III SA/Gl 2188/15

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego motywach podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Miesięczne dochody całej rodziny wynoszą 4.869,05 zł brutto. Kwota ta obejmuje wynagrodzenie za pracę skarżącego rzędu 1.669,05 zł oraz pobierany przez żonę od kwietnia 2015 r. do kwietnia 2016 r. zasiłek macierzyński w wysokości 3.200,00 zł, jako że dochody żony z prowadzonej działalności gospodarczej kształtowały się następująco: maj (1.043,00 zł), czerwiec (391,00 zł), lipiec (1.043 zł). Tymczasem ponoszone w związku z koniecznym utrzymaniem wydatki obejmują: opłaty za mieszkanie (ok. 500,00 zł), paliwo (600,00 zł), kredyt mieszkaniowy (ok. 700,00 zł), przedszkole córki (800,00 zł), leczenie dzieci (200,00 zł), wyżywienie i środki czystości (od 1.400,00 zł do 1.600,00 zł). Dodatkowo wskazano, że żona skarżącego posiada następujące składniki majątku: mieszkanie o wartości [...] zł zakupione na kredyt, 50% udziałów w Sp. z o.o. [...] oraz 50% udziałów w Sp. z o.o. [...], miejsce parkingowe o wartości [...] zł, samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...] o wartości [...] zł oraz naczepę ciężarową o wartości [...] zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono dwa zaświadczenia o zarobkach skarżącego, gdyż jego stosunek pracy w Spółce z o.o. [...] ustał z dniem [...] r. Obecnie jest zatrudniony w Sp. z o.o. [...] za wynagrodzeniem rzędu 1.291,16 zł netto. Natomiast jego żona poza zasiłkiem macierzyńskim, który w listopadzie wynosił 3.139,00 zł netto (vide: zaświadczenie wystawione w tym przedmiocie) z prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą [...] uzyskała łączne przychody rzędu [...] zł (vide: podsumowanie KPiR od stycznia do października 2015 r.). Wprawdzie Spółka z o.o. [...], w której posiada 50% udziałów osiągnęła dochód netto w wysokości 5.436,18 zł, niemniej jednak Sp. z o.o. [...], w której posiada 50% udziałów poniosła stratę rzędu 6.706,92 zł. Dodatkowo nadesłano: umowę kredytu hipotecznego przeznaczonego na sfinansowanie zakupionego lokalu mieszkalnego (vide: akt notarialny z dnia [...] r.), zeznanie podatkowe za 2014 r. żony skarżącego oraz dokumenty obrazujące ponoszone wydatki, w tym wyciągi z posiadanych rachunków bankowych. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Miesięczne dochody skarżącego i jego żony po potrąceniu o ponoszone wydatki (szczegółowo wyliczone w rubryce nr 11 formularza) pozwalają bowiem wygospodarować kwotę niezbędną na uiszczenie należnego wpisu sądowego, który wynosi 500,00 zł. Tym bardziej, że z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wynika, że nadwyżka, którą skarżący i jego żona dysponują w każdym miesiącu przekracza 3.000,00 zł (vide: rachunek założony w Banku "A" S.A., gdzie saldo końcowe na koncie żony wynosiło: 3.841,99 zł – w listopadzie, 3.533,99 zł – w październiku oraz 3.230,38 zł – we wrześniu). Nie można również tracić z pola widzenia faktu, że żona skarżącego poza zasiłkiem macierzyńskim z prowadzonej dodatkowo działalności gospodarczej wypracowała od stycznia do października bieżącego roku łączny przychód rzędu [...] zł (vide: podsumowanie KPiR). Porównując te dane z prowadzoną w 2014 r. działalnością gospodarczą (vide: przedłożone do akt zeznanie podatkowe PIT-36) oraz wykazanymi z tego tytułu w treści formularza (vide: rubryka nr 10) dochodami żony nie można twierdzić, że działalność ta jest nierentowna, skoro z rachunku prowadzonego w Banku "B" ustalono, że na koncie firmowym odnotowano w okresie ostatnich trzech miesięcy operacje uznaniowe rzędu: 13.761,83 zł (wrzesień), 15.894,47 zł (październik) oraz 9.742,28 zł (listopad). Dodatkowo w październiku bieżącego roku dokonano zakupu ciągnika siodłowego [...] o wartości 20.000,00 zł (vide: lista środków trwałych). Na uwagę zasługują jeszcze inne możliwości finansowe żony skarżącego, która jest przecież udziałowcem w Sp. z o.o. [...] oraz w Sp. z o.o. [...], podczas gdy prezesem zarządu tych Spółek jest sam skarżący (vide: zawarte w tym przedmiocie umowy z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.). Mając zatem na uwadze powyższe, w tym ponoszone miesięcznie wydatki i wysokość należnego wpisu sądowego brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżący jak wynika z analizy formularza i nadesłanych dokumentów źródłowych nie kwalifikuje się do osób znajdujących się w ubóstwie lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach postępowania. Tym bardziej, że należny na obecnym etapie sprawy wpis wynosi 500,00 zł, jako że przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna jak wskazano w rubryce nr 3.6 formularza tylko odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, a w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 182/08; z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt I FSK 1678/08; z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 424/08; z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FZ 118/09 oraz z dnia 9 września 2009 r., sygn. akt II FZ 318/09 - publ. w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl) dominuje pogląd, iż od skargi na decyzję o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki należy pobierać wpis stały w wysokości 500,00 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wprawdzie skarżący i jego żona zobowiązani są do spłaty zaciągniętego na zakup mieszkania kredytu hipotecznego, niemniej jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tym bardziej, że w razie pojawienia się trudności z jego spłacaniem dłużnik może ubiegać się o tzw. wakacje kredytowe czy odroczenie terminu spłaty kredytu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1023/14 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.