I OSK 393/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Anna Lech Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 818/06 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 16 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 818/06, oddalił skargę D. O. wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie usług opiekuńczych. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania D. O. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...], znak [...] o przyznaniu stronie usług opiekuńczych - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 50 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) oraz Uchwały Rady Miasta L. nr 574/XXIV/2004 z dnia [...] listopada 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 36, poz. 951, ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że D. O. we wniosku z dnia 4 kwietnia 2006 r. domagał się udzielenia usług opiekuńczych na okres od dnia 3 kwietnia 2006 r. do dnia 30 września 2006 r. Organ pierwszej instancji przyznał stronie usługi opiekuńcze w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 2006 r. w wymiarze dwóch godzin dziennie z wyłączeniem sobót, niedziel i świąt w zakresie: zakupy, pranie, sprzątanie, gotowanie; za świadczone usługi ustalił odpłatność w wysokości 30 % kosztu usługi, tj. 1,38 zł za godzinę oraz zwolnił wnioskodawcę w całości od obowiązku ponoszenia tych opłat. Kolegium podniosło, że przyznanie pomocy na dalszy objęty wnioskiem okres, tj. od dnia 1 lipca do dnia 30 września 2006 r. nie jest możliwe, ponieważ umowa z Firmą Usługowo Opiekuńczą "[...]", która na podstawie umowy z dnia 20 marca 2006 r. świadczy usługi dla Ośrodka, wygasa w dniu 30 czerwca 2006 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. oddalił skargę. Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 50 ust.1, 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, dostosowanych do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczonych przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Zakres, okres i miejsce świadczenia usług opiekuńczych ustala kierownik ośrodka pomocy społecznej (ust. 5), działając w ramach przysługującego mu uznania, którego granice wyznaczają ogólne cele pomocy społecznej, określone w art. 2, 3 i 4 powołanej ustawy jako umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości; wspieranie ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym i podejmowanie działań zmierzających do usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Sąd uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki przyznania skarżącemu usług opiekuńczych, ponieważ cierpi on na wiele schorzeń (w szczególności kręgosłupa), jest rencistą i nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Konieczność przyznania skarżącemu usług opiekuńczych potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskie i wywiady środowiskowe. Organ przyznając skarżącemu usługi opiekuńcze i wyznaczając ich okres (od kwietnia do czerwca 2006 r.) nie przekroczył granic przysługującego mu uznania, gdyż wyjaśnił, że w sprawie przyznania takich usług na dalszy okres zostanie wydana odrębna decyzja. Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik Kolegium na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. wyjaśnił, iż skarżącemu przyznano takie usługi na dalszy okres objęty wnioskiem, po podpisaniu przez Ośrodek kolejnej umowy z firmą "[...]". W tej sytuacji, nie można organowi zarzucić, że ustalając w decyzji okres, na który przyznał usługi opiekuńcze naruszył obowiązujące przepisy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł D. O., zaskarżając go w całości. W ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez błędne jego zastosowanie poprzez przyjęcie, że organ pierwszej instancji nie przekroczył granic określonego w tym przepisie przysługującego mu uznania. Ponadto w ramach drugiej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo rażącego naruszenia przez organ administracji przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 104 k.p.a., 2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku powodu pominięcia dowodów w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał własnych, samodzielnych ustaleń stanu faktycznego. Skarżący wskazał, że organ nigdy nie wydał decyzji w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych na dalszy okres zawarty we wniosku, pomimo że rzeczone usługi były w tym okresie na jego rzecz świadczone. Skoro zatem pomoc w formie usług została zrealizowana, organ winien w formie decyzji przyznać usługi opiekuńcze na okres, w którym były one świadczone. Ponadto Sąd błędnie w uzasadnieniu wyroku przyjął, że skarżącemu przyznano usługi opiekuńcze na okres objęty wcześniejszym wnioskiem po podpisaniu przez Ośrodek kolejnej umowy z firmą "[...]". W istocie bowiem po podpisaniu umowy z firmą "[...]" (1 lipca 2006 r.) skarżącemu nadal, wbrew wcześniejszym zapewnieniom ze strony organu, nie przyznano w drodze decyzji usług opiekuńczych za okres będący przedmiotem sporu, tj. od lipca do września 2006 r. Skarżący zarówno w postępowaniu przed organami administracji, jak i przed Sądem, powoływał się na okoliczności nieprzyznania przez organ usług opiekuńczych na dalszy okres, przedłożył także Sądowi stosowne dowody w postaci kart wykonanych usług opiekuńczych. Dowody te jednak zostały pominięte, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie wskazał z jakiego powodu nie zostały one uwzględnione. Ponadto Sąd nie zbadał rażącego przekroczenia przez organ decyzyjny granic administracyjnego uznania, uzasadnienie zaś wyroku nie jest prawidłowe w kontekście art. 7 k.p.a. Zgodnie z art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej Ośrodek Pomocy Społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. W ocenie skarżącego i w odniesieniu do jego sytuacji, organ decyzyjny przekroczył granice określonego w tym przepisie przysługującego mu uznania. Organ pominął w swojej ocenie słuszny interes strony i zaniedbał swój obowiązek w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku strony o świadczenie usług opiekuńczych w okresie od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 30 sierpnia 2006 r. Zdaniem skarżącego w sprawie istniały wszystkie przesłanki przesądzające o zasadności załatwienia jego sprawy w formie decyzji i przyznania mu usług opiekuńczych do dnia 30 września 2006 r. W przeciwnym bowiem razie organ winien wydać decyzję odmowną. W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie powołuje w swej podstawie zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.). Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, ośrodek pomocy społecznej przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Decyzją kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...], przyznano D. O. usługi opiekuńcze w okresie od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. (okres) w wymiarze dwóch godzin dziennie z wyłączeniem sobót, niedziel i świąt w zakresie: zakupy, pranie, sprzątanie (zakres) w miejscu zamieszkania ww. (miejsce świadczenia). Decyzja przyznająca usługi opiekuńcze w całości zgodna jest z dyspozycją art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Wprawdzie wymieniona decyzja nie uwzględnia całego okresu, którego dotyczył wniosek D. O. o przyznanie mu usług opiekuńczych (od dnia 1 lipca 2006 r. do dnia 30 września 2006 r.), okoliczność ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy wobec braku w tym zakresie przedmiotu kontroli. W sprawie jest bezsporne, że także w okresie od dnia 1 lipca 2006 r. do dnia 30 września 2006 r. na rzez D. O. świadczone były usługi opiekuńcze w sposób identyczny jak określono to w decyzji z dnia [...]. Poza sporem jest również i to, że pomimo realizacji usług opiekuńczych organ nie wydał stosownej decyzji w tym przedmiocie. W myśl art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia o tych kwestiach. Twierdząc, iż decyzją z dnia [...] organ nie rozstrzygnął o całości żądania D. O., skarżący mógł żądać uzupełnienia decyzji, czego jednak nie uczynił, a co spowodowało, że ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podlegała decyzja przyznająca usługi opiekuńcze w okresie od 1 kwietnia 2006 r. do 30 czerwca 2006 r., a ta w żaden sposób nie naruszała art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. jest nietrafny , bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie naruszył ww. przepisów. Przede wszystkim należy zauważyć, że ustalenia Sądu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie przyznania skarżącemu usług opiekuńczych w okresie od dnia 1 lipca 2006 r. do dnia 30 września 2006 r. są poprawne i potwierdzone przez skarżącego, który w skardze kasacyjnej przyznał, że korzystał z usług opiekuńczych we wskazanym okresie. Twierdzenie, że skarżącemu przyznano usługi opiekuńcze, Sąd pierwszej instancji wywodzi z faktu realizacji tych usług na rzecz skarżącego, a nie z wydania w tym przedmiocie decyzji. Świadczenie usług opiekuńczych na rzecz skarżącego po dniu 30 czerwca 2006 r. jest okolicznością bezsporną w sprawie i jako taka nie wymagała przeprowadzenia dowodów. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasadnie oddalił skargę D. O., a wyrok ten wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie narusza powołanych w niej przepisów. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.