I SA/Gl 1339/13

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 18 listopada 2013 r. J. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o ustanowienie radcy prawnego. W motywach wniosku stwierdził, że nie jest w stanie samodzielnie bronić swoich interesów przed Sądem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i córką. J. M. posiada dom o pow. 160 m2, który jest zajęty przez komornika. Jedynym źródłem dochodu w ww. gospodarstwie jest wynagrodzenie córki z tytułu umowy o pracę w kwocie 1800 zł. Skarżący odnotował przy tym, że córka opłaca wszystkie jego wydatki, w tym media i żywność. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia, pismem z dnia 21 listopada 2013 r., wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) wykazanie tytułu prawnego skarżącego do lokalu mieszkalnego położonego w J. przy ul. [...] oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane pod tym adresem; w tych ramach należało nadto złożyć oświadczenie o wzajemnych relacjach osób zamieszkałych w ww. lokalu; 2) udokumentowanie okoliczności wskazanej w druku PPF, tj. zajęcia ww. nieruchomości przez komornika; 3) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; potwierdzenia wpłat z tytułu: ubezpieczenia, podatku od nieruchomości itp.; dokumenty potwierdzające zakup lekarstw) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem ww. gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wskazać, kto i w jakim zakresie partycypuje w ponoszeniu ww. opłat; 4) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w latach 2012-2013 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 5) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym; ewentualne dochody z tytułu zasiłku dla bezrobotnych należało wykazać za pomocą aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy; w tych ramach należy wyjaśnić, czy żona skarżącego pobiera jakiekolwiek świadczenia; 6) przedłożenie kopii zeznania podatkowego za 2012 r. (ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników); 7) złożenie oświadczenia, z którego wynikałby, czy skarżący korzysta ze wsparcia pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać kopie stosownych decyzji w tym zakresie; w tych ramach należało nadto oświadczyć, czy skarżący korzysta z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji w zw. z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W ww. wezwaniu, doręczonym adresatowi w dniu 29 listopada 2013 r., pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie się do treści wezwania, bądź do wyznaczonego terminu, może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wymagane w tej sprawie dokumenty źródłowe i wyjaśnienia nie wpłynęły do Sądu do dnia dzisiejszego, a termin zakreślony dla dopełnienia tej czynności upłynął w dniu 6 grudnia 2013 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia, jedynie na marginesie, należy zaznaczyć, że skarżący jest w tej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy. Korzysta bowiem ze zwolnienia, które zostało przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a." Przedmiotem posiedzenia jest natomiast wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Oznacza to, iż po myśli art. 245 § 3, wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanka warunkująca przyznanie wspomnianego dobrodziejstwa procesowego została określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. I tak przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, iż słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc zatem skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). W tym kontekście należy uwypuklić bierną postawę procesową wnioskodawcy. Za objaw takowej należy uznać zignorowanie wezwania referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2013 r. Wypada podkreślić, że spora część dokumentów wymaganych ww. wezwaniem miała dotyczyć także osób pozostałych ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, iż w sytuacji, w której strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie z dnia 26 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09; LEX nr 552223). Akcentowana wyżej bierność procesowa skarżącego nie pozwoliła uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.