I SA/Ke 398/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat P. G.-K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE 1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Postanowieniem z [...] 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. – Z. z [...]2018 r. nr [...] o odmowie uznania zarzutów H. K. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],[...],[...]wystawionych przez wierzyciela Burmistrza Miasta i Gminy S. na należności z tytułu nieuiszczonego podatku rolnego oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. 1.2. Organ ustalił, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.-Z. prowadzi egzekucję wobec majątku H. K. na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],[...],[...]wystawionych przez wierzyciela Burmistrza Miasta i Gminy S. na należności z tytułu nieuiszczonego podatku rolnego oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podstawę prawną obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi stanowiły decyzje Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...]2017 r. nr [...]oraz [...]2016 r. nr [...]. W celu realizacji zaległości organ egzekucyjny dokonał na podstawie zawiadomienia z 14 marca 2018 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zajęcia świadczenia rentowego w KRUS. Zawiadomienie zobowiązany otrzymał 3 kwietnia 2018 r. wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych, dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienie otrzymał 19 marca 2018 r. W dniu 10 kwietnia 2018 r. do Urzędu Skarbowego w B.-Z. wpłynęło pismo H. K. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne wraz z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego". W uzasadnieniu przedmiotowego pisma Zobowiązany nadmienił, iż wnosi skargę na czynności egzekucyjne wraz z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego polegającego na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, z uwagi na fakt, że kwota objęta przedmiotowym zajęciem jest mu niezbędna do życia. Dodał, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione niesłusznie, bowiem pod adresem, z którego odbierane są odpady komunalne nie mieszka. W piśmie strona wskazała, że zameldowany jest pod adresem W. Gmina P. i tam też zamieszkuje. Zobowiązany wskazał także na swoją sytuację materialną i zdrowotną. Wierzyciel postanowieniami z 18 i 19 kwietnia 2018 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty H. K. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. badając w trybie zażaleniowym przedmiotową sprawę utrzymało w mocy ww. postanowienia w wyniku, czego stały się ostateczne. 1.3. Dyrektor omówił instytucję zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i tryb postępowania w przypadku skorzystania przez zobowiązanego z takiego środka. Wskazał, że w niniejszej sprawie zobowiązany podniósł zarzut z art. 33 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. 2016.599 ze zm.) dalej zwana "u.p.e.a."., tj. zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie strony przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione niesłusznie, bowiem pod adresem z którego odbierane są odpady komunalne nie mieszka. Strona wskazała, że zameldowana jest pod adresem W. Gmina P. i tam też zamieszkuje. Zatem zdaniem strony postępowanie nie powinno być prowadzone wobec niej. 1.4. Organ podniósł, że zestawienie art. 29 § 1 i art. 33 pkt 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że zarzuty oparte na nieistnieniu egzekwowanego obowiązku mogą być zgłoszone tylko w sytuacji, w której nieistnienie obowiązku jest następstwem zdarzeń zaistniałych po wystawianiu tytułu wykonawczego. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności nałożonego na Stronę obowiązku, ani też wymagalności tego obowiązku, w odniesieniu do argumentów opartych na okolicznościach, które miały miejsce przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania istnienia i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. W niniejszej sprawie, w trybie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., w ostatecznych postanowieniach, wierzyciel uznał za nieuzasadnione zarzuty H. K. w sprawie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że decyzją z [...]2016 r. nr [...]Burmistrz Miasta i Gminy S. orzekł o określeniu wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi, która po rozpatrzeniu w trybie odwoławczym przez Kolegium została utrzymana w mocy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w z 9 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 677/16. Przedmiotowa decyzja stała się podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr [...],[...]. Natomiast [...] 2017 r. wydana została przez Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzja określająca wysokość podatku rolnego, która była podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego nr [...]. Wierzyciel podniósł także, że zgodnie z art. 27 u.p.e.a. w podstawie prawnej tytułów wykonawczych wskazane zostały decyzje organu podatkowego, które jako ostateczne w administracyjnym toku instancji, mogły stanowić podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Zgodnie zatem ze stanowiskiem wierzyciela, należności wskazane w w/w tytułach wykonawczych były wymagalne i winny być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Zarówno organ egzekucyjny jak i organ nadzoru nie mają prawa do zmiany tych orzeczeń jak i wstrzymania ich wykonania. W ocenie Dyrektora Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.-Z. po uzyskaniu wiążącego stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów prawidłowo uznał za nieuzasadnione zarzuty strony w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie www. tytułów wykonawczych. Strona miała możliwość zgłaszania uzasadnienia swojego stanowiska w postępowaniu na rozstrzygnięcie wierzyciela, wydane przez niego w I instancji, z czego skorzystała, poddając to rozstrzygnięcie kontroli organu wyższego stopnia w stosunku do wierzyciela. 1.5. Na etapie postępowania zażaleniowego wierzyciel pismem z 22 sierpnia 2018 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o wycofanie tytułu wykonawczego nr [...] dotyczącego IV raty zobowiązań pieniężnych za 2017 r. z uwagi na fakt, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy stanowiąca postawę jego wystawienia została uchylona decyzją Kolegium. Pismem z 22 sierpnia 2018 r. wierzyciel poinformował Dyrektora, że tytuł wykonawczy nr [...] został wycofany. Dyrektor stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dysponował ostatecznym stanowiskiem wierzyciela w przedmiocie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku. Postanowienie zawierające przedmiotowe stanowisko nie zostało wycofane z obrotu prawnego. Organ egzekucyjny w związku ze złożonymi zarzutami postanowieniem z 13 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec strony do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Po ustaniu przyczyny zawieszenia przedmiotowego postępowania organ egzekucyjny winien postąpić zgodnie z wnioskiem wierzyciela wyrażonym w piśmie z 22 sierpnia 2018 r. 1.6. W ocenie Dyrektora bez znaczenia dla wymagalności zobowiązań objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi jest kwestia stanu zdrowia oraz sytuacji finansowej zobowiązanego. Argumenty te mogą być brane pod uwagę przez wierzyciela przy rozpatrywaniu wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie należności (np. umorzenia). Natomiast postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem mającym na celu realizację zobowiązania objętego tytułem wykonawczym. Dyrektor uznał zatem, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Opisał w niej okoliczności związane z własnością nieruchomości. Zarzucił, że wierzyciel niezgodnie z prawem zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. – Z. o wszczęcie wobec niego postępowania egzekucyjnego, natomiast organ egzekucyjny nie zbadał prawomocności wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy tytułów wykonawczych. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2018.2107), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - t.j. Dz.U.2018.1302 ze zm.), dalej "ustawa p.p.s.a." Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. 3.2. Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zakreślając ramy prawne postępowania wywołanego zarzutami egzekucyjnymi należy wskazać, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Według art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Z kolei stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa między innymi w art. 33 § 1 pkt 1- 5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany. Ten element procesowy eksponował w postanowieniu zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. W tej sytuacji, ze względu na związanie tych organów stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., nieodzownym było poddanie kontroli Sądu stanowiska wierzyciela. Wymaga bowiem wyjaśnienia, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a., postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem, których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którą m.in. nadano wskazaną treść powołanemu przepisowi p.p.s.a., podkreślono, że postanowienia te mają charakter incydentalny. Wskazano także, że w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (zob. druki sejmowe nr 1633 i 2539, VII kadencja). Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może zatem i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela dotyczącego stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu. 3.3. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że postanowienia wierzyciela z 18 i 19 kwietnia 2018 r., które wywołały wyżej opisany skutek związania organu egzekucyjnego są zgodne z prawem. Nie budzą wątpliwości ustalenia zarówno organu wierzyciela jak i powtórzone przez organy egzekucyjne okoliczności związane z kwestią istnienia zobowiązania skarżącego wynikającego z tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] wystawionych przez wierzyciela Burmistrza Miasta i Gminy S. na należności z tytułu nieuiszczonego podatku rolnego oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podstawę prawną obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi stanowi ostateczna decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...]2016 r. nr [...] określająca wysokość opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz decyzja z [...] 2017 r. określająca wysokość podatku rolnego. Kwestie stanowiące przedmiot zarzutu (skarżący twierdzi, że nie mieszka pod adresem, z którego pobierane są odpady komunalne) mogły podlegać ocenie właśnie w postępowaniu podatkowym. Na skutek złożonego odwołania od decyzji z [...] 2016 r., kwestie te podlegały ocenie Kolegium, a następnie na skutek złożonej skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (prawomocny wyrok z 9 marca 2017 r. I SA/Ke 577/16). W wyniku tej oceny Sąd stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] położona w miejscowości: M. zamieszkują dwie osoby, w tym skarżący. To, że H. K. jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości M. pod numerem [...] potwierdza znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów. Ustalono, że pod wyżej wymienionym adresem skarżący stale zamieszkuje i tam też umiejscowił swoje centrum życiowe. Jak wynika bowiem z informacji uzyskanej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., w miejscu zamieszkania strony pod adresem M. w okresie od 2013 r. do 2015 r. z H. K. parokrotnie przeprowadzono wywiad środowiskowy. Tezę o zamieszkiwaniu nieruchomości przez H. K. i jego syna wzmacnia okoliczność, że J.K. był przez pracowników organu wielokrotnie na niej widywany, a on sam nie zaprzeczał faktu zamieszkania przedmiotowej nieruchomości. Wpływu na rozstrzygnięcie nie miał podnoszona przez stronę okoliczność zameldowania w miejscowości W. w gminie P.. Z informacji uzyskanej z pisma z 11 lipca 2016 r. z Urzędu Gminy w P.wynika jednoznacznie, że skarżący faktycznie tam nie mieszka, co potwierdzała załączona do akt dokumentacja fotograficzna. 3.4. W konsekwencji na obecnym etapie postępowania kwestia własności spornej nieruchomości i adresu pod jakim zamieszkiwał na dzień powstania obowiązku zobowiązany, nie może być przedmiotem oceny Sądu. Wymaga wyjaśnienia, że stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z kolei jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a.). Z powyższych regulacji wynika, że niedopuszczalne jest badanie zasadności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Należy ponadto podzielić stanowisko, że bez znaczenia dla wymagalności zobowiązań objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi jest kwestia stanu zdrowia oraz sytuacji finansowej zobowiązanego (pkt 1.6). Przepisy ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidują możliwości samego zwolnienia z opłaty bądź też różnicowania jej stawki według cech wyróżniających mieszkańców danej miejscowości, takich jak np.: wiek, płeć, ich sytuacja bytowa, czy też okoliczność zameldowania. Ustawodawca założył, że sam fakt zamieszkiwania na danej nieruchomości powoduje obowiązek uiszczania opłaty, bez względu na to czy na nieruchomości odpady powstają i w jakiej ilości. W tej sytuacji, te podnoszone przez stronę okoliczności, w postępowaniu egzekucyjnym, nie mogły mieć wpływu na jej rozstrzygnięcie. W związku z powyższym Sąd nie znalazł dowodów, które mogłyby wskazywać na to, że stanowisko organów, co do nieistnienia zobowiązania jest błędne. W szczególności dowodów takich nie zawiera skarga. 3.5. Podsumowując, stwierdzenie przez organy niezasadności zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów odpowiada prawu. Zarzuty skargi sformułowane w ich kontekście również należy uznać za niezasadne. Z racji zaś omówionej wyżej istoty postępowania dotyczącego oceny zasadności zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych (pkt 3.4.) Sąd nie odnosi do innych eksponowanych w skardze kwestii niezwiązanych z zarzutami zgłoszonymi w postępowaniu egzekucyjnym. 3.6. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. i § 21 ust. 1pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2006 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (j.t. Dz.U.2016.1714).