I FSK 882/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w M. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1274/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 911/18 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 stycznia 2018 r. nr 1401-IOV-4.4213.431.2017.JM w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r. postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2) zwrócić T. sp. z o.o. z siedzibą w M. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 345 (trzysta czterdzieści pięć) złotych. UZASADNIENIE 1. Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Roman Wiatrowski i Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), wyrokiem z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1274/19, oddalił skargę kasacyjną T. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie z siedzibą w M.; dalej: Spółka lub Skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 911/18, wydanego w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 stycznia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r. 2. Pismem z dnia 15 maja 2024 r. Spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1274/19 (na wstępie pisma podano omyłkowo inną sygnaturę akt, tj. I FSK 1955/23), powołując się na art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.). Skarżąca w tym zakresie wskazała na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21 oraz zarzuciła naruszenie art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także art. 179 i art. 45 Konstytucji RP. Spółka domagała się: - wznowienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1274/19; - uchylenia zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 911/18, w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania; - zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych; - zwrócenia się do Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: KRS) o nadesłanie wszystkich dokumentów związanych ze złożeniem przez KRS wniosku o powołanie Sędziego Z. Łobody przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego NSA, celem ustalenia przebiegu postępowania nominacyjnego poprzedzającego to powołanie. 3. W uzasadnieniu skargi o wznowienie Skarżąca wywodziła, że skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakończonej sprawie prowadzonej pod sygn. akt I FSK 1274/19 był niewłaściwie obsadzony, nie był niezawisłym sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z uwagi na to, że członek składu orzekającego - Sędzia Z. Łoboda swoją funkcję uzyskał na podstawie noweli ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 r. Zdaniem Skarżącej wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r., w sprawie C-718/21, przesądził, że "neo-sędziowie" nie są sędziami. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu, gdyż nie został oparta na ustawowej podstawie wznowienia. 4.2. Zgodnie z art. 272 § 2a P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W świetle art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania można podzielić zatem na dwa etapy. Pierwszy z nich polega na badaniu spełnienia wymogów takiej skargi, w tym dokonania oceny czy w danym przypadku ziściła się przesłanka wznowienia postępowania. Jej bowiem wystąpienie dopiero otwiera możliwość ponownego rozpoznania sprawy w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Drugi etap dotyczy więc takiego rozpoznania i stricte rozstrzygnięcia o sprawie, która była przedmiotem orzeczenia kwestionowanego w tym nadzwyczajnym trybie. 4.3. Przystępując do badania wniesionej przez Spółkę skargi o wznowienie postępowania pod względem zachowania wymogów dla niej przewidzianych należało stwierdzić, że dotrzymany został trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 272 § 2a P.p.s.a. Wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r., w sprawie C-718/21, został bowiem opublikowany w Dzienniku Urzędowym UE z dnia 19 lutego 2024 r., natomiast skargę wniesiono drogą elektroniczną w dniu 16 maja 2024 r. 4.4. Dalsza jednak analiza prowadziła do konstatacji, że skarga o wznowienie postępowania w istocie nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, chociaż przepis dotyczący takiej podstawy został w niej powołany. Mając na uwadze art. 280 § 1 P.p.s.a. badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie mogło ograniczać się tylko do prostego odnotowania, czy formalnie w skardze tej powołano jedną z ustawowo określonych podstaw wznowienia przez wskazanie przepisu z zakresu art. 271-273 P.p.s.a., który odpowiada danej podstawie. Czynności Sądu musiały zmierzać do zweryfikowania, czy przez wzgląd na uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania, rzeczywiście wystąpiła wskazana w niej podstawa wznowienia. Skarga o wznowienie winna bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, o czym stanowi art. 279 ab initio P.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 P.p.s.a. nie mogło samo przez się oznaczać oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynikało, że wskazana podstawa w istocie nie zachodziła. Co więcej, w świetle przepisów art. 270 i nast. P.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach (ustawowych podstawach wznowienia), które nie podlegają wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być więc interpretowane w sposób ścisły. 4.5. W sprawie niniejszej mieliśmy do czynienia z sytuacją, w której powołana przez Skarżącą przesłanka nie stanowiła rzeczywistej podstawy wznowienia, mimo przywołania zarówno konkretnego przepisu mającego stanowić o tej podstawie, tj. art. 272 § 2a P.p.s.a., jak i wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21. Wskazane przez Spółkę orzeczenie unijnego Trybunału nie odnosiło się bowiem w żaden sposób do przedmiotu postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1274/19, który był objęty skargą o wznowienie postępowania. Tymczasem cytowany powyżej art. 272 § 2a P.p.s.a. pozwala na wznowienie postępowania, gdy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Wymóg ten nie został więc w rozpoznawanej sprawie spełniony, co wynika już z pobieżnej analizy obu tych orzeczeń. I tak, sprawa o sygn. akt I FSK 1274/19 zakończona prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyła podatku VAT za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r. Przy czym Spółka w tym zakresie, czyli co do merytorycznych kwestii zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sformułowała żadnych argumentów w skardze o wznowienie postępowania. Z kolei w wyroku w sprawie C-718/21 TSUE stwierdził niedopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez Sąd Najwyższy w składzie, co do którego Trybunał powziął wątpliwości. W rezultacie wstępna analiza skargi o wznowienie postępowania prowadzić musiała do wniosku, że zachodził wyraźny rozdźwięk między wskazaną przez Skarżącą podstawą wznowienia a jej uzasadnieniem. Z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania jednoznacznie bowiem wynikało, że argumenty powoływane przez Skarżącą nie wypełniają dyspozycji art. 272 § 2a P.p.s.a., skoro przedmiot sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miał żadnego związku ze sprawą C-718/21, która dotyczyła Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. 4.6. Odnotować dla porządku wypadało, że uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania oparte zostało na wątpliwościach Skarżącej co do bezstronności Sędziego NSA Z. Łobody, który brał udział w wydaniu wyroku w sprawie I FSK 1274/19. Z okoliczności tej Spółka wysnuła wniosek, że jej zdaniem sąd w sprawie, w której żądała wznowienia, był niewłaściwie obsadzony i nie był niezawisłym sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Motyw tego rodzaju mógłby ewentualnie odnosić się do przesłanki wznowienia z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z nim można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Kwestia ta nie wymaga jednak dalszego komentarza w niniejszym uzasadnieniu, gdyż skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na tej podstawie. Przypomnieć tylko można, że Spółka została z wyprzedzeniem zawiadomiona o składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania jej sprawy, czyli miała sposobność zainicjowania postępowania w przedmiocie zbadania spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności każdego z sędziów wyznaczonych do składu sądu rozpoznającego skargę kasacyjną (zob. art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.). 4.7. Skoro skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej przesłance wznowienia, to Naczelny Sąd Administracyjny musiał ją odrzucić na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., o czym postanowiono w punkcie pierwszym sentencji. 4.8. O zwrocie wpisu uiszczonego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.