można uznać stwierdzenia o braku podstaw do wystąpienia w niej z żądaniem wznowienia postępowania administracyjnego (z równoczesnym przytoczeniem treści stosownego przepisu Kpa), gdyż nie pozostaje to w żadnym merytorycznym związku z przedmiotem skargi i wydanymi w sprawie orzeczeniami. Z uwagi na stan rozpoznania sprawy pozbawione praktycznego znaczenia jest ustalenie, "czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami" i czy celowe jest "usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego", bowiem ustanowienie dla strony zastępcy prawnego w ramach prawa pomocy dotyczy postępowania sądowego a nie administracyjnego. Prawidłowość postępowania przed organami administracji podlegała już ocenie Sądu i znalazła odzwierciedlenie w wydanym w sprawie wyroku; wnioskowanie przez skarżącego o ustanowienie w ramach prawa pomocy adwokata i samodzielne (nieskuteczne) złożenie "kasacji" należało w tym względzie odczytywać jako wyraz dążenia do poddania tego wyroku dalszej kontroli instancyjnej i w tym kierunku powinna ewentualnie zmierzać udzielana mu pomoc prawna. Fachowy pełnomocnik ma oczywiście pełne prawo do uprzedniej, samodzielnej oceny, czy wniesienie środka zaskarżenia (ewentualnie łącznie z dokonaniem innych czynności procesowych) jest wogóle celowe i uzasadnione, a co w przypadku uznania go za zbędny powinno przyjąć postać stosownej opinii. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04 wskazał: "O ile w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z wniesienia skargi, o tyle w przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona przez pełnomocnika stronie. Opinię bowiem sporządza się dla strony i w jej interesie". W tym kontekście stwierdzenia zawartego w piśmie pełnomocnika z dnia 25 listopada 2008 r. "Jednocześnie należy zważyć, iż nie zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki do złożenia skargi kasacyjnej" nie można uznać jako spełniającego kryteria opinii prawnej. Jak wskazano wyżej, jest ona sporządzana dla strony i w jej interesie, dlatego też pełnomocnik powinien swoje stanowisko na tyle szczegółowo uzasadnić i wyjaśnić, aby strona wiedziała, dlaczego odstępuje on od podjęcia określonych działań i mogła się tym samym przekonać co do słuszności takiego stanowiska. Krótki i lakoniczny zapis o braku przesłanek do złożeni skargi kasacyjnej warunku tego w żaden sposób nie spełnia (słowo "jednocześnie" niezależnie od tego przekonuje, iż zapis ten należy traktować jako dodatkowy "argument" względem wyeksponowanego w w/w piśmie braku podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego). Wszystkie te okoliczności prowadzą do wniosku, że czynności podjęte w sprawie przez adw. Ł. B. z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu nie przyczyniły się do ochrony interesu prawnego skarżącego J. S. Jako nie spełniające przesłanek z § 2 ust.1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) nie miały charakteru pomocy prawnej, a więc nie mogą stanowić podstaw do przyznania wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa (postanowienie SN z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. II CKN 341/98). Ponieważ wyznaczonemu adwokatowi przysługuje zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków, za taki należy uznać poniesioną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. wraz z opłatą pocztową (3 zł.) za jej przekazanie na rachunek bankowy właściwego podmiotu, co zostało wykazane załączonym blankietem potwierdzenia wpłaty (prawo do zwrotu wydatków jest niezależne od prawa do wynagrodzenia za wykonane zastępstwo prawne). W związku z powyższym na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.