III Ca 1290/19

<p>Sygn. akt III Ca 1290/19</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 marca 2019r., wydanym <br/>w sprawie z wniosku <span class="anon-block">M. C.</span> z udziałem <span class="anon-block">W. C.</span>, <span class="anon-block">M. Ł.</span>, <span class="anon-block">R. M.</span>, <span class="anon-block">T. M.</span>, <span class="anon-block">F. P.</span> i Skarbu Państwa – Starosty <span class="anon-block">B.</span> o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez uwłaszczenie, Sąd Rejonowy <br/>w <span class="anon-block">B.</span> postanowił:</p> <p>1.  oddalić wniosek,</p> <p>2.  ustalić, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.</p> <p>Orzeczenie to zapadło w stanie faktycznym, którego najważniejsze elementy były następujące:</p> <p>nieruchomość rolna położona w <span class="anon-block">M.</span> gm. Brzeziny, województwo <span class="anon-block"> (...)</span> stanowi działkę gruntu o powierzchni 3,54 ha o <span class="anon-block">numerze ewidencyjnym (...)</span>, objęta jest <span class="anon-block">księgą wieczystą o nr (...)</span>. Skarb Państwa figuruje w wypisie z rejestru gruntów oraz w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości.</p> <p>4 listopada 1971r., jak również przez wiele lat przed tą datą, nieruchomość uprawiali rolniczo <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">J.</span> małżonkowie <span class="anon-block">M.</span>, będący przodkami wnioskodawcy i uczestników.</p> <p>23 kwietnia 1975r. Państwowy Fundusz Ziemi zawiadomił miejscowy <span class="anon-block">D.</span> Ewidencji Gruntów, że <span class="anon-block">działka nr (...)</span> stanowi własność tego Funduszu, dlatego też do ewidencji gruntów wpisać należy Skarb Państwa.</p> <p>30 grudnia 1980r. zmarł <span class="anon-block">J. M. (1)</span>, a spadek po nim na podstawie ustawy odziedziczyła jego żona i dzieci, natomiast wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyła <span class="anon-block">J. M. (2)</span> w 4/16 części oraz <span class="anon-block">W. C.</span>, <span class="anon-block">T. M.</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> po 3/16 części.</p> <p>15 kwietnia 1992r. <span class="anon-block">M. C.</span> otrzymał od babki <span class="anon-block">J. M. (2)</span> <br/>i wujostwa <span class="anon-block">T. M.</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> oraz matki - <span class="anon-block">W. C.</span>, nieruchomość rolną składającą się z <span class="anon-block">działek o nr (...)</span> położoną we wsi <span class="anon-block">S.</span>. W wypadku <span class="anon-block">J. M. (2)</span> umowa darowizny związana była z zaprzestaniem działalności rolniczej i zdaniem gospodarstwa rolnego za rentę. Umowa darowizny w związku z zaprzestaniem działalności rolniczej została zawarta przez <span class="anon-block">J. M. (2)</span> i <span class="anon-block">M. M. (2)</span> w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ()">ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> (Dz. U. Nr 7, poz. 24 z 1991r.) W umowie tej <span class="anon-block">J. M. (2)</span> złożyła oświadczenie, że poza przekazywanym udziałem w wysokości 20/32 nie jest posiadaczką ani właścicielką żadnego innego gospodarstwa rolnego.</p> <p>30 grudnia 1993r. <span class="anon-block">M. C.</span> zawarł umowę dzierżawy nieruchomości, o którą chodzi w sprawie, z Wójtem Gminy <span class="anon-block">R.</span> działającym w imieniu Skarbu Państwa, na okres 9 miesięcy, tj. do dnia 30 września 1994r. i poczyniono na niej adnotację o przedłużeniu do dnia 30 września 1995r. Wnioskodawca w dniu 30 grudnia 1993r. podpisał tę umowę.</p> <p>Wnioskodawca posiadał i władał samodzielnie przedmiotową nieruchomością. Uprawiał ją sam i przy pomocy innych osób. Opłacał podatki od nieruchomości rolnej o powierzchni 3,54 ha, a 28 marca 2013r pisemne oświadczenie, iż posiada umowę dzierżawy z 1992r. na <span class="anon-block">działkę gruntu nr (...)</span>. Wówczas wnioskodawca starał się o uzyskanie zaświadczenia urzędowego, że dzierżawił przedmiotowy grunt, bo zamierzał uregulować stan prawny nieruchomości.</p> <p>Postanowieniem z dnia 10 października 2016r. w sprawie I Ns 606/15 Sąd Rejonowy w Brzezinach oddalił wniosek <span class="anon-block">M. C.</span> o stwierdzenie nabycia przez niego prawa własności <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, położonej w <span class="anon-block">M.</span>, przez zasiedzenie.</p> <p>W takich okolicznościach faktycznych Sąd Rejonowy wskazał, że podstawę prawną żądania wniosku stanowią przepisy uchylonej już <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710270250" title="Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 ()">ustawy <br/>z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych</a> (Dz.U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.). Art. 1 tej ustawy przewidywał nabycie własności nieruchomości rolnej, ale tylko przez posiadaczy samoistnych. Definicję posiadania zawiera <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a>, w myśl którego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W przedmiotowej sprawie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika posiadanie nieruchomości przez małżonków <span class="anon-block">M.</span>, ale nigdy nie miało ono charakteru samoistnego. Przede wszystkim <span class="anon-block">J. M. (2)</span> w umowie darowizny związanej <br/>z zaprzestaniem działalności rolniczej oświadczenia o tym, że nie jest właścicielką ani posiadaczką innego gospodarstwa rolnego niż przekazywane. Poza tym zwrócić uwagę należy na fakt dzierżawienia tej nieruchomości przez <span class="anon-block">M. C.</span>, który władał przez pewien okres <span class="anon-block">działką nr (...)</span>, wywodząc swoje prawa od <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">J.</span> małżonków <span class="anon-block">M.</span>.</p> <p>O kosztach postępowania orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 §1 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od powyższego postanowienia wniósł wnioskodawca, który zaskarżył je w całości. Podniósł, że sporna nieruchomość była w posiadaniu jego poprzedników prawnych od roku 1947. Nie była to nieruchomość państwowa. Państwowy status nieruchomości wynikał z manipulacji urzędowych. Sąd Rejonowy odwołał się do okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia, które miały miejsce w latach 90. i na dodatek zostały wadliwie zinterpretowane. Z tych względów wnioskodawca żądał uchylenia zaskarżonego postanowienia z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>apelacja jest bezzasadna.</p> <p>Stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji jest prawidłowy (pomijając omyłkowe określenie nazwy miejscowości, na terenie której usytuowana jest sporna nieruchomość – powinno być <span class="anon-block"> (...)</span>, a nie <span class="anon-block"> (...)</span>). Sąd odwoławczy przyjmuje te ustalenia faktyczna za własne.</p> <p>Apelujący ma sporo racji zarzucając Sądowi Rejonowemu, że jego rozważania na temat charakteru władztwa małżonków <span class="anon-block">M.</span> w stosunku do spornej nieruchomości nie uwzględniają wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Nadto rozważania te rzeczywiście dość dowolnie przekładają znaczenie zdarzeń z lat 90. na stan faktyczny, który ukształtował się wiele lat wcześniej. Oświadczenie <span class="anon-block">J. M. (2)</span> z aktu notarialnego z roku 1992 dotyczyło nieruchomości rolnych, do których osoba ta miała tytuł prawny. Tymczasem poza sporem jest, że do przedmiotowej nieruchomości tytułu takiego nie miała. Także umowy dzierżawy zawierane przez wnioskodawcę musiały uwzględniać stan prawny nieruchomości i ich znaczenie nie przekłada się wprost na charakter władztwa jego dziadków realizowany do listopada 1971 roku. Jednak wadliwości te nie wpłynęły na trafność rozstrzygnięcia <br/>w postaci oddalenia wniosku. Trafnie bowiem Sąd Rejonowy wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia – przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710270250" title="Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 ()">ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych</a> (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), której przepisy wyłączały możliwość uwzględnienia wniosku <br/>w niniejszej sprawie.</p> <p>Zgodnie z art. 3 cyt. ustawy z 1971 roku możliwości nabycia własności nieruchomości przez uwłaszczenia nie stosuje się do nieruchomości stanowiących własność Państwa. Tymczasem z ustaleń faktycznych sprawy, które w żaden sposób nie zostały podważone przez skarżącego, wynika okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość zasilała Państwowy Fundusz Ziemi, a więc stanowiła własność Skarbu Państwa. W tej sytuacji należało sprawdzić czy nieruchomość była państwowa już w dniu wejścia w życie ustawy z 1971 roku. W tym przypadku bez znaczenia jest okoliczność, że pierwsza wzmianka o państwowym charakterze nieruchomości pochodzi <br/>z 1975 roku. Zaświadczenie z k. 27 tylko stwierdzało istniejący stan prawny, <br/>a nie tworzyło nowy. Trzeba pamiętać, że Państwowy Fundusz Ziemi utworzono z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440040017" title="Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1944 r. <br/>o przeprowadzeniu reformy rolnej</a> (Dz.U. Nr 4, poz. 17 ze zm.). Nie można również pominąć okoliczności, że to źródło państwowego statusu nieruchomości stanowiło podstawę uregulowania stanu prawnego w księdze wieczystej. W takiej sytuacji zapewnienia skarżącego, że nieruchomości nigdy państwowa nie była są gołosłowne i jako takie nie mogą doprowadzić do zanegowania stanu prawnego potwierdzonego wpisem w księdze wieczystej. Zarzuty skarżącego o manipulacjach urzędowych są dowolne i nie znajdują żadnej podstawy w materiale dowodowym sprawy. W konsekwencji należało przyjąć, że w przypadku spornej nieruchomości istniała negatywna przesłanka nabycia własności nieruchomości opisana w art. 3 cyt. ustawy z 1971 roku.</p> <p>Z tych względów, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>, apelacja podlegała oddaleniu.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> </p> </div>