III SA/Wa 3692/14

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 30.12. 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K., K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] .09.2014 r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r postanawia 1. zwolnić stronę od wpisu od skargi powyżej kwoty 100 zł 2. odmówić stronie przyznania stronie prawa pomocy w pozostałym zakresie UZASADNIENIE I.K. i K. (dalej "skarżący" lub "strona"), pismem z 29.10.2014 r oraz w formularzu sporządzonym w te samej dacie, zwrócili się – za pośrednictwem pełnomocnika - o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu poinformowali o tym, że: - nie są w stanie pokryć kosztów wpisu od skargi; - jedynym źródłem utrzymania jest dochód ze stosunku pracy (skarżąca 2100 zł netto, skarżący – 652 zł netto); - skarżąca na swoje utrzymanie wydaje ok 1500 zł miesięcznie; - skarżąca ponosi opłaty za telefon komórkowy w wysokości 130 zł miesięcznie, energie elektr (ok 100 zł), gaz (ok 300 zł), woda (ok 100 zł) telewizja kablowa (ok 69 zł), ochrona (ok 49 zł) ; - skarżąca i skarżący posiadają udział ½ samochodu [...] (druga połowa należy do córki). K. K. wydaje na swoje utrzymanie kwotę ok 600 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Do wniosku skarżący załączyli deklaracje podatkowe za 2012 r (PIT 36) i za 2013 r (PIT 11). Następnie, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 12.12.2014 r o przekazanie informacji i udokumentowanie aktualnej sytuacji finansowej, skarżący, w piśmie z 23.12.2014 r poinformowali o tym, że nie ponoszą dodatkowych wydatków związanych z poratowaniem zdrowia a z pełnomocnikiem rozliczą się po zakończeniu postepowania. Przekazali odcinki opłat za energie elektryczna, za "gospodarkę komunalną", gaz, wyciąg z rachunku bankowego, zestawienie posiadanych obciążeń ( w tym z tytułu dostarczania usług internetowych 69 zł, telewizji kablowej – 59 zł i paliwa – 500 zł, żywność – 850 zł/miesiąc). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ze złożonych przez skarżących pism w sprawie wynika, że wnieśli oni o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. o prawo pomocy w zakresie częściowym. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do wymagalnych kosztów sądowych zaliczyć trzeba koszty wpisów od skarg w łącznej wysokości 3000 zł w dwóch sprawach rozpoznawanych przez urzędnika sądowego. Z oświadczeń strony nie wynika, by zamierzała podejmować jakiekolwiek czynności generujące dodatkowe koszty postępowania. Referendarz sądowy, wykazując szacunek dla dorobku sądów administracyjnych, nieodmiennie stoi na stanowisku, ze zdolność do uiszczenia pozostałych kosztów sądowych, tj. potencjalnie wymagalnych, należy badać z każdorazowym uwzględnieniem sytuacji finansowej strony w momencie wystąpienia kosztów, ponieważ sytuacja majątkowa strony może zmieniać się w czasie (choćby w wyniku podjęcia zatrudnienia). Stąd rozstrzygnięcie o zakresie wniosku wyrażone w sentencji. Zdaniem referendarza sądowego, zadeklarowana wysokość dochodów skarżących (ok 3000 zł brutto miesięcznie) została potwierdzona w przedłożonych zeznaniach podatkowych (PIT-11 za 2013 r I. K. i PIT-11 K. K. ), w których przychody zostały określone rocznie na kwotę 25200 zł (I.K. ) oraz na kwotę 9536 zł (K.K. ). Dane o zbliżonych wartościach wynikają z odpisu z wyciągu rachunku bankowego, gdzie zaksięgowano regularne wpływy z tytułu wynagrodzeń w wysokości wskazanej przez skarżących w formularzach PPF, o czym wyżej. Także struktura wydatków zadeklarowana przez skarżących a wyszczególniona w części historycznej nosi cechy spójności i nie nosi znamion "zbytkowności". Trudno, zdaniem referendarza sądowego, zrezygnować – i to bez uszczerbku dla warunków koniecznego utrzymania – z pokrywania rachunków za takie dobra, jak energia elektryczna, gaz, woda, ponieważ zaprzestanie regulowania należności przez stronę powodowałoby skutek uniemożliwienia korzystania z tych dóbr. Natomiast oczywistym jest, że dostęp do energii elektrycznej, ogrzewania czy wody to wyznaczniki zapewnienia jednostce w cywilizowanym świecie - w którym zdaje się żyć także referendarz sądowy - nie tylko minimum socjalnego, lecz także, w pewnym zakresie, minimum egzystencji (co wynika choćby z danych na stronie IPPS). Także informacje dostępne z baz danych ogólnie dostępnych, jak choćby z programu google earth czy google street view nie dostarczają przesłanek, by uznać, że możliwości partycypowania strony – z uwagi na jej tryb i warunki życia - w kosztach sądowych są większe niż 100 zł od każdej ze spraw wniesionych do Sądu. Nie uszło uwadze referendarza sądowego, że koszty działania pełnomocnika w sprawie będą pokrywane po zakończeniu działań przed sądem, zatem strona nie zadecydowała o pierwszeństwie pokrywania kosztów pełnomocnika przed należnościami sądowymi. Odmowę przyznania pomocy w części wskazanej w sentencji postanowienia referendarz sądowy traktuje jako wyraz poszanowania dla wskazówek poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, który konsekwentnie uznaje, ze "że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc" (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 227/11; z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1170/13; z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 49/13; z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 680/14 czy postanowienie z 25 listopada 2014 r II FZ 1501/14 - publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Miesięczne wydatki na paliwo w kwocie 500 zł czy na rozmowy telefoniczne (ok 130 zł przez I. K. ) być może zabezpieczają ważne potrzeby rodziny, lecz skarżący nie wykazali, by potrzeby te korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Odmowa zwolnienia nie obejmuje wysokości zsumowania tych kwot tylko z uwagi na (krótki) termin uiszczenia kwoty pozostałej wpisu od skargi oraz postulat – respektowany przez urzędnika rozpoznającego tą sprawę – zapewnienia stronie możliwości ułożenia spraw życiowych strony (i wydatków) w sposób możliwie dogodny. Mając powyższe na uwadze, należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzec jak w sentencji.