II SA/Sz 1121/12

SENTENCJA Dnia 31 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym skargi R. D. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowań dyscyplinarnych p o s t a n a w i a odrzucić skargę UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] R. D. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji o udostępnienie kopii opinii psychologicznych byłych funkcjonariuszy Policji, tj. H. G., R. D., A. G. oraz T. P., a ponadto o " " dwóch prowadzonych w stosunku do niego postępowań dyscyplinarnych. Pismem z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji poinformował R.D., że wnioskowane opinie, jako dokumenty jawne będące w dyspozycji Policji mogą być udostępniane podmiotom uprawnionym lub wskazującym interes prawny. Przetwarzanie danych tego typu dopuszczalne jest tylko w przypadku wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 23 ust. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Z uwagi na powyższe udostępnienie opinii psychologicznych wnioskującego R. D. oraz J. G. nie jest możliwe. Natomiast dysponentem danych osobowych A. G. oraz T. Pa. jest Komendant Główny Policji. W kwestii dotyczącej akt postępowań dyscyplinarnych Komendant poinformował R.D., że jako obwiniony miał prawo zapoznać się z ich zawartością w toku prowadzenia niniejszych postępowań. W odpowiedzi na powyższe pismo R. D. w dniu [...] wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem o udostępnienie na nośniku elektronicznym skanów jego postępowań dyscyplinarnych i opinii psychologicznych. W uzasadnieniu pisma wskazał, że wnioskowane dokumenty mają dla niego wartość sentymentalną i przypominać będą mu one okres służby w Policji. R.D. wyraził jednocześnie gotowość do pokrycia kosztów nośnika - płyty CD, na którym materiały te miałyby zostać zapisane. Pismem z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji przywołał tożsamą jak w piśmie z dnia [...] podstawę odmowy, wskazując na art. 23 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o ochronie danych osobowych. Ponadto wskazał, że przywołana przez R.D. wartość sentymentalna wnioskowanych dokumentów nie stanowi przesłanki ich udostępnienia, ponieważ nie jest interesem prawnym. W związku z ww. pismem R. D. w dniu [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi R. D. podniósł, że w dniu [...] zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji z ponownym wnioskiem o udostępnienie dokumentów prowadzonych w stosunku do jego osoby postępowań dyscyplinarnych, z którymi nigdy się nie zapoznał i z których nie robił odpisów. Dokumenty te zawierają ponad stronicową historię jego pracy, jako funkcjonariusza Policji w latach[...], zawierają też wiele wątków osobistych, międzyludzkich, w tym zeznania skarżącego i są dowodem " " traktowania jego osoby. Skarżący wskazał, że dokumenty te są mu niezbędne, jako osobie pokrzywdzonej przez aparat władzy do ustalenia swoich praw, faktycznych roszczeń i uzyskania rehabilitacji i odszkodowania w drodze procesu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że kwestię dostępu do akt postępowania dyscyplinarnego reguluje art. 135 f ust.1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm., dalej zwanej "u.p.") stanowiąc, iż w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek. Rzecznik dyscyplinarny może, w drodze postanowienia, odmówić udostępnienia akt, jeżeli sprzeciwia się temu dobro postępowania dyscyplinarnego. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. W ocenie organu ww. ustawa reguluje zatem jedynie kwestię dostępu do przedmiotowych akt w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego. Mając więc na uwadze, iż żadne z przedmiotowych postępowań dyscyplinarnych nie pozostawało w toku, żądanie skarżącego podlegało rozpatrzeniu na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz.926 ze zm.) oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Dalej organ wskazał, że akta przedmiotowych postępowań dyscyplinarnych prowadzonych przeciwko skarżącemu, co sam przyznał, zawierają protokoły przesłuchań świadków zawierające ze swej istoty ich dane osobowe podlegające ochronie na podstawie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. W tej sytuacji udostępnienie ich skarżącemu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, mającej zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy inne przepisy prawa tego dostępu nie regulują, wymagałoby z uwagi na ochronę danych osobowych innych osób udzielenia skarżącemu, pomimo tego, iż o to nie wnosi, informacji przetworzonej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. informacji zawierającej ukrycie danych osobowych innych osób. Organ odwołując się do orzecznictwa sądowego wskazał, że domaganie się dostępu do informacji publicznej mającej charakter przetworzony, jest zasadne jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, iż jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jeśli zaś żądanie to związane jest z prywatnym interesem wnioskodawcy, który zamierza uzyskane informacje wykorzystać w postępowaniu sądowym, zasadne jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Komendant podniósł, że skarżący nie wykazał we wniosku o udostępnienie akt dyscyplinarnych żadnego szczególnego interesu publicznego w wydaniu mu kserokopii tych akt, natomiast wskazał wyłącznie na interes prywatny związany z zamiarem wykorzystania informacji w postępowaniu sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie skarżący pismami z dnia [...], a następnie z dnia [...] zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji o udostępnienie mu na nośniku CD kopii pełnych akt dwóch prowadzonych w stosunku do niego postępowań dyscyplinarnych. Komendant Wojewódzki Policji odpowiednio pismami z dnia [...] poinformował skarżącego o braku możliwości udostępnienia ww. kopii z uwagi na okoliczność, iż nie posiada on interesu prawnego w zakresie ich udostępnienia a także z uwagi na ochronę danych osobowych osób, odnośnie których informacje zawarte są w przedmiotowych aktach. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że udostępnianie akt postępowań dyscyplinarnych zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji odbywać może się tylko w toku postępowania dyscyplinarnego. Po jego zakończeniu dostęp do informacji zawartych w aktach postępowań dyscyplinarnych nastąpić może wyłącznie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W świetle powyższego w pierwszej kolejności ustalić należy tryb oraz formę prawną w jakiej organ powinien zająć stanowisko w przedmiocie przedłożonego wniosku o udostępnienie informacji z akt zakończonych postępowań dyscyplinarnych. Zgodnie z powołanym w odpowiedzi na skargę przepisem art. 135f ust. 1 pkt 3 i ust. 2 u.p. w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo m. in. do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek. Rzecznik dyscyplinarny może jednak, w drodze postanowienia, odmówić udostępnienia akt, jeżeli sprzeciwia się temu dobro postępowania dyscyplinarnego. Na ww. postanowienie przysługuje zażalenie. Zdaniem organu z treści przywołanego przepisu wynika, że możliwość przeglądania akt przez obwinionego może mieć miejsce wyłącznie w toku postępowanie dyscyplinarnego, tj. w trakcie trwania danego postępowania, a po zakończeniu postępowania uprawnienie to wygasa, przez co jedynym trybem uzyskania informacji z akt jest wspomniany tryb regulowany ustawą o dostępie do informacji publicznej. Takie stanowisko organu nie wydaje się znajdować uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa. W ocenie Sądu, przyjęta przez organ ściśle literalna interpretacja przepisu art. 135f ust. 1 pkt 3 u.p. pozostawałaby w bezpośredniej kolizji z generalną zasadą jawności wyrażoną w art. 45 Konstytucji RP. Założenie, że obwinionemu w postępowaniu dyscyplinarnym prawo przeglądania akt służyłoby tylko do czasu zakończenia postępowania w istotny sposób ograniczałoby także inne wynikające z ustawy o Policji uprawnienia procesowe obwinionego. Trudno sobie wyobrazić, aby skarżący lub jego pełnomocnik bez prawa dostępu do akt mogliby realizować prawa złożenia skargi do sądu administracyjnego stosownie do treści art. 138 u.p. W przepisie tym wyraźnie jest mowa, że policjantowi prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego służy wyłącznie od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne. Wedle wykładni dokonanej przez organ, dostęp do akt w takim wypadku byłby już wyłączony. To samo odnosi się do uprawnienia związanego z możliwością żądania wznowienia postępowania dyscyplinarnego, na podstawie art. 135r u.p., które może zostać zainicjowane także na wniosek na wniosek ukaranego lub obwinionego albo, w przypadku jego śmierci, na wniosek członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej. Pomimo zatem sformułowania, iż prawo przeglądania akt służy "w toku" wydaje się, że należałoby to prawo odnosić także do etapu, gdy postępowanie dyscyplinarne jest już zakończone. Zgodnie z powołanym już art. 135f ust. 2 u.p. właściwy do rozstrzygania w przedmiocie odmowy dostępu do akt postępowań dyscyplinarnych jest rzecznik dyscyplinarny. Rzeczników dyscyplinarnych, stosownie do treści art. 135a ust. 2 u.p. przełożony dyscyplinarny wyznacza na [...] spośród policjantów w służbie stałej. Jest to zatem stanowisko kadencyjne, nie powoływane ad hoc na potrzeby konkretnego postępowania dyscyplinarnego, przez co osoba zajmująca ma stałą możliwość podejmowania rozstrzygnięć w zakresie dostępu do akt. Rozstrzygnięcie w zakresie prawa przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego, jak już wskazano, jest zaskarżalne. Zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 5 w związku z art. 135k ust. 4 u.p. , prawo wnoszenia zażaleń na postanowienia wydane w toku postępowania przez rzecznika dyscyplinarnego, służy do przełożonego dyscyplinarnego w terminie 3 dni od dnia doręczenia i w przypadkach wskazanych w ustawie. Z kolei od postanowień wydanych przez przełożonego dyscyplinarnego zażalenie przysługuje do wyższego przełożonego dyscyplinarnego, chyba że postanowienie w pierwszej instancji wydał Komendant Główny Policji, wówczas zamiast zażalenia służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W kwestii natomiast przyjętej przez organ interpretacji, że w przypadku zakończonych postępowań dyscyplinarnych policjantów prawo dostępu do akt następować może tylko w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 14 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 niniejszej ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji przez organ władzy publicznej następować powinny natomiast w drodze decyzji. W myśl art. 16 ust. 2 ustawy, do ww. decyzji w przedmiocie odmowy bądź umorzenia postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni. Z powyższego wynika, że w przypadku, gdy Komendant Wojewódzki Policji przyjął nawet, że złożone do niego przez skarżącego pisma stanowią wniosek o udostępnienie informacji publicznej, odmawiając udzielenia takiej informacji zobligowany był wówczas wydać decyzję o odmowie udostępnienia takiej informacji, od której skarżącemu służyłoby prawo złożenia odwołania do organu wyższego stopnia. Z powyższego wynika, że wniosek skarżącego w przedmiocie udostępnienia akt postępowań dyscyplinarnych powinien był być załatwiony w drodze postanowienia rzecznika dyscyplinarnego, względnie w razie założenia przez organ, że w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej – w drodze decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji. Tymczasem organ ten, bez weryfikacji zagadnienia jego właściwości do rozpoznania przedmiotowego wniosku dwukrotnie pismem odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanych materiałów. W zakresie trybów procesowych obowiązuje generalna zasada, że o rodzaju określonego pisma procesowego stron, ale także organów przesądza jego treść a nie tytuł, czy też jego brak. W kontekście powyższego można by przyjąć, że pomimo braku wyraźnego oznaczenia można by pismu organu z dnia [...] przypisać charakter władczego rozstrzygnięcia odpowiadającego decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Ustawa wyjaśnia jednocześnie, iż przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 ust. 2). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że właściwe środki zaskarżenia nie zostały wykorzystane, co uzasadnia odrzucenie skargi przez Sąd, jako niedopuszczalnej. Powyższe orzeczenie Sądu nie jest jednak konsekwencją uchybień skarżącego, ale organu, który nie sprecyzował, poprzez brak oznaczenia formy oraz wskazania podstawy prawnej, swojego stanowiska zawartego w pismach z dnia [...]. Organ nie zawarł także w niniejszych pismach pouczenia co do służącego skarżącemu trybu zaskarżenia. W związku z powyższym wydaje się, że organ powinien ponownie rozpatrzyć złożony przez skarżącego wniosek i rozważyć, w jakim trybie oraz w jakiej formie powinien on zostać załatwiony. Dopiero następnie powinien dokonać merytorycznej oceny jego zasadności. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.