II SA/Op 509/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez D. D jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 lipca 2015 r., nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: Decyzją z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...], pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich, działając z upoważnienia Burmistrza Strzelec Opolskich, uznał kwotę w wysokości 300 zł z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych w okresie świadczeniowym 2013/2014 na podstawie decyzji własnej z dnia 15 października 2013 r., nr [...], za świadczenia nienależnie pobrane. Decyzja ta przesłana została na adres zamieszkania D. D. i po dwukrotnym awizowaniu w dniach 15 lipca 2014 r. i 23 lipca 2014 r. została zwrócona do organu, jako niepodjęta w terminie. Wraz z pismem z dnia 13 kwietnia 2015 r., nr [...], pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich doręczył D. D., m.in.: kserokopię ww. decyzji, potwierdzoną za zgodność z oryginałem. Przesyłkę w dniu 15 kwietnia 2015 r. odebrała niepełnoletnia J. D. - siostra skarżącego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że J. D. uzyskała pełnoletniość w dniu [...] Pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. D. D. wniósł o uchylenie m.in. decyzji nr [...]. Następnie, Kolegium pismem z dnia 19 czerwca 2015 r. (data wysłania 23 czerwca 2015 r.) wystąpiło do D. D. - ze względu na nieprecyzyjne sformułowanie żądania zawartego w piśmie z dnia 22 kwietnia 2015 r., o jednoznaczne wskazanie, czy stanowi ono odwołanie m.in. od decyzji nr [...], czy też jest to wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 K.p.a. lub 155 K.p.a., wznowienie postępowania zgodnie z art. 145 K.p.a., czy o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 K.p.a., z pouczeniem że w razie braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie pismo z dnia 22 kwietnia 2015 r. zostanie uznane za odwołanie. Powyższa przesyłka została doręczona w dniu 25 czerwca 2015 r. D. D. do rąk siostry – J. D. Na powyższe pismo strona nie udzieliła odpowiedzi. Równocześnie w kolejnym piśmie, z dnia 23 czerwca 2015 r., które wpłynęło do Kolegium 26 czerwca 2015 r., D. D. wskazał osobę upoważnioną do odbioru korespondencji podczas swojego pobytu za granicą – D. J. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, powołując się na przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., stwierdziło uchybienie przez D. D. terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 1 lipca 2014 r. W uzasadnieniu, wskazując na przebieg postępowania w sprawie, Kolegium przywołało przepisy K.p.a. mające zastosowanie w przedmiocie złożenia odwołania (art. 129 § 1 i § 2), doręczeń (art. 42 § 1, art. 43, art. 44) i obliczania terminów (art. 57 § 1 i § 5). Stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż decyzja z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...], została doręczona D. D. w dniu 29 lipca 2014 r., w trybie o którym mowa w art. 44 § 4 K.p.a. tj. z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu przez który była przechowywana w placówce pocztowej. Decyzja ta bowiem na skutek niemożności doręczenia jej stronie w miejscu jej zamieszkania i braku osoby, która podjęłaby się jej doręczenia stronie została w dniu 15 lipca 2014 r. na okres czternastu dni złożona w placówce pocztowej, a informacja w tej sprawie została pozostawiona w oddawczej skrzynce pocztowej. W dniu 23 lipca 2014 r. pozostawiono ponowne zawiadomienie o możliwości odbioru decyzji. Strona nie odebrała decyzji, stąd została ona w dniu 30 lipca 2014 r. zwrócona do Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich. Termin do wniesienia odwołania w tej sprawie upłynął zatem w dniu 13 sierpnia 2014 r. Wnosząc odwołanie w dniu 22 kwietnia 2015 r., strona uchybiła ustawowemu terminowi i z tego względu odwołanie nie może być merytorycznie rozpatrzone. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że przekazanie stronie przez organ I instancji przy piśmie z dnia 13 kwietnia 2015 r. kserokopii zaskarżonej decyzji potwierdzonej za zgodność z oryginałem nie wywołuje skutku prawnego jej doręczenia, gdyż decyzja ta została doręczona stronie w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 29 lipca 2014 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu D. D. domagał się uchylenia powyższego postanowienia w całości ponieważ zostało ono wydane w innej sprawie niż wnioskowana przez niego. Skarżący wyjaśnił, że jego odwołanie dotyczyło decyzji nr [...], doręczonej mu 15 kwietnia 2015 r., a nie decyzji [...], chociaż omyłkowo wskazał ten numer we wniosku o uchylenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że z pisma skarżącego z dnia 22 kwietnia 2014 r. wyraźnie wynika, że kwestionuje on decyzję nr [...]. Natomiast wątpliwości organu wzbudził jedynie zakres żądania strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 lipca 2015 r., nr [...], którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. D. od decyzji Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...], uznającej kwotę 300 zł z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za świadczenia nienależnie pobrane. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na tle tego przepisu odnotowania wymaga, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w tym zakresie organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla ustaleń w zakresie dopuszczalności odwołania i dochowania terminu, winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a., bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co do okoliczności mających wpływ na dopuszczalność odwołania, czy też dochowanie terminu, uznać należy za naruszające przepisy art. 7 i art. 77 K.p.a. Stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, zobowiązany jest podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ wykorzystując dozwolone przepisami środki dowodowe, zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy pozwalający na dokonanie stosownych ustaleń i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Pod pojęciem materiał dowodowy rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przeprowadzone przez organ odwoławczy postępowanie nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 K.p.a. Od razu zauważyć wypada, że okolicznością istotną z punktu widzenia podjętego przez Kolegium orzeczenia było przede wszystkim ustalenie zakresu żądania zawartego w piśmie skarżącego z dnia 22 kwietnia 2015 r. W tym zakresie Kolegium prowadziło postępowanie wyjaśniające kierując do skarżącego pismo z dnia 19 czerwca 2015 r. z prośbą o wyjaśnienie żądania strony i sprecyzowania stanowiska procesowego. Przy czym pismo to pozostało bez odpowiedzi. Odnotować trzeba, że powyższą przesyłkę odebrała niepełnoletnia J. D. - siostra skarżącego oraz jednocześnie zauważyć należy, że w piśmie z dnia 23 czerwca 2015 r. skarżący ustanowił osobę upoważnioną do odbioru korespondencji podczas swojego pobytu za granicą – D. J. Zgodnie z art. 40 § 1 i 2 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Zatem, w rozpoznawanej sprawie - zważywszy, że pismo z dnia 19 czerwca 2015 r. zostało odebrane przez osobę niepełnoletnią - organ powinien ponownie skierować je do strony na ręce do ustanowionego przez skarżącego pełnomocnika do doręczeń w osobie – D. J., tym bardziej, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu do określenia swojej sytuacji procesowej. Zgodnie z art. 43 zd. 1 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że pojęcie dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 K.p.a. jest tożsame z pojęciem pełnoletniego, użytym w art. 10 § 1 K.c. Doręczający powinien zatem sprawdzić, czy osoba odbierająca przesyłkę faktycznie ukończyła 18 lat i tym samym jest w świetle art. 43 K.p.a. uprawniona do odbioru korespondencji (por. A. Golęba [w:] H. Knysiak-Molczyk redakcja naukowa, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2015 r., s. 350 i powołane tam orzecznictwo). Doręczenie więc przez Kolegium pisma z dnia 19 czerwca 2015 r. w trybie art. 43 K.p.a., niepełnoletniej siostrze strony, stanowiło naruszenie również tego przepisu. W konsekwencji, przyjąć należało, że Kolegium nie podjęło skutecznych działań zmierzających do wyjaśnienia charakteru złożonego przez skarżącego pisma z dnia 22 kwietnia 2015 r. Organ skupił się jedynie na dacie doręczenia kwestionowanej decyzji, pomijając zupełnie przedstawione powyżej okoliczności. Uznać więc należało, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym nie ustalił zakresu żądania skarżącego, co niewątpliwie mogło mieć wpływ na ocenę dopuszczalności wniesionego przez niego odwołania. W tym miejscu podkreślić przyjdzie, że wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące oceny stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść strony oraz wywoływać negatywnych skutków w sferze jej praw. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Zgodnie zaś z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., Sąd rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań.