I C 2111/24

Common courts2025-12-18

Case number

I C 2111/24

Judgment date

2025-12-18

Type

SENTENCE

Legal basis

art. 385^1^ k.c.

Summary

Przesłanki ważności umowy kredytu.

Judgment text

Sygn. akt: I C 2111/24 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 18 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. w (...) na rozprawie sprawy z powództwa (...) Bank (...) S.A. w W. przeciwko I. J. i B. J. o zapłatę I. oddala powództwo II. zasądza od powoda (...) Bank (...) S.A. w W. na rzecz pozwanych: I. J. i B. J. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty. sędzia Rafał Kubicki Sygn. akt: I C 2111/24 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> (...) Bank (...) S.A. w W. w dniu 27.11.2024 r. pozwem skierowanym przeciwko I. J. i B. J. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych kwoty 235.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 8.11.2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego); z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy nr (...)‑ (...) (...) (...) o (...) (...) z dnia 10.08.2009 r.  ewentualnie o zasądzenie kwoty w częściach równych, tj. po 117.500 zł od każdego z nich, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 8.11.2024 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód wskazał, że na podstawie umowy kredytu hipotecznego udostępnił stronie pozwanej środki pieniężne w kwocie 235.000 zł. W treści umowy zawarto liczne odesłania do waluty denominacji, przede wszystkim – kwota kredytu została podana w (...). W związku z zakwestionowaniem mechanizmu denominacji jako zawierającego w swej konstrukcji niedozwolone postanowienia umowne, strona pozwana wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem, w którym wskazała, że brak związania klauzulami denominacyjnymi prowadzi do nieważności (trwałej bezskuteczności) umowy. (...) z kolei zakwestionował stanowisko kredytobiorców dotyczące zasadności roszczenia. W sprawie zapadł nieprawomocny wyrok, w którym Sąd Okręgowy w (...) (sygn. akt (...)) ustalił, że umowa zawarta między stronami jest w całości nieważna oraz zasądził na rzecz każdego z kredytobiorców po 11.757,83 zł oraz po 25.655,95 (...). Ponadto powód podniósł, że strony na podstawie zakwestionowanej umowy dokonywały wzajemnie przysporzeń, wobec tego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> żąda zapłaty wartości nienależnego świadczenia spełnionego przez bank polegającego na udostępnieniu kapitału do korzystania (roszczenie o zwrot nominalnej wartości świadczenia banku). W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Pozwani wskazali, że powództwo jest niezasadne z uwagi na jego przedwczesność oraz z powodu nieistnienia zobowiązania wskutek złożenia bankowi oświadczenia o potrąceniu wzajemnych wierzytelności. Fakty istotne dla rozstrzygnięcia (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. jest następcą prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G. (bezsporne). W dniu 11 sierpnia 2009 r. strony zawarły umowę (...) N.-H. nr (...) (...) (...), na podstawie której (...) zobowiązał się pozostawić do dyspozycji kredytobiorcom kredyt denominowany w kwocie 235.000 zł stanowiącej równowartość 93.071,10 (...), z przeznaczeniem na finansowanie kosztów związanych z nabyciem lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym (§ 1.1 i 1.2 (...)). Umowa składała się z Części Szczególnej Umowy ( (...)) oraz Części Ogólnej Umowy ( (...)). Zgodnie z § 1 części szczególnej umowy (dalej: (...)) (...) udzielił kredytobiorcom kredytu na okres od 10.08.2009 r. do 21.07.2039 r. na warunkach określonych w Części Szczególnej Umowy oraz w Części Ogólnej Umowy, a także określonych w ogólnych warunkach udzielania przez (...) Bank (...) S.A. (...) N. – H.. W myśl zaś § 5 (...) i § 15 ust. 7 pkt 2 (...) spłata kredytu następować miała w ratach równych, w (...), zgodnie z harmonogramem spłat doręczanym Kredytobiorcy. W świetle § 1 ust. 1 części ogólnej umowy (dalej (...)) kredyt był udzielany w złotych polskich. W § 1 ust. 2 (...) wskazano, że w przypadku kredytu denominowanego kwota kredytu wypłacana w złotych polskich zostanie określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany według kursu kupna tej waluty, zgodnie z tabelą kursów z dnia uruchomienia środków, w momencie przeliczeń kursowych. W § 1 ust. 3 pkt 2 (...) wskazano, że ryzyko związane z ze zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca. Zasady uruchomienia kredytu określa § 4 (...) oraz § 13 (...). I tak, § 4 ust. 1 (...) stanowi, że uruchomienie kredytu nastąpi nie później niż w ciągu 5 dni od daty spełnienia przez kredytobiorcę warunków uruchomienia. W § 13 ust. 1 (...) postanowiono natomiast, że w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłata środków następuje w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej. W § 13 ust. 2 (...) wskazano, że do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosuje się kurs kupna waluty obcej według Tabeli kursów obowiązującej w Banku w dniu wypłaty środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych. Oprocentowanie kredytu określono w § 1 ust. 4-8 (...) oraz § 2 i 4 (...). Oprocentowanie kredytu wynosiło w dniu zawarcia umowy 4.75557 % p.a. Marża banku wynosiła 4,4 % w stosunku rocznym, która miała być obniżona o 1 p.p. z tytułu ustanowienia docelowego zabezpieczenia spłaty. Rzeczywista roczna stopa procentowa wynosiła 5,23 % p.a. Zgodnie z § 2 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3 (...) oprocentowanie kredytu ustalone jest według zmiennej stopy procentowej, stanowiącej sumę odpowiedniej stopy bazowej oraz marży banku. Stopa bazowa odpowiada obowiązującej w ostatnim dniu roboczym przed dniem uruchomienia środków stawce (...), w przypadku kredytów denominowanych w (...). Stopa bazowa ustalona w umowie o kredyt, obowiązuje do przedostatniego dnia włącznie, 3-miesięcznego okresu obrachunkowego. Przez 3-miesięczny okres obrachunkowy rozumie się okres kolejnych 3 miesięcy. Pierwszy okres obrachunkowy liczony jest od dnia uruchomienia kredytu. Środki na spłatę kredytu miały być pobierane z rachunku walutowego/złotowego o numerze wskazanym w umowie (§ 5 ust. 5 (...)). Zasady spłaty kredytu denominowanego zawarte zostały w § 15 ust. 7 (...). Ustęp ten stanowi, że: <dl> <dt></dt> <dd> w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej harmonogram spłat kredytu wyrażony jest w walucie, w której kredyt jest denominowany, </dd> <dt></dt> <dd> spłata następuje w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, </dd> <dt></dt> <dd> do przeliczeń wysokości rat kapitałowo-odsetkowych spłacanego kredytu stosuje się kurs sprzedaży danej waluty według tabeli kursów obowiązującej w Banku w dniu spłaty, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych. </dd> </dl> W § 16 (...) określono zasady naliczania odsetek, które naliczane były od kwoty wykorzystanego kapitału, za okresy miesięczne, licząc od dnia uruchomienia kredytu od dnia poprzedzającego całkowitą spłatę włącznie, według obowiązującej dla kredytu w tym czasie stopy procentowej. Wierzytelność z umowy kredytu została zabezpieczona wpisem na rzecz Banku hipoteki kaucyjnej do kwoty 385.593,57 zł na nieruchomości, położonej pod adresem W., ul. (...)/I. (...) oraz cesją na rzecz Banku praw z umowy ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości (§ 3 (...)). (dowód: umowa o (...) – (...) i (...), k. 17-24) Aneks nr (...) z dnia 08.03.2010 r. stanowił korektę zapisów zawartych w art. § 6 ust. 1 (...). (dowód: aneks nr (...) k. 25) Miedzy stronami toczyło się postępowanie przed Sądem Okręgowym w (...) pod sygnaturą akt (...). Wyrokiem z dnia 31.07.2024 r. Sąd ustalił, że umowa nr (...) o (...) N.‑H. (kredyt budowalno-hipoteczny przeznaczony na zakup na rynku pierwotnym nieruchomości od dewelopera lub spółdzielni mieszkaniowej) , datowana na dzień 10 sierpnia 2009 r., zawarta w dniu 11 sierpnia 2009 r. pomiędzy kredytobiorcami a bankiem jest w całości nieważna. Zasądził też od banku na rzecz każdego z nich kwoty po 11.757,83 zł oraz po 25.655,95 (...) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. (dowód: wyrok Sądu Okręgowego w (...) k. 55-55v. i k. 78-78v.) W związku z wytoczeniem przez kredytobiorców powództwa przeciwko bankowi oraz podniesieniem w nim zarzutu bezskuteczności (nieważności) umowy w całości, celem zabezpieczenia swoich interesów bank pismem z dnia 02.10.2024 r. (data nadania) wezwał kredytobiorców do zwrotu wypłaconego w wykonaniu umowy kapitału kredytu poprzez zapłatę w terminie 1 miesiąca kwoty 235.000 zł. (dowód: wezwania do zapłaty z dowodami nadania oraz potwierdzeniami doręczeń k. 28-31v.) Dnia 24.01.2025 r. kredytobiorcy złożyli bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności im przysługującej w wysokości 248.265,59 zł, na którą składają się następujące kwoty: <dl> <dt>⚫</dt> <dd> 229.364,19 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 24.06.2022 r., do dnia zapłaty, tytułem należności głównej zasądzonej Wyrokiem Sądu Okręgowego w (...) (...) z dnia 31.07.2024 r. w sprawie, sygn. akt: (...), która wynika z uregulowanych przez kredytobiorców na rzecz (...) SA. rat kapitałowo-odsetkowych w wykonaniu umowy NR (...) o (...) N.-H. datowana na dzień. 10.08.2009 r. i zawarta w dniu 11.08.2009 r. (kurs (...) z dnia 22.01.2025 r., to: 1 (...) = 4,47 PLN, dlatego 51.311,90 (...) = 229.364,19 PLN) </dd> <dt>⚫</dt> <dd> 11.834 zł, tytułem zasądzonych kosztów procesu za postępowanie przed Sądem I Instancji; </dd> <dt>⚫</dt> <dd> 7.067,71 zł, tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uregulowanych przez kredytobiorców na rzecz (...) S.A. w wykonaniu w/w umowy kredytu, w okresie nieobjętym powództwem, tj. od 18.03.-15.06.2024 r., </dd> </dl> z wierzytelnością banku w wysokości: 235.000 zł, która wynika z wypłaty na rzecz kredytobiorców kwoty kredytu w ramach w/w umowy kredytu hipotecznego. W wyniku złożonego oświadczenia o potrąceniu obydwie wierzytelności umorzyły się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej, w związku z czym kredytobiorcom przysługuje wobec (...) SA. wierzytelność w wysokości 13.265,90 zł.  (dowód: oświadczenie o potrąceniu z dowodem nadania k. 72-73, potwierdzenia wpłaty rat k. 74-77) Na rozprawie z dnia 18 grudnia 2025 r. pozwani podtrzymali swoje stanowisko, wskazując, iż na rzecz banku wpłacili sumę wskazaną w odpowiedzi na pozew oraz w załączniku – oświadczeniu o potrąceniu (dalszych wpłat nie było). Pozwany nie odniósł się do tej wysokości i nie wskazał innej kwoty. Ponieważ wyznaczeniu rozprawy towarzyszyło skierowane do obu stron zobowiązanie do przygotowania się do odpowiedzi na pytanie, jaka jest aktualna suma świadczeń stron pod rygorem przyjęcia za prawdziwą sumy podanej przez przeciwnika, Sąd uznał tę wartość za bezsporną. (zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy, zawiadomienia kierowane do pełnomocników, protokół z rozprawy) Rozważania Sąd pominął na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron. Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 k.p.c.</a>, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy, zaś wniosek dowodowy o przesłuchanie pozwanych Sąd potraktował z uwagi na powyższe jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedwczesności powództwa o zwrot kapitału kredytu okazał się bezzasadny. Zarzut ten opierał się na niesprawiedliwym, nierównym dla stron tej samej umowy założeniu, że w razie jej nieważności kredytobiorca nabywa roszczenie o zwrot swych świadczeń, zaś analogiczne roszczenie (oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) przeciwstawne roszczenie banku ma czekać do daty prawomocnego sądowego ustalenia nieważności umowy kredytu. Otóż oba roszczenia powstają jednocześnie, i już powstały, a ich wymagalność zależy w każdym przypadku od wezwania drugiej strony do zwrotu świadczenia, bez potrzeby oczekiwania na sądowe ustalenie nieważności. W ocenie Sądu pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swych wierzytelności z wierzytelnością banku o zwrot wypłaconego kapitału – do pełnej jej wysokości. Mając to na uwadze, wobec spełnienia przez pozwanych przesłanek formalnych zarzutu potrącenia poprzez dołączenie materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu przesłanego za pośrednictwem poczty z potwierdzeniem nadania (k. 72‑73), jak również przesłanek materialnych poprzez wykazanie, że przysługiwała im wierzytelność wzajemna, należało uznać, że doszło do umorzenia wierzytelności banku w całości, zaś wierzytelności pozwanych do tej samej wysokości. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405</a> i w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 499)">art. 498-499 k.c.</a> oddalił powództwo o zasądzenie zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Uzupełniająco wskazać można, że w świetle najnowszego orzecznictwa (...) – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok (...) (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa w zakresie podstawowym – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorcy, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie). Z tego względu żądanie powoda na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku. Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł. sędzia Rafał Kubicki </div>