I SA/Lu 1328/15

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków H. M. i T. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. M. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Skarżący H. i T. małżonkowie M. wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. w kwocie 43 zł zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skarżący oświadczyli, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Źródłem ich utrzymania jest emerytura skarżącej w kwocie [...]zł netto oraz wynagrodzenie za pracą na ˝ etatu jej męża w kwocie [...]zł netto. Odnośnie posiadanego majątku, wskazali na dom o powierzchni 74 m2, budynki gospodarcze, grunty rolne o pow. ok. 10 ha, las o pow. 0,89 ha, oraz niezbędny sprzęt do produkcji rolnej. Skarżący oświadczyli, że na posiadanych gruntach rolnych uprawiają zboże, co nie przynosi im jednak żadnych dochodów. Jednocześnie wskazali na problemy zdrowotne skarżącej i oświadczyli, iż posiadają oszczędności w kwocie [...]zł. W zakresie miesięcznych kosztów utrzymania wskazali: węgiel (150 zł), energia elektryczna (80 zł), odbiór odpadów komunalnych (14 zł), gaz (60 zł), telefon (60 zł), odbiór nieczystości (50 zł), woda (16 zł), koszty leczenia (300 zł) oraz remonty (800 zł). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 246 §1 pkt 1 tej ustawy wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów zaznaczyć wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Uwzględniwszy treść przywołanych wyżej przepisów i konfrontując ją z przedstawionym przez skarżących stanem majątkowym uznać przyjdzie, że ich wnioski nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Natomiast pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić to: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem - 100 zł, wpis od zażalenia - 100 zł, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej - 100 zł. Koszty sądowe są zatem najniższe z możliwych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a poza wpisem od skargi są to koszty hipotetyczne, które jeśli nawet zaistnieją będą rozłożone w czasie. Mając zatem na względzie z jednej strony wielkość wskazanych kosztów postępowania, z drugiej zaś strony sytuację finansową i majątkową strony skarżącej stwierdzić należy brak podstaw do udzielenia stronie wnioskowanego prawa pomocy. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący posiadają stałe źródła dochodów, którymi są emerytura skarżącej (1633,52 zł netto), wynagrodzenie za pracą jej męża (695,85 zł netto) oraz prowadzone przez nich gospodarstwo rolne o powierzchni ok. 10 ha. Posiadanie takich dochodów oraz majątku w postaci gospodarstwa rolnego wyposażonego w niezbędne zabudowania oraz maszyny rolnicze nie pozwala w żaden sposób uznać skarżących za osoby, które wpisują się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Skarżący dysponuje stałym dochodem, mają zapewnione warunki mieszkaniowe, nie wykazują przy tym żadnych problemów z regulowaniem bieżących zobowiązań i należności, a także nie korzystają z instytucjonalnej pomocy społecznej, co przy relatywnie niskich kosztach postępowania pozwala na jednorazowy wydatek w kwocie 100 zł oraz ewentualnie pozostałe rozłożone w czasie i nieprzekraczające każdorazowo kwoty 100 zł. Wygospodarowanie takich kwot nie będzie stanowiło dla skarżących wydatku zagrażającego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, na co dodatkowo wskazuje posiadanie oszczędności oraz prowadzenie prac remontowych pochłaniających znaczną część ich dochodu. Jednocześnie nie stwierdzono uzasadnionych podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Po pierwsze ze względu na przedstawioną sytuację materialną wnioskodawców byłoby to nieuzasadnione, a po drugie udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest potrzebny. Należy wskazać, że zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 8 kwietnia 2013 r. I FZ 70/13, Sąd (referendarz sądowy) decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych. Otóż zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz art. 194 § 4 p.p.s.a. – wymóg posiadania profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu kończącego postępowanie lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i kontroluje sprawę w jej całokształcie Mając powyższe na uwadze, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja majątkowa i dochodowa strony skarżącej pozwala na zaoszczędzenie środków umożliwiających uiszczenie kosztów niniejszego postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się wyłącznie do wpisu od skargi, w kwocie 100 zł jak również pozwala na zgromadzenie środków na opłacenie usług zawodowego pełnomocnika. Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.