II OZ 1316/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 489/15 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków w związku z prowadzeniem robót budowlanych obejmujących przebudowę budynku gospodarczego w celu zmiany sposobu użytkowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 489/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił W.D. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków w związku z prowadzeniem robót budowlanych obejmujących przebudowę budynku gospodarczego w celu zmiany sposobu użytkowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 15 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie 7 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie było dwukrotnie awizowane skarżącemu w dniu 4 i 12 sierpnia 2015 r. pod wskazany w skardze adres. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął w dniu 25 sierpnia 2015 r. Pismem z dnia 15 września 2015 r. złożonym osobiście w biurze podawczym Sądu skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, wskazując, że nie otrzymał awizowanych pism wzywających do usunięcia braków. Podniósł jednocześnie, że ponieważ numeracja jego dzielnicy jest od 9A do 9Z często zdarza się, że awiza (korespondencja) są pod innymi numerami. W złączeniu skarżący przesłał dodatkowych 7 egzemplarzy skargi. Zarządzeniem z dnia 15 września 2015 r. skarżący został wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (np. aby przedstawił dokumenty czy oświadczenia wskazujące, iż "często zdarza się, że awiza są pod innymi numerami") oraz wskazał konkretną datę, kiedy powziął wiadomość o uchybieniu przez siebie terminu do dokonania przedmiotowej czynności procesowej - w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przywrócenia terminu do uzupełniania braków skargi. Wezwanie było dwukrotnie awizowane skarżącemu w dniu 29 września i 7 października 2015 r. po wskazany w skardze adres. W dniu 20 października 2015 r. upłynął skarżącemu termin do wykonania ww. zarządzenia. Sąd pierwszej instancji przytaczając treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wskazał, iż w niniejszej sprawie warunki określone w ww. przepisie nie zostały spełnione, a mianowicie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu przez niego tego terminu. Okoliczności tych nie wskazał również pomimo wezwania z dnia 15 września 2015 r. Nadto Sąd wskazał, iż nie mógł ocenić zachowania siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, bowiem skarżący również w tym zakresie nie udzielił żadnej odpowiedzi. Uwzględniając powyższe, Sąd wojewódzki działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W.D. Zdaniem skarżącego ww. postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa procesowego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 73 § 1 w zw. z § 4 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż na skutek wadliwości w funkcjonowaniu operatora publicznego InPost S.A., który całkowicie zaniechał doręczenia skarżącemu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2015 r., zawierającego wezwanie do uzupełnienia braków skargi, doszło do skutecznego doręczenia tego wezwania; - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż w związku z niedoręczeniem przez Sąd pierwszej instancji wezwania z dnia 15 lipca 2015 r., do uzupełnienia braków skargi, skarżący nie dokonał w terminie czynności uzupełnienia braków skargi, w sytuacji, gdy termin do uzupełnienia braków w ogóle nie rozpoczął biegu na skutek wadliwości w doręczeniu zarządzenia; - art. 73 § 1 w zw. z § 4 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż na skutek wadliwości w funkcjonowaniu operatora publicznego InPost S.A., który całkowicie zaniechał doręczenia skarżącemu Zarządzenia z dnia 15 września 2015 r., zawierającego wezwanie do uprawdopodobnienia okoliczności braków formalnych skargi, doszło do skutecznego doręczenia tego wezwania; - art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy okoliczności te wskazane zostały wprost w treści wniosku o przywrócenie terminu; - art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił złożenia wniosku o przywrócenie terminu w 7-dniowym terminie od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, podczas gdy skarżący złożył wniosek natychmiast po powzięciu informacji w połowie września 2015 r., o próbie doręczenia przez Sąd pierwszej instancji wezwania do uzupełnienia braków. Skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu ze zgłoszenia reklamacyjnego skarżącego do InPost S.A. z dnia 16 listopada 2015 r. dotyczącego przesyłek zawierających zarządzenia z dnia 15 lipca 2015 r. i 15 września 2015 r. oraz oświadczeń K.K. i G.K. z dnia 16 listopada 2015 r. (lokatorów nieruchomości 9F, sąsiedniej w stosunku do skarżącego) na okoliczność wadliwości funkcjonowania operatora pocztowego InPost S.A. w miejscowości Lubachów. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż po upływie 3 miesięcy od daty wniesienia skargi, skarżący zaniepokojony brakiem jakiejkolwiek informacji o dalszych losach skargi, skontaktował się telefonicznie z Wydziałem Informacji Sądowej WSA we Wrocławiu, gdzie otrzymał informację, iż zarządzeniem z dnia 15 lipca 2015 r., został rzekomo wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, a termin do uzupełnienia braków upłynął w dniu 25 sierpnia 2015 r. W dniu 13 listopada 2015 r., skarżący odebrał w placówce InPost zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu i z jego treści dopiero dowiedział się, że na podstawie zarządzenia z dnia 15 września 2015 r., Sąd podjął bezskuteczną próbę doręczenia skarżącemu wezwania do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Pismem z dnia 22 grudnia 2015 r., W.D. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o dołączenie do akt sprawy odpowiedzi na reklamację InPost S.A. z dnia 30 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Analiza art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, iż dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu niezbędne jest spełnienie kilku przesłanek pozytywnych, a to: - niedokonanie czynności w terminie; - złożenie wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; - dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie; - brak winy po stronie wnioskodawcy. A zatem podstawowym warunkiem dla skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest stwierdzenie, że wnioskodawca uchybił terminowi do jej dokonania. Powyższe wiąże się z koniecznością stwierdzenia, że doszło do skutecznego prawnie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do dokonania czynności – w tym wypadku usunięcia braków formalnych skargi. Z taką sytuacją, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, nie mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Jak wynika z treści art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). I wreszcie zgodnie z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Zatem przepisy art. 73 § 1 - 4 p.p.s.a. stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. "fikcji" doręczenia. Fikcja ta w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Warunkiem jednak jest, aby strona miała możliwość odbioru przesyłki – czy to na poczcie, czy to w urzędzie gminy – ale z niej nie skorzystała. A zatem dla uznania przesyłki za doręczoną niezbędne jest, aby doręczyciel pozostawił stronie zawiadomienie. Domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Z reklamacji złożonej przez skarżącego wynika, że operator pocztowy niewłaściwie dokonał doręczeń na adres ul. L., 58-114 Lubachów przesyłek o nr nadawczym: 760000177500000932225867 nadanej w dniu 30 lipca 2015 r. oraz nr 760000229500000937166483 nadanej w dniu 24 września 2015 r. W tej sytuacji należało uznać, że nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki, w której zawarte było wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Tak samo należało ocenić skuteczność doręczenia przesyłki z dnia 24 września 2015 r., w której zawarte było wezwanie do usunięcia braków wniosku o przywrócenie terminu. Co za tym idzie nie rozpoczął bieg termin do dokonania czynności o przywrócenie której wnosił żalący. Skoro tak, to wniosek o przywrócenie terminu do jej dokonania był bezprzedmiotowy, co oznaczało konieczność umorzenia postępowania wywołanego tym wnioskiem. Wobec powyższych rozważań należało uznać, że zażalenie jest uzasadnione, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego postanowienia i uprawniało do rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 189 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.