VII SA/Wa 616/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. oddala skargę, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). UZASADNIENIE VII SA/Wa 616/15 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 roku Nr 79, poz. 856, ze zm.), w związku z art. 5 ust. 3, 3b i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012r., poz. 1228, ze zm.), dalej "u.p.u.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]z dnia [...] października 2012 r. nr [...]wydaną w przedmiocie zatrzymania [...], dalej "skarżący", prawa jazdy kat. A, B, C, D, E, T nr [...]. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. organ wskazał następujący stan faktyczny sprawy: W dniu [...] lipca 2012 r. została wydana decyzja Prezydenta Miasta [...] nr [...] uznająca [...] za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja stała się ostateczna. W dniu 5 września 2012 r. Prezydent Miasta [...] zawiadomił skarżącego o wszczęciu w dniu 29 sierpnia 2012 roku postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w związku z wnioskiem Prezydenta Miasta [...]Kierownika Referatu Świadczeń Rodzinnych Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia [...]o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu. Zawiadomienie powyższe skarżący odebrał w dniu 10 września 2012 r. Skarżący nie skorzystał z prawa złożenia wyjaśnień. Prezydent Miasta [...]decyzją z dnia [...] października 2012 r. postanowił zatrzymać [...]prawa jazdy kat. A, B, C, D, E, T nr [...] serii [...] numer [...] z powodu uchylania się od zobowiązań alimentacyjnych. Po rozpatrzeniu odwołania [...]od decyzji organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, iż w rozpoznawanej sprawie potwierdziły się przesłanki uzasadniające zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu. Organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. podniósł, iż skarżący pomimo zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie zgłaszał się do organu I instancji, nie przedłożył żadnych wyjaśnień ani dowodów w sprawie, jak również nie skorzystał z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta [...]prawidłowo uznał, iż zachodzą przesłanki zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Wskazał, że decyzja organu I instancji w tej mierze nie ma charakteru uznaniowego i wobec spełnienia przesłanek o których mowa w art. 5 ust. 3 i 5 u.p.u.a. obowiązkiem organu było orzec jak w zaskarżonej decyzji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił przewlekłe prowadzenie sprawy oraz zastosowanie przepisów obowiązujących po dacie wydania decyzji organu I instancji. W związku z powyższym skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i udzielenie mu prawa pomocy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 ustawy P.p.s.a. sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2012, poz. 1228 ze zm.), jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6.06.1997r. - Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553, ze zm.). Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 cyt. ustawy). Z akt sprawy wynika, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca marca 2012r. o uznano skarżącego [...]za dłużnika alimentacyjnego. Od rozstrzygnięcia tego strona nie wniosła odwołania, wobec czego stało się ono ostateczne i prawomocne Mając na względzie powyższe, wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta [...]- Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia [...]wniósł o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu – [...], przedstawiając w załączeniu decyzję z dnia [...] marca 2014r.. Stosownie do treści art. 5 ust. 5 ustawy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy ma charakter związany ponieważ organ jest zobligowany do wydania nakazu w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki określone tym przepisem. tj. gdy zostanie złożony wniosek pochodzący od organu właściwego dłużnika i gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Mając na uwadze, że – jak wynika z akt sprawy – [...]nie wniósł odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego (która tym samym stała się ostateczna) oraz złożenie przez właściwy organ wniosku o odebranie stronie prawa jazdy, nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa nie jest decyzją uznaniową. Organ orzekając w tym przedmiocie nie jest zatem uprawniony do dokonywania oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy, ani też nie może brać pod uwagę sytuacji osobistej i ekonomicznej dłużnika alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 lipca 2014r. o sygn. akt VIII SA/Wa 68/14, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Wskazać też trzeba, że przepis art. 5 ust 3b ustawy był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny pod kątem zgodności z ustawą zasadniczą. Wyrokiem z dnia 12.02.2014r. o sygn. akt K 23/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności tej regulacji z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że celem uchwalenia art. 5 ust. 3b ustawy było zwiększenie stopnia wywiązywania się dłużników z ustalonego sądowo zobowiązania alimentacyjnego. Cel, którym kierował się ustawodawca, wiąże się z ochroną wyrażonych w Konstytucji wartości, które zostały wymienione w art. 18 (ochrona i opieki małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa), art. 71 ust. 1 (ochrona dobra rodziny i prawa rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, do szczególnej pomocy władz publicznych) i art. 72 ust. 1-3 Konstytucji (ochrona praw dziecka). Trybunał wskazał, że instytucja zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu polega na czasowym zatrzymaniu dokumentu, który zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. nr 30, poz. 151 ze zm.) stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania określonymi pojazdami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bądź w ruchu międzynarodowym. Zatem nie jest ona tożsama z zakazem prowadzenia pojazdów, który jest środkiem karnym określonym w art. 39 pkt 3 Kodeksu karnego, orzekanym przez sąd wobec osób skazanych za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (spowodowanie katastrofy, bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy, spowodowanie wypadku, prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego). Dalej Trybunał zauważył, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest wydawana wobec szczególnej kategorii adresatów. Są nimi rodzice, którzy swoim zachowaniem powszechnie uznawanym za społecznie naganne, nie wykonują wobec dziecka szeregu obowiązków zarówno o charakterze moralnym jak i prawnym. Po pierwsze, nie wykonują wobec dziecka dobrowolnie obowiązku alimentacji, zmuszając drugie z rodziców do podjęcia działań mających na celu ustalenie relacji alimentacyjnych przez wyrok sądu rodzinnego. Po drugie, nie wykonują dobrowolnie wydanego wobec nich prawomocnego wyroku sądowego, ustalającego relacje alimentacyjne – mimo że mają zdolność świadczenia alimentów. Zaznaczono przy tym, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że omawiany środek w sposób oczywisty nie spełnia postulatu skuteczności. Ponadto Trybunał dostrzegł prewencyjną funkcję tej instytucji, jako że stanowi ona element pewnego zharmonizowanego systemu składającego się z wielu środków dyscyplinujących. Powyższe względy, w ocenie Trybunału, przemawiają za tym, że środek w postaci zatrzymania prawa jazdy w stosunku do tej kategorii podmiotów, którą są uchylający się od zobowiązań alimentacyjnych dłużnicy, można uznać za konieczny dla osiągnięcia określonego wyżej poziomu skuteczności w realizacji podstawowego celu ustawy alimentacyjnej. Ponadto środek ten nie jest stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych, ale jedynie wówczas, gdy dłużnik alimentacyjny uporczywie utrudnia egzekucję lub nie podejmuje żadnej aktywności w celu aktywizacji zawodowej, a proponowane przez właściwe instytucje prace bez uzasadnionej przyczyny odrzuca. Zaznaczono również, że to od zachowania samego dłużnika (polegającego na wykonywaniu obowiązków prawnych) zależy zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Tym samym, zdaniem Trybunału, powyższe argumenty łagodzą ocenę dolegliwości przewidzianej przez ustawodawcę i przemawiają za uznaniem, że zakwestionowana instytucja nie stanowi nadmiernej ingerencji w interes prawny dłużnika alimentacyjnego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego o tym, że zatrzymanie prawa jazdy spowoduje trudności w znalezieniu pracy, wskazać należy za Trybunałem Konstytucyjnym, że środek ten nie jest stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych. Jeśli bowiem dłużnik alimentacyjny nie jest w stanie wywiązać się z alimentów, ale współpracuje z właściwymi organami, prawa jazdy nie można mu zatrzymać. W związku z powyższym, według Trybunału, traci na znaczeniu argument, że prawo jazdy może mieć niekiedy znaczenie podczas poszukiwania lub wykonywania określonej pracy. Jak już to wcześniej zaznaczono, związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 ustawy, uniemożliwia organowi badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jego sytuacji rodzinnej, majątkowej czy zdrowotnej. W konsekwencji okoliczności te nie mają znaczenia w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Mogły być one co najwyżej uwzględnione na etapie wydawania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Na tym etapie postępowania skarżący nie wniósł jednakże odwołania. Dodatkowo zauważyć należy, że art. 5 ust. 6 ustawy określa przesłanki, jakie muszą zostać spełnione, aby decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy została uchylona. Zgodnie z tym przepisem uchylenie tej decyzji następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Mając na względzie treść tego przepisu stwierdzić trzeba, że to od samego dłużnika alimentacyjnego – jego starań w wywiązywaniu się ze zobowiązań alimentacyjnych – uzależnione jest uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i jego zwrot. Tymczasem pełnomocnik skarżącego obecny na rozprawie w dniu 30 grudnia 2015 r. potwierdził, iż do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżący nie utracił statusu dłużnika alimentacyjnego, jak również nie wywiązywał się z obowiązku płacenia alimentów przynajmniej w wysokości co najmniej 50 % kwoty zasądzonej przez okres ostatnich 6 miesięcy. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.