I OSK 2016/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1406/21 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 3 września 2021 r. nr SKO-4111/1316/2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia 22 lipca 2021 r., nr ŚR.5231.15.2021, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz A. P. kwotę 720,- (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej w skrócie: "WSA" , "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Bd 1406/21 oddalił skargę A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 3 września 2021 r. nr SKO-4111/1316/2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 22 lipca 2021 r. nr ŚR.5231.15.2021 Wójt Gminy O. orzekł o odmowie przyznania A.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – D.B. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że A.P. zmieniła adres zamieszkania z miejscowości K. (gm. D.) na M. (gm. O.). Odległość zamieszkania opiekuna - A.P. w stosunku do osoby wymagającej opieki - matki D.B. wynosi około 11 km. Opierając się na uzyskanych w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego informacji Wójt uznał, że nie została spełniona przesłanka stałej i długotrwałej opieki ze strony A.P. nad niepełnosprawną matką, bowiem odwiedzanie matki i pomaganie jej codziennie lub co drugi dzień, jak również przyjeżdżanie w dniach wolnych (weekend) w zależności od samopoczucia matki, stanowi wywiązywanie się przez stronę z obowiązku alimentacyjnego wobec matki, a zatem zdaniem organu wcale nie umożliwia wnioskodawczyni podjęcia zatrudnienia. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy (dalej w skrócie : "Kolegium, "SKO") decyzją z dnia 3 września 2021 r., nr SKO-4111/1316/2021 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. SKO wyjaśniło, że jedną z wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: "u.ś.r.") przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Kolegium zauważyło, że z ustalonego w sprawie stanu fatycznego wynika, iż opieka, którą sprawuje wnioskodawczyni polega na tym, że jeździ do mamy codziennie, przywozi zakupy lub jedzie z nią do sklepu, sprząta mieszkanie, robi obiad, jeśli są obowiązki w ogrodzie również je wykonuje. Jeździ z mamą do lekarza oraz pilnuje jej wizyt, w dni wolne jeździ albo codziennie, albo w zależności jak mama się czuje: w piątek i np. w niedzielę. Aktualnie z powodu sytuacji rodzinnej odwiedza mamę codziennie, czasami jest tam cały dzień ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Zauważono też, że matka A.P. powadzi odrębne gospodarstwo domowe. D.B. mieszka w miejscowości K., gm. D. oddalonej od miejsca zamieszkania córki o 11 km Zdaniem Kolegium zakres opieki udzielanej matce przez wsnioskodawczynę nie wykracza poza obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Tymczasem zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu czasu pracy). Fakt przebywania przez kilka godzin dziennie bądź co drugi dzień u matki, nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W skardze na powyższą decyzję A.P. (dalej zwana też jako: "Skarżąca") podkreśliła, że systematycznie odwiedza matkę, codziennie lub co drugi dzień, co zapewnia matce Skarżącej niezbędny dla niej komfort psychiczny. Ponadto art. 17 ust. 1 u.ś.r nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Skarżąca zwróciła uwagę, że pozostaje w ciągłej dyspozycji podopiecznej, w dzień i w nocy, nawet gdy fizycznie nie jest obecna przy matce. W sytuacji, gdy stan psychiczny matki Skarżącej ulega pogorszeniu, nie jest ona w stanie wykonać zwykłych czynności dnia codziennego. Wówczas Skarżąca niezwłocznie przyjeżdża do niej i udziela wsparcia zarówno psychicznego, jak i pomocy fizycznej. Zdaniem Skarżącej, organy obu instancji bezpodstawnie odstąpiły bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, bowiem w niniejszej sprawie odmówiły przyznania przedmiotowego świadczenia, podczas gdy uprzednio w zasadniczo identycznym stanie faktycznym przyznano Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (uprzednio decyzją Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2019 r., nr GOPS. 524.2.2019 przyznano Skarżącej bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne wskutek sprawowania opieki nad jej matką, mimo że Skarżąca nie mieszkała razem z nią). Zmiana miejsca zamieszkania Skarżącej nie stanowiła okoliczności zmiany sytuacji rodzinnej, dochodowej rodziny w rozumieniu przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu swojego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zauważył, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślono, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Sąd I instancji wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Zdaniem WSA z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką, sprawowana przez Skarżącą, wykluczała całkowicie podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. Opieka, którą Skarżąca sprawuje polega na tym, że jeździ do mamy codziennie lub co drugi dzień, przywozi zakupy lub jedzie z nią do sklepu, sprząta mieszkanie, robi obiad, jeśli są obowiązki z ogrodzie również je wykonuje. Jeździ z mamą do lekarza oraz pilnuje jej wizyt (...) w dni wolne jeździ albo codziennie, albo w zależności jak mama się czuje: w piątek i np. w niedzielę. Aktualnie z powodu sytuacji rodzinnej odwiedza mamę codziennie, czasami jest tam cały dzień ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Ponadto z przeprowadzonego w dniu 20 lipca 2021 r. wywiadu środowiskowego uzyskanego w trakcie postępowania wynika, że D.B. (matka Strony) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje na reumatoidalne zapalenie stawów, zaburzenia tarczycy, a także pojawiają się stany depresyjno-lękowe. Według D.B., córka - A.P. systematycznie odwiedza ją w domu rodzinnym tj. przyjeżdża każdego dnia lub co drugi dzień. Wizyty córki są jej potrzebne ponieważ zapewniają jej komfort psychiczny. Ponadto córka uczestniczy w wizytach u lekarzy, rehabilitacjach, przygotowuje posiłki, robi pranie i zakupy. Sąd ten uznał, że zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad matką nie stanowi stałej opieki, bowiem takie czynności, jak przygotowanie posiłków, sprzątanie, zakupy, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności Skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy, czy po jej zakończeniu. Nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Z poczynionych ustaleń wynika bezsprzecznie, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez Skarżącą nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym. W ocenie Sądu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że Skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, ma możliwość podjęcia pracy. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez Skarżącą opieki nad matką, jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Odnosząc się do zarzutu rozstrzygnięcia sprawy już uprzednio rozstrzygniętej orzeczeniem innego miejscowo organu wskazano, że decyzją Wójta Gminy D. z dnia 17 czerwca 2021r. uchylono od 1 czerwca 2021 r. decyzję z dnia 08 stycznia 2019 r., Nr GOPS.524.2.2019 w sprawie ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było zatem przeszkód do wydania kolejnej decyzji w tym przedmiocie. Wydając nową decyzję, organ autonomicznie ustala przesłanki nabycia uprawnienia, zatem fakt wcześniejszego korzystnego rozstrzygnięcia nie oznacza konieczności ponownego wydania decyzji o takiej samej treści. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.P. zaskarżając go w całości oraz zarzucając mu naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz 2325 – dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to bezpodstawne oddalenie skargi, podczas gdy Skarżąca spełniła wszystkie przesłanki do jego przyznania, w tym zaistniał związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego nie podejmowaniem a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, a zakres sprawowanej opieki uniemożliwia Skarżącej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co skutkowało wadliwym pozbawieniem Skarżącej prawa do przedmiotowego świadczenia i nie dostrzeżeniem przez sąd a quo zasadności uchylenia decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., 2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej: k.p.a.) -polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że zasadne było uchylenie decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym w ogóle nie weryfikowały one, czy Skarżąca pozostaje w ciągłej dyspozycji jej matki, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, a w konsekwencji błędnie ustaliły, iż w niniejszej sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego nie podejmowaniem a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, gdyż rzekomo zakres sprawowanej opieki sprowadza się do czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc oraz nie koliduje z możliwością podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia, podczas gdy Skarżąca ze względu na rodzaj schorzeń, na które cierpi jej matka jest zmuszona pozostawać w ciągłej dyspozycji do świadczenia jej pomocy, co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji organu II instancji, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego nie ustalenia, iż zaistniał związek przyczynowy między rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a podjęciem i sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku - Sąd a quo zaaprobował rzeczone uchybienia i wadliwie zastosował art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i oddalił skargę, b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że zasadne było uchylenie decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż organy obu instancji bezpodstawnie odstąpiły bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a to w niniejszej sprawie odmówiły przyznania przedmiotowego świadczenia, podczas gdy uprzednio w identycznym stanie faktycznym decyzją Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2019 r., nr GOPS. 524.2.2019, przyznano Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji organu II instancji, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego nie ustalenia, iż zaistniał związek przyczynowy między rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a podjęciem i sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku - Sąd a quo zaaprobował rzeczone uchybienia i wadliwie zastosował art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i oddalił skargę, c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 k.p.a. - polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że zasadne było uchylenie decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż organy obu instancji nie wskazały Skarżącej przesłanek zależnych od niej, które nie zostały na dzień wysłania informacji, o której mowa w rzeczonych przepisach spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącej i nie zapewniły Skarżącej możliwości wykazania okoliczności faktycznej, a to, iż w realiach niniejszej sprawy rzekomo brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego nie podejmowaniem a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, gdyż zakres sprawowanej opieki sprowadza się do czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc oraz nie koliduje z możliwością podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia, a powoływane przez Skarżącą okoliczności, w tym niezbędność pozostawania przez nią w ciągłej dyspozycji do świadczenia pomocy matce, nie zostały wykazane, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy zaistniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego nie podejmowaniem a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, w tym niezbędne jest pozostawania przez nią w ciągłej dyspozycji do świadczenia pomocy matce, a gdyby Skarżąca miała rzeczoną możliwość to podjęłaby ona stosowną inicjatywę dowodową celem wykazania, że rzeczona niezbędność pozostawania przez nią w ciągłej dyspozycji implikuje, że w niniejszej sprawie zaistniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego nie podejmowaniem a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, co mogłoby skutkować przyznaniem jej przedmiotowego świadczenia, co skutkowało wadliwym zastosowaniem art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i wadliwym pozbawieniem Skarżącej prawa do przedmiotowego świadczenia oraz nie dostrzeżeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zasadności uchylenia decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że zasadne było uchylenie decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż organy obu instancji nie wyjaśniły podstaw prawnych wydawanych przez nich decyzji, a to: • dlaczego w realiach niniejszej sprawy czynności wykonywane przez Skarżącą, w tym pozostawanie w ciągłej dyspozycji matki nie stanowią stałej i długotrwałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a tym samym nie kolidują z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co uniemożliwiło Skarżącej skuteczne wdanie się w spór i dokonanie kontroli przez Sąd a quo, co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku - Sąd a quo zaaprobował rzeczone uchybienia i wadliwie zastosował art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i oddalił skargę, • w jakim zakresie uległy zmianie ustalenia stanu faktycznego od dnia wydania decyzji Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2019 r., nr GOPS. 524.2.2019 kiedy to uznawano, że zaistniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego nie podejmowaniem a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, co uniemożliwiło Skarżącej skuteczne wdanie się w spór i dokonanie kontroli przez Sąd a quo, co miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku - Sąd a quo zaaprobował rzeczone uchybienia i wadliwie zastosował art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i oddalił skargę; e ) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niedopełnienie przez Sąd pierwszej instancji wymogów w zakresie wskazania w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, na podstawie której stwierdził, iż, czynności wykonywane przez Skarżącą, w tym pozostawanie w ciągłej dyspozycji matki nie stanowią stałej i długotrwałej opieki w rozumieniu art. 17 ust 1 u.ś.r., a tym samym nie kolidują z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co uniemożliwiło Skarżącej skuteczne wdanie się w spór i dokonanie kontroli przez sąd kasacyjny. Mając powyższe na względzie skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy oraz poprzedzającej ją decyzji, 2. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, iż prowadzenie gospodarstwa domowego - w tym przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy robienie zakupów są czynnościami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki i wchodzą w zakres prawidłowo sprawowanej opieki. Skarżąca pozostaje w ciągłej dyspozycji podopiecznej, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia; stany depresyjno-łękowe matki skarżącej mogą powodować powstałą ad hoc niemożność wykonywania najprostszych czynności życia codziennego, wówczas Skarżąca musi niezwłocznie udzielić pomocy matce, co nie byłoby możliwe w sytuacji zarobkowania przez nią. Z wywiadu środowiskowego, oraz oświadczenia Skarżącej z 8 lipca 2021 r. (złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań), wynika, że Skarżąca jeździ do mamy codziennie i niejednokrotnie sprawuje opiekę cały dzień - niewiadomą stanowi, w jaki sposób organ II instancji ustalił, że Skarżąca jedynie przez kilka godzin dziennie sprawuje opiekę nad matką. Podniesiono, że błędne jest stanowisko utożsamiające sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki nad inną osobą z koniecznością zamieszkiwania z tą osobą. Ewentualne codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Nie należy rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki nad osobą niepełnosprawną, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, gdyż ma ona być stała w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, a jej zakres wyznaczony jest stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Zdaniem Skarżącej Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że organy obu instancji bezpodstawnie odstąpiły bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a to w niniejszej sprawie odmówiły przyznania przedmiotowego świadczenia, podczas gdy uprzednio w identycznym stanie faktycznym decyzją Wójta Gminy D. z dnia 8 stycznia 2019 r., nr GOPS. 524.2.2019 przyznano Skarżącej bezterminowo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro Skarżąca otrzymywała uprzednio świadczenie pielęgnacyjne, to obecnie, wydając decyzję odmowną, organ powinien był wykazać, że stan faktyczny sprawy uległ zmianie od czasu uprzednio wydanych ww. decyzji. Skarżąca zarzuciła, że organy nie zapewniły jej możliwości wykazania okoliczności faktycznej jaką jest związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego nie podejmowaniem a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. Gdyby miała rzeczoną możliwość to podjęłaby ona stosowną inicjatywę dowodową, w szczególności wnosiłaby o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań D.B. oraz P.P., na okoliczność konieczności pozostawania przez Skarżącą w ciągłej dyspozycji do świadczenia pomocy matce oraz wywiadu środowiskowego, na okoliczność na okoliczność konieczności pozostawania przez Skarżącą w ciągłej dyspozycji do świadczenia pomocy matce. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. , Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W swojej skardze kasacyjnej A.P. podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego. W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez przytoczenie nadmiernie lapidarnego -wyjaśnienia podstawy prawnej i brak wyjaśnienia dlaczego w realiach niniejszej sprawy czynności wykonywane przez Skarżącą, w tym pozostawanie w ciągłej dyspozycji matki nie stanowią stałej i długotrwałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a tym samym nie kolidują z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co zdaniem Skarżącej uniemożliwiło jej skuteczne wdanie się w spór i dokonanie kontroli przez sąd kasacyjny. Zarzut ten jest chybiony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA, jakkolwiek zawierające błędną ocenę – o czym dalej - nie może zostać uznane za lapidarne. Sąd I instancji wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia, dokonał wykładni przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. i ocenił, iż w ustalonym stanie faktycznym skarżąca nie spełnia przesłanek wynikających z tego przepisu. Zasadnie zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Za chybiony należy uznać także zrzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 k.p.a. Trzeba zaznaczyć, iż nie każde naruszenie przepisów postępowania uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym (wyrażonego w art. 10 i 79a k.p.a.) , koniecznym jest dowiedzenie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Skarżąca już na etapie odwołania mogła podjąć inicjatywę dowodową, o której pisze w skardze kasacyjnej. Znała bowiem już stanowisko i argumentację organu I instancji, który uznał, iż nie została spełniona przesłanka stałej i długotrwałej opieki ze strony A.P. nad niepełnosprawną matką. Z kolei SKO swoje rozstrzygniecie oparło na tych samych przesłankach, co organ I instancji. Tym samym zarzucone uchybienie nie zamykało Skarżącej drogi do powołania dowodów wskazanych w skardze kasacyjnej. Z takiej możliwości Skarżąca jednak nie skorzystała. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne okazały się pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie po za sporem pozostaje, iż matka Skarżącej D.B. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 31 października 2005 r. ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie budzi też wątpliwości, iż opiekę nad niepełnosprawną matką sprawuje Skarżąca. Spór dotyczy natomiast oceny występowania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością rezygnacji z zatrudnienia przez Skarżącą, a potrzebą sprawowania stałej opieki nad chorą matką. Skarżąca kasacyjnie zarzuca błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i wyprowadzenie błędnych wniosków, iż taki związek przyczynowo-skutkowy nie występuje. Zgodnie z ar 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa zatem przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, które muszą zaistnieć, aby danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki", tym niemniej z treści art. 17 ust. 1 wynika, iż aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują zaś na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Trzeba przy tym zauważyć, iż sprawowanie "stałej:" opieki nie oznacza, iż opiekuna musi być przez 24 godziny na dobę przy podopiecznym. Ustawodawca nie wskazał też na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Niewątpliwie opieka powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać w stałej dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego w dniu 8 lipca 2021 r. wynika, iż Skarżąca codziennie jeździ do swojej niepełnosprawnej matki i czasem przebywa tam cały dzień, robi dla niej zakupy, sprząta mieszkanie, pierze, przygotowuje obiad, zabiera mamę do lekarza. Skarżąca oświadczyła, iż kiedyś bywało, że w dni wolne jeździła do matki codziennie lub co drugi dzień, w zależności od samopoczucia matki, ale aktualnie z uwagi na sytuację rodzinną i stan zdrowia matki jest u niej codziennie. Również D.B. w oświadczeniu z 20 lipca 2021 r. potwierdziła, iż A.P. przyjeżdża do niej codziennie, lub co drugi dzień. Obecność jej córki zapewnia i jej spokój i komfort psychiczny. Oświadczyła, iż choruje na szereg chorób w tym stany depresyjno-lękowe, zaburzenia tarczycy, reumatoidalne zapalenia stawów. Należy zauważyć, iż w odwołaniu Skarżąca podniosła, iż pozostaje ciągle w dyspozycji swojej matki, także nocy. Zaznaczyła, iż niepełnosprawność jej matki powstała przed 16 rokiem życia i od momentu wejścia w dorosłość A.P. sprawuje opiekę nad nią opiekę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności ujawnione w toku postępowania administracyjnego świadczyły o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika niezbicie, że matka Skarżącej ze względu na stan zdrowia i liczne schorzenia, wymaga codziennej opieki, stałej gotowości osoby trzeciej do udzielenia pomocy. Nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że zakres czynności opiekuńczych sprawowanych przez Skarżącą wobec matki w znacznej mierze odpowiada codziennym czynnościom wykonywanym w każdej rodzinie, które są wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Sąd pominął, iż Skarżąca nie mieszka razem z matką, a tym samym czynności wykonywane w domu matki, związane z jej indywidualnymi potrzebami stanowią bezspornie dodatkowe czynności "dnia codziennego" , obok podobnych czynności, które Skarżąca podejmuje we własnym miejscu zamieszkania, zwianych z jej osobą. W takiej sytuacji dostrzegalny jest związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z podjęcia pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie można tym samym zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez Skarżącą nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Skarżąca podkreśliła konieczność pozostawania w ciągłej gotowości do świadczenia pomocy swojej niepełnosprawnej matce chorującej m.in. na zaburzenia depresyjno-lekowe. Warto przy tym zauważyć, że jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności, jedną z przyczyn niepełnosprawności D.B. są choroby psychiczne (symbol [...]). Niezasadnie zatem uznano, iż czynności wykonywane przez Skarżącą mieszczą się w ramach zwykłej, rodzinnej pomocy i nie wymagają rezygnacji z podjęcia zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej. Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny jako zasadny uznał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy trafne okazały się także zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. oraz w zw. art. 107 § 3 k.p.a. Z treści art. 8 § 1 k.p.a. wynika, że organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania i bez uzasadnionej przyczyny nie powinny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a.). Zasada orzekania zgodnie z utrwaloną praktyką nie oznacza uzyskania na mocy jednej decyzji niezbywalnego prawa podmiotowego przez stronę lecz jest to nakaz nieodstępowania bez uzasadnionej przyczyny, w kolejnych postępowaniach rozstrzyganych na podstawie tych samych unormowań, od dotychczasowo przyjętej linii orzeczniczej. Trzeba przy tym zaznaczyć, iż nie można powołać się na naruszenie zasady z art. 8 § 2 k.p.a. w sytuacji, kiedy wydana w sprawie decyzja, choćby była odmienna od innej decyzji, wydanej w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, jest jednak prawidłowa i zgodna z prawem. Wzgląd na zachowanie zasady praworządności ma w tej sytuacji priorytet nad oczekiwaniem strony do otrzymania decyzji takiej samej jak decyzje uprzednio wydawane w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, bowiem oczekiwanie takie nie jest "słuszne" i "uzasadnione" jako naruszające zasadę praworządności. W rozpoznawanej sprawie decyzją Wójta Gminy D. z 08 stycznia 2019r. przyznano już A.P. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną D.B. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją tego organu z 17 czerwca 2021 r. ( ze skutkiem od dzień 1 czerwca 2021r) z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania przez A.P., która skutkowała zmianą organu właściwego w sprawach dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wójt Gminy D. przekazał następnie wniosek A.P. o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do Wójta Gminy O., jako organu właściwego, który opisaną wyżej decyzją z dnia 22 lipca 2021 r. nr ŚR.5231.15.2021 odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. W tym miejscy zauważyć należy, iż ustawodawca dostrzegając wątpliwości co do sposobu postępowania w przypadku zmiany miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się lub otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne, w tym stosowania budzącej wątpliwości procedury uchylania decyzji przez dotychczasowy organ właściwy i przekazywania osobie ubiegającej się jej wniosku i dokumentów w celu ich ponownego złożenia już w nowym organie właściwym, ustawą z 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny (Dz.U. 2021 poz. 1162) dodał w art. 25 ustawy o świadczeniach rodzinnych ust. 4-5. Od z 13 lipca 2021 r. (data wejścia ww. nowelizacji w życie) zgodnie z brzmieniem art. 25 ust 5 u.ś.r. w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenia rodzinne, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W dacie wydania decyzji Wójta Gminy O. o odmowie przyznania A.P. świadczenia pielęgnacyjnego tj. 22 lipca 2021r obowiązywał już art. 25 ust. 5 u.ś.r. w powyższym brzmieniu. Wynika z niego, iż wolą ustawodawcy było, aby w przypadku zmiany miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy przyznane świadczenia pielęgnacyjne były nadal realizowane bez konieczności wydawania nowych decyzji w tym przedmiocie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec wejścia w życie powyższej regulacji, w związku z brzmieniem art. 8 § 1 i 2 K.p.a. , organy rozpoznające aktualnie wniosek A.P. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, odmowę przyznania Skarżącej świadczenie pielęgnacyjnego mogły oprzeć jedynie w oparciu o ustalenie, iż wystąpiła któraś z okoliczności wskazanych w art. 25 ust. 5 u.ś.r. np. uległa zmianie sytuacja wpływająca na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wobec braku dokonania takich ustaleń, w świetle powołanego wyżej art. 25 ust. 5 u.ś.r. , decyzja odmawiająca przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wydana została z naruszeniem art. 8 § 1 i 2 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Jak słusznie podniosła Skarżąca, organy nie wskazały w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, aby zaszły okoliczności uzasadniające zmianę wcześniej wyrażonej przez Wójta Gminy D. oceny o spełnieniu przez Skarżąca przesłanek do uzyskania wnioskowanego świadczenia, a Sąd I instancji nie dostrzegł tego uchybienia. Wobec powyższych wywodów i okoliczności niniejszej sprawy, należało uchylić zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji na podstawie art.188 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. Rolą Wójta Gminy O. będzie ponowne rozpoznanie wniosku A.P. przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 poz. 1935 z późn. zm.) oraz art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego wyżej rozporządzenia.