IV SA/Wr 721/13

SENTENCJA Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat, ustanowionej z urzędu, M. T. – T. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 150 % stawki minimalnej wynoszącej 270 zł powiększonej o podatek VAT w kwocie 62,10 zł, czyli łącznie 332,10 zł w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [....] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku opiekuńczego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokat, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 14 marca 2014 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Dnia 19 marca 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat M. T. Wyznaczona pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. sporządziła skargę kasacyjną, która zawiera wniosek o zasądzenie kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku ze sporządzeniem i wniesieniem tej skargi. Pismem z dnia 10 sierpnia 2015 r. nadesłanym w odpowiedzi na pismo Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., pełnomocnik wyjaśniła, że w następstwie zmiany stanu cywilnego zmianie uległo jej nazwisko z nazwiska T. na nazwisko T- T. Przedłożyła także odpis skrócony aktu małżeństwa. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1439/14 oddalił skargę kasacyjną, a w jego uzasadnieniu wskazał nadto, że wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, dlatego też pełnomocnik powinien złożyć wniosek temu sądowi wraz z wymaganym oświadczeniem dotyczącym nieopłacenia kosztów związanych z udzieloną z urzędu pomocą prawną. Z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika, że stawił się jedynie pełnomocnik organu. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu nie stawił się na tej rozprawie. Pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 30 listopada 2015 r. (nadanym w urzędzie pocztowym 3 grudnia 2015 r.) oświadczyła, że koszty pomocy pranej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części i wniosła o zasądzenie tych kosztów w wysokości 150 % stawki minimalnej, wynoszącej 270 zł powiększonej o podatek VAT w kwocie 62,10 zł, czyli ogółem 332,10 zł. W uzasadnieniu tego pisma pełnomocnik z urzędu podała, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Natomiast § 19 tego rozporządzenia wprowadza maksymalną granicę dla kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonych przez Skarb Państwa do 150 % stawek minimalnych. Wyjaśniła przy tym, że wnosi o przyznanie wynagrodzenia w maksymalnej wysokości, ponieważ w niniejszej sprawie nakład pracy pełnomocnika z urzędy był znaczny i polegał na konieczności osobistego zbadania akt sprawy, wielopłaszczyznowej analizie stanu prawnego. Należy mieć również na uwadze czas trwania niniejszego postępowania, które z udziałem pełnomocnika toczy się od ponad roku. W piśmie tym ponownie wskazała zmianę nazwiska. Rozpoznaniu w niniejsze sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym w wysokości 150 % stawki minimalnej. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1, dotyczącym postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do którego nawiązuje § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ), zaś 75 % tej stawki, obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji, stanowi kwota 180 zł. Wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który nie prowadził sprawy w I instancji, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł), co orzeczono w pkt I sentencji. Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość powyższej stawki minimalnej. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa § 2 w ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym rozdział 5 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazał szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jego szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Aktywność pełnomocnika z urzędu przejawiła się bowiem w przejrzeniu akt sprawy w dniu 2 kwietnia 2014 r. oraz sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej. Okoliczności wskazane przez pełnomocnika z urzędu dotyczące osobistego zbadania akt sprawi i wielopłaszczyznowej analiza stanu prawnego nie stanowią podstawy do przyznania wynagrodzenia przekraczającego stawki minimalne. Okoliczności te stanowią typowe czynności podejmowane przez pełnomocnika związane ze sporządzeniem skargi kasacyjnej. Ponadto przyznania wynagrodzenia w podwyższonej wysokości, stanowiącej 150 % stawki minimalnej, nie uzasadnia również argument pełnomocnika z urzędu dotyczący czasu trwania postępowania sądowego z udziałem tego pełnomocnika, wynoszącego ponad rok. Z tych względów w pkt II sentencji należało odmówić przyznania wynagrodzenia w kwocie przekraczającej stawkę minimalną określoną w pkt I sentencji W tej sytuacji, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "a" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 i § 19 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.