IX U 179/25
Common courts2026-06-01
Case number
IX U 179/25
Judgment date
2026-06-01
Type
REGULATION
Judgment text
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Decyzją z dnia 5 lutego 2025 r. nr sprawy <span class="anon-block">(...)</span> Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> odmówił <span class="anon-block">A. H. (2)</span> przyznania zasiłku pogrzebowego po zmarłym w dniu 4 listopada 2024 r. <span class="anon-block">C. L.</span> wskazując, że zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci 1) ubezpieczonego, 2) osoby pobierającej emeryturę lub rentę, 3) osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania, 4) członka rodziny osoby wymienionej w pkt 1) i 2). Organ rentowy wskazał też, że zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej, jak również pracodawcy, domowi opieki społecznej, gminie powiatowi, osobie prawnej kościoła lub związku wyznaniowego, jeżeli pokryły koszty pogrzebu. Organ rentowy uznał, że pracownik wymienionych podmiotów nie może w takich wypadkach figurować jako wnioskodawca. Organ rentowy wywiódł, że powyższe rozróżnienie podmiotów ma na celu podział na osoby fizyczne w jakiś sposób związane ze zmarłym choćby poprzez bliższą znajomość bądź dalsze pokrewieństwo i przez to czujące się w obowiązku zorganizować jego pogrzeb oraz podmioty zobowiązane do takiego działania, jako należącego do zakresu pomocy społecznej, której zadania wykonują.</p>
<p>Katalog podmiotów uprawnionych do zasiłku pogrzebowego organ rentowy uznał za zamknięty i nie obejmujący swym zakresem podmiotów zawodowo trudniących się organizowaniem pochówków i czerpiących z tej działalności zyski, albowiem mogłyby one być narażone na zarzut maksymalizowania kosztów pogrzebu.</p>
<p>Za podmiot nieuprawniony do zasiłku pogrzebowego organ rentowy uznał wnioskodawczynię <span class="anon-block">A. H. (2)</span> jako współwłaścicielkę zakładu pogrzebowego, który zorganizował pochówek zmarłego <span class="anon-block">C. L.</span>. ZUS wskazał, że zapisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> nie przewidują sytuacji, w której podmiot zawodowo trudniący się organizowaniem pochówków mógłby wnioskować o zwrot kosztów pogrzebu formie zasiłku pogrzebowego. W konsekwencji organ rentowy uznał wnioskodawczynię jako współwłaścicielkę <span class="anon-block">U.</span> <span class="anon-block">(...)</span> i osobę nie związaną ze zmarłym <span class="anon-block">C. L.</span> za nieuprawnioną do zasiłku pogrzebowego po nim.</p>
<p>
<span class="anon-block">A. H. (1)</span> wniosła odwołanie od powyższej decyzji domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej zasiłku pogrzebowego po zmarłym <span class="anon-block">C. L.</span> w wysokości 4000 złotych. Odwołująca wskazała, że pochówek organizował i kredytował (do kwoty ustawowej zasiłku) Zakład <span class="anon-block">(...)</span> (męża odwołującej). <span class="anon-block">A. H. (1)</span> podkreśliła, że nie jest osobą zatrudnioną ani współwłaścicielką Zakładu <span class="anon-block">(...)</span>, a pogrzeb <span class="anon-block">C. L.</span> organizowała i finansowała jako osoba fizyczna. Ponadto, pochówek zlecił Ośrodek Pomocy Społecznej w <span class="anon-block">K.</span>. <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> dostarczył odwołującej też akt zgonu <span class="anon-block">C. L.</span> oraz pokrył koszty pogrzebu przekraczające kwotę ustawowego zasiłku pogrzebowego. <span class="anon-block">A. H. (1)</span> wskazała, że oczywistym jest, iż to ona pokryła wydatki związane z pochowaniem <span class="anon-block">C. L.</span>. Tym samym jej prawo do zwrotu poniesionych na pochówek <span class="anon-block">C. L.</span> wydatków nie budzi wątpliwości. I nie ma przy tym znaczenia fakt, że wnioskodawczyni jest współmałżonką właściciela przedsiębiorcy pogrzebowego, który zorganizował pogrzeb.</p>
<p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 78;art. 78 ust. 1)">art. 78 ust. 1</a> powołanej przez organ rentowy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> przewidujący, iż zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie pokrywającej koszty pogrzebu, nie ogranicza kręgu osób, które mogą pokryć koszty pogrzebu i uzyskać prawo do zasiłku. Oznacza to, że uprawnionym może być każda osoba, która przedstawi dowody na to, że pokryła koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej. Nie musi być to zatem ani osoba bliska osobie zmarłej ani jej krewna. Odwołujący zauważył, że przytoczony przepis nie definiuje pojęcia „kosztów pogrzebu”, które w praktyce obejmują wydatki związane z koniecznością pochowania zwłok.</p>
<p>Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nadto zaś podnosząc, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> wprost określa podmioty posiadające strukturę organizacyjną, które obok osób fizycznych są uprawnione do ubiegania się o zwrot poniesionych kosztów pogrzebu w formie zasiłku pogrzebowego. Organ rentowy zauważył, że nabywcą usług dotyczących pogrzebu <span class="anon-block">C. L.</span> była wnioskodawczyni <span class="anon-block">A. H. (1)</span>, natomiast sprzedawcą większości usług był <span class="anon-block">U.</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, którego współwłaścicielką jest <span class="anon-block">A. H. (1)</span>. Organ rentowy podkreślił, że odwołująca nie była krewną ani nawet znajomą zmarłego.</p>
<p>ZUS podniósł, że przepisy ustawy nie przewidują sytuacji, w której podmiot zawodowo trudniący się organizowaniem pochówków i czerpiący z tego zyski mógłby wnioskować o zwrot kosztów pogrzebu formie zasiłku pogrzebowego. W ocenie ZUS, z uwagi na istotę działalności zakładów pogrzebowych zaliczenie ich do kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku pogrzebowego mogłoby być narażone na zarzut maksymalizowania kosztów pogrzebu. Zatem uprawnionym do zasiłku pogrzebowego po zmarłej osobie obcej, nie może być zakład pogrzebowy reprezentowany przez jej właściciela lub współwłaściciela.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>
<span class="anon-block">C. L.</span> (urodzony <span class="anon-block">(...)</span>) zmarł w dniu 4 listopada 2024 r. W dacie zgonu posiadał ustalone prawo do świadczenia rentowego. Zmarły przed śmiercią był osobą bezdomną i samotną. Nie posiadał osób bliskich, które mogłyby lub poczuwałyby się do obowiązku zorganizowania jego pochówku. Konkubina zmarłego zmarła wcześniej i została pochowana na <span class="anon-block">C.</span> w <span class="anon-block">K.</span>.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Niesporne, nadto dowód:</em>
</strong>
<em>
<!-- --> odpis skrócony aktu zgonu – nienumerowana karta akt zasiłkowych, zaświadczenie ZUS o pobieraniu przez <span class="anon-block">C. L.</span> renty – nienumerowana karta akt zasiłkowych, zeznania świadka <span class="anon-block">B. M.</span> (k. 25v), przesłuchanie odwołującej <span class="anon-block">A. H. (2)</span> (k. 25-26).</em>
</p>
<p>W dniu zgonu <span class="anon-block">C. L.</span>, Policja poinformowała Ośrodek Pomocy Społecznej w <span class="anon-block">K.</span> o ujawnieniu zwłok na terenie pola golfowego. Z uwagi na wagę zmarłego (około 160 kg) oraz postępujący stan rozkładu ciała, sytuacja wymagała podjęcia natychmiastowych, niestandardowych działań logistycznych. Pracownica <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, <span class="anon-block">B. M.</span>, zwróciła się do <span class="anon-block">U.</span> <span class="anon-block">(...)</span> z pilnym zleceniem przewiezienia zwłok do chłodni oraz zorganizowania pochówku.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</strong>
<em>
<!-- --> zeznania świadka <span class="anon-block">B. M.</span> (k. 25v), zeznania świadka <span class="anon-block">N. H.</span> (k. 25v-26), przesłuchanie odwołującej <span class="anon-block">A. H. (2)</span> (k. 25-26).</em>
</p>
<p>Organizacja pochówku <span class="anon-block">C. L.</span> na <span class="anon-block">C.</span> w <span class="anon-block">K.</span> (w miejscu uprzednio zabezpieczonym przy grobie jego konkubiny) generowała koszty przewyższające standardową usługę z uwagi na gabaryty zmarłego. Wymagało to przygotowania większej trumny, wykopania szerszego grobu oraz zaangażowania zwiększonej liczby pracowników (6 osób) do opuszczenia trumny. Z uwagi na ograniczenia budżetowe, Gmina <span class="anon-block">K.</span> podjęła decyzję o sfinansowaniu kosztów pogrzebu jedynie w części (obejmującej zakup krzyża, tabliczki, ubrania zwłok oraz ich przewozu). W pozostałym zakresie Gmina nie posiadała środków na niezwłoczne skredytowanie pochówku. Zgoda na częściowe pokrycie kosztów przez Gminę oraz zaangażowanie odwołującej wynikały z konieczności natychmiastowego pochówku ze względów sanitarno-epidemiologicznych i braku zabezpieczonych środków w budżecie <span class="anon-block">(...)</span> na niestandardowy pochówek.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</strong>
<em>
<!-- --> zeznania świadka <span class="anon-block">B. M.</span> (k. 25v), zeznania świadka <span class="anon-block">N. H.</span> (k. 25v-26).</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">A. H. (1)</span> jest emerytką. Prywatnie jest żoną <span class="anon-block">N. H.</span>, prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">U.</span> <span class="anon-block">(...)</span>. Nie jest pracownikiem tego zakładu ani nie została zgłoszona jako osoba współpracująca; okazjonalnie i nieodpłatnie pomaga mężowi w sprawach biurowo-księgowych. <span class="anon-block">A. H. (1)</span> w przeszłości wielokrotnie, jako osoba fizyczna, społecznie finansowała koszty pogrzebów osób ubogich i samotnych w sytuacjach nagłych.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</strong> przesłuchanie odwołującej <span class="anon-block">A. H. (2)</span> (k. 25-26), zeznania świadka <span class="anon-block">N. H.</span> (k. 25v-26).</p>
<p>Chcąc zapewnić sprawną i godną organizację pochówku <span class="anon-block">C. L.</span> wobec braku pełnego finansowania publicznego, <span class="anon-block">A. H. (1)</span> podjęła decyzję o pokryciu pozostałych kosztów pogrzebu z własnych, osobistych środków finansowych do łącznej kwoty 4000 zł.</p>
<p>W ramach tych kosztów:</p>
<p>1.
poniosła wydatek w kwocie 455 zł tytułem opłat administracyjnych, opłaty za kaplicę oraz wjazd karawanu na teren cmentarza, na co <span class="anon-block">Z.</span> <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> wystawił bezpośrednio na jej nazwisko fakturę VAT nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 6 listopada 2024 r.</p>
<p>2.
pokryła koszt niestandardowych usług pogrzebowych (gabarytowa trumna, szerszy grób, praca 6 żałobników) w kwocie 3545 zł, przelewając tę kwotę ze swoich osobistych środków na rachunek bankowy <span class="anon-block">(...)</span> Zakładu <span class="anon-block">(...)</span>, tytułem opłacenia faktury VAT nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 7 listopada 2024 r.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Dowód: </em>
</strong>
<em>
<!-- -->przesłuchanie odwołującej <span class="anon-block">A. H. (2)</span> (zapis skrócony) – k. 25-26, faktura VAT nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 6 listopada 2024 r. wystawiona przez <span class="anon-block">Z.</span> <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, faktura VAT <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 7 listopada 2024 r. wystawiona przez <span class="anon-block">(...)</span> Zakład <span class="anon-block">(...)</span>.</em>
</p>
<p>W dniu 6 listopada 2024 r. <span class="anon-block">A. H. (1)</span> złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego po zmarłym <span class="anon-block">C. L.</span>, załączając dowody poniesienia wyżej wymienionych kosztów.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Niesporne, nadto dowód:</em>
</strong>
<em>
<!-- --> wniosek o zasiłek pogrzebowy Z-12 – nienumerowana karta akt zasiłkowych.</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Odwołanie podlegało uwzględnieniu.</p>
<p>Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy odwołująca <span class="anon-block">A. H. (1)</span> posiada uprawnienie do otrzymania zasiłku pogrzebowego po zmarłym w dniu 4 listopada 2024 r. <span class="anon-block">C. L.</span>.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 77;art. 77 ust. 1)">art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (na dzień decyzji tekst jednolity – Dz.U.2024.1631 t.j. z dnia 11 lipca 2024 r.), zwanej dalej ustawą emerytalną, zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci:</p>
<p>1)
ubezpieczonego;</p>
<p>2)
osoby pobierającej emeryturę lub rentę;</p>
<p>3)
osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania;</p>
<p>4)
członka rodziny osoby wymienionej w pkt 1 i 2.</p>
<p>Członkami rodziny, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt 4 są: małżonek (wdowa i wdowiec), rodzice, ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione i dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej, inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, rodzeństwo, dziadkowie, wnuki, osoby, nad którymi została ustanowiona opieka prawna (art. 77 ust. 2 ustawy emerytalnej).</p>
<p>W myśl pkt 2 powołanego przepisu, status zmarłego jako rencisty obliguje do wypłaty świadczenia. W toku postępowania bezsporne pozostawało, że zmarły <span class="anon-block">C. L.</span> w dacie zgonu miał ustalone prawo do renty, co w pełni wyczerpuje przesłankę przedmiotową po stronie osoby zmarłej.</p>
<p>Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy emerytalnej, zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Przepis ten w ust. 2 wymienia również instytucje (pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, powiat, osobę prawną kościoła lub związku wyznaniowego), którym świadczenie przysługuje, jeżeli pokryły one te koszty. W przypadku ponoszenia kosztów przez inną osobę niż członek rodziny, świadczenie przysługuje w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, nie wyższej jednak niż 4000 zł (art. 79 ust. 1 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej).</p>
<p>Analiza cytowanych przepisów prowadzi do wniosku, że ustawodawca, posługując się ogólnym pojęciem „osobie”, w żaden sposób nie ograniczył kręgu osób fizycznych uprawnionych do zasiłku do członków rodziny czy osób emocjonalnie bądź osobiście związanych ze zmarłym. Jedyną i kluczową przesłanką przyznania świadczenia osobie obcej jest faktyczne pokrycie kosztów pogrzebu i ich należyte udokumentowanie. Stanowisko to jest ugruntowane w jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego, który wskazuje, że prawo do zasiłku pogrzebowego nie jest uzależnione od istnienia stosunku pokrewieństwa, powinowactwa, czy bliskiej znajomości (wyrok SN z 13.12.2010 r., sygn. I UK 222/10). Sąd Najwyższy uznał, że przepisy dotyczące zasiłku pogrzebowego nie ograniczają prawa do tego świadczenia wyłącznie do członków rodziny zmarłego. Osoba fizyczna, która faktycznie pokryła koszty pogrzebu – nawet jeśli nie jest spokrewniona ze zmarłym – może otrzymać zasiłek pogrzebowy, o ile działała za zgodą rodziny i na podstawie udokumentowanych wydatków. Ograniczenie prawa do zasiłku wyłącznie do osób spokrewnionych jest zbyt restrykcyjne i nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, by osobą tą nie mogła być osoba zupełnie obca dla zmarłego.</p>
<p>Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd ustalił, że zmarły <span class="anon-block">C. L.</span> był osobą samotną i bezdomną, a obowiązek jego pochówku (w sensie organizacyjnym) spoczął pierwotnie na Ośrodku Pomocy Społecznej w <span class="anon-block">K.</span>. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040640593" title="Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 (art. 17;art. 17 ust. 1;art. 17 ust. 1 pkt. 5)">art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej</a>, sprawienie pochówku należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Obowiązek ten ma jednak charakter subsydiarny, tzn. gmina zobowiązana jest do organizacji pochówku tylko wtedy, gdy nie uczynią tego inne podmioty lub osoby fizyczne. W niniejszej sprawie Gmina <span class="anon-block">K.</span>, z uwagi na ograniczenia budżetowe, sfinansowała koszty pogrzebu jedynie w części (obejmującej krzyż, tabliczkę, ubranie i przewóz zwłok). Pozostałą, konieczną część wydatków, wynikającą z niestandardowych gabarytów i wagi zmarłego (ok. 160 kg) oraz wymogów sanitarno-epidemiologicznych, pokryła osobiście odwołująca <span class="anon-block">A. H. (1)</span>. Obowiązek gminy nie wyłączał przy tym możliwości ponoszenia kosztów przez osobę fizyczną.</p>
<p>Organ rentowy odmówił odwołującej prawa do świadczenia, budując nieuzasadnioną przepisami dychotomię pomiędzy osobami fizycznymi działającymi z pobudek moralnych a podmiotami zawodowo trudniącymi się pochówkiem. W ocenie Sądu argumentacja ZUS jest całkowicie chybiona i prawnie bezprzedmiotowa.</p>
<p>Po pierwsze, z zebranego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że <span class="anon-block">A. H. (1)</span> jest emerytką, osobą fizyczną, która nie prowadzi działalności gospodarczej w branży pogrzebowej, nie jest pracownikiem ani osobą stale współpracującą w zakładzie swojego męża, <span class="anon-block">N. H.</span>. Pomiędzy odwołującą się a Usługowym Zakładem <span class="anon-block">(...)</span> nie istnieje jakakolwiek tożsamość podmiotowa. Fakt, że odwołująca się jest żoną przedsiębiorcy, nie pozbawia jej podmiotowości prawnej jako osoby fizycznej i nie pozwala na utożsamianie jej majątku osobistego z przedsiębiorstwem męża. Odwołująca się sfinansowała koszty pogrzebu z własnych środków, co dokumentują faktury VAT: wystawiona przez <span class="anon-block">Z.</span> <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> (na nazwisko odwołującej się, kwota 455 zł) oraz wystawiona przez zakład <span class="anon-block">(...)</span> (kwota 3545 zł).</p>
<p>Po drugie, organ rentowy w żaden sposób nie zakwestionował faktu wykonania objętych rachunkami usług ani wysokości wydatków ujętych w fakturach. Spekulacje organu dotyczące hipotetycznego „maksymalizowania zysków” i naruszenia celów pomocy społecznej są prawnie irrelewantne. Przepisy ustawy emerytalnej nie upoważniają ZUS do badania marży czy zysku podmiotów trzecich, od których osoba fizyczna nabywa usługi pogrzebowe. Ochronie funduszu ubezpieczeń społecznych przed nadmiernymi wydatkami służy wprowadzony przez ustawodawcę sztywny limit kwotowy świadczenia dla osób obcych (4000 zł), a nie uznaniowe prawo organu rentowego do limitowania legitymacji czynnej wnioskodawców ze względu na ich koligacje małżeńskie. Skoro koszty zostały realnie poniesione, pozostawały w bezpośrednim związku z pochówkiem, a ich łączna kwota zamknęła się w ustawowym limicie 4000 zł, organ rentowy miał bezwzględny obowiązek wypłaty świadczenia.</p>
<p>Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz w aktach zasiłkowych organu rentowego, a także na podstawie zeznań świadków <span class="anon-block">B. M.</span> i <span class="anon-block">N. H.</span> oraz przesłuchania odwołującej <span class="anon-block">A. H. (2)</span> w charakterze strony.</p>
<p>Dowody z dokumentów, w szczególności w postaci odpisu aktu zgonu i zaświadczenia o pobieraniu renty przez zmarłego, Sąd uznał za w pełni wiarygodne a ich treść nie była przez strony kwestionowana. Za wiarygodne Sąd uznał również dowody z dokumentów prywatnych – faktury VAT wystawionej przez Zakład <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> oraz faktury VAT wystawionej przez <span class="anon-block">(...)</span> Zakład <span class="anon-block">(...)</span>. Dokumenty te w sposób precyzyjny, przejrzysty i niebudzący wątpliwości odzwierciedlają zakres oraz koszt wykonanych usług, a organ rentowy nie przedstawił żadnego przeciwdowodu, który mógłby podważyć ich moc dowodową.</p>
<p>Za wartościowe i w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania świadka <span class="anon-block">B. M.</span> (pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w <span class="anon-block">K.</span>). Świadek jest osobą obcą dla stron, urzędnikiem realizującym obowiązki ustawowe, niebędącym w żaden sposób zainteresowanym wynikiem niniejszego procesu. Jej zeznania były niezwykle spójne, logiczne i obiektywne. Świadek wprost potwierdziła nadzwyczajne okoliczności sprawy: fakt ujawnienia zwłok na polu golfowym, ich zaawansowany stan, wagę zmarłego (ok. 160 kg) oraz niemożność pełnego sfinansowania pochówku przez <span class="anon-block">(...)</span>, co w pełni uzasadniało konieczność zaangażowania i wyłożenia środków przez odwołującą.</p>
<p>Sąd dał wiarę w całości również zeznaniom świadka <span class="anon-block">N. H.</span> oraz przesłuchaniu odwołującej <span class="anon-block">A. H. (2)</span>. Ich relacje były spójne, korelowały ze sobą oraz zbiegały się z bezstronnymi zeznaniami świadka <span class="anon-block">B. M.</span> i przedłożonymi dokumentami finansowymi. Odwołująca w sposób szczery i logiczny opisała mechanizm finansowania pogrzebu z własnych środków, jak również motywację, jaka jej przyświecała (konieczność pilnego działania ze względów sanitarnych przy braku funduszy z <span class="anon-block">(...)</span>).</p>
<p>Organ rentowy w żaden sposób nie podważył wiarygodności tych zeznań. ZUS nie przedstawił żadnych dowodów na to, że <span class="anon-block">A. H. (1)</span> nie dysponowała własnymi środkami (np. z emerytury) na pokrycie faktur, ani że wykazane w fakturach usługi nie zostały wykonane lub ich ceny zostały zawyżone. Sąd odrzucił jako całkowicie bezpodstawne i gołosłowne twierdzenia organu rentowego, jakoby <span class="anon-block">A. H. (1)</span> była „współwłaścicielką” zakładu męża. Spekulacje organu rentowego w tym zakresie stanowiły jedynie polemikę z faktami i nie mogły lec u podstaw rozstrzygnięcia.</p>
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> nie zawiera definicji „kosztów pogrzebu” ani szczegółowego katalogu wydatków składających się na to pojęcie. Zakres przedmiotowy tego terminu wyinterpretować należy z całokształtu systemu prawnego oraz ugruntowanego orzecznictwa. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że koszty pogrzebu obejmują nie tylko wydatki bezpośrednie (nabycie trumny, przewóz zwłok, opłaty cmentarne), ale również wydatki odpowiadające zwyczajom danego środowiska (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 1982 r., II CR 556/81). Wszystkie wydatki udokumentowane przez odwołującą <span class="anon-block">A. H. (2)</span> (opłaty administracyjne <span class="anon-block">(...)</span>, kaplica, wjazd karawanu, koszt gabarytowej trumny, szerszego grobu i zaangażowania dodatkowych pracowników) bez wątpienia mieszczą się w definicji kosztów pogrzebu i pozostawały w bezpośrednim związku z pochówkiem <span class="anon-block">C. L.</span>, co potwierdziły również zeznania świadka z Ośrodka Pomocy Społecznej.</p>
<p>Odnosząc się do kluczowego zarzutu organu rentowego, jakoby przedstawiona faktura wystawiona przez <span class="anon-block">(...)</span> Zakład <span class="anon-block">(...)</span> nie mogła stanowić podstawy wypłaty świadczenia, gdyż obejmuje ona także marżę (zysk) tego podmiotu, wskazać należy, iż argumentacja ta jest całkowicie chybiona. Usługi pogrzebowe wykonywane są w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego. Każdorazowo koszt pogrzebu ponoszony przez jakiegokolwiek organizatora pochówku (czy to członka rodziny, czy podmiot z art. 78 ust. 2 ustawy) obejmuje zarobek przedsiębiorcy, który jest wkalkulowany w cenę rynkową danej usługi. Organ rentowy, wypłacając zasiłek pogrzebowy w jakiejkolwiek innej sprawie, zawsze pośrednio finansuje ów zysk, albowiem trudno wymagać od podmiotów gospodarczych działania charytatywnego. Gdyby za usługi te zapłaciła Gmina <span class="anon-block">K.</span>, faktura opiewałaby na dokładnie tę samą kwotę i organ rentowy nie widziałby przeszkód w wypłacie świadczenia. Sam fakt, że odwołująca się jest żoną właściciela tego zakładu, nie obligował jej do poszukiwania innego usługodawcy ani nie nakładał na przedsiębiorcę obowiązku rezygnacji z zysku przy pochówku osoby całkowicie mu obcej.</p>
<p>Przepisy ustawy emerytalnej nie przyznają organowi rentowemu kompetencji do autorytatywnego oceniania, czy poniesione koszty pogrzebu są nadmierne lub czy zawierają zbyt wysoką marżę. Aby zapobiec niekontrolowanemu wydatkowaniu środków publicznych na nazbyt wystawne pochówki, ustawodawca wprowadził w art. 80 pkt 2 ustawy sztywny mechanizm w postaci maksymalnej kwoty zasiłku pogrzebowego dla osób obcych (4000 zł). Limit ten stanowi ustawową tamę dla ewentualnego nadmiernego generowania kosztów. Skoro łączna suma realnie poniesionych i udokumentowanych przez <span class="anon-block">A. H. (2)</span> wydatków zamknęła się dokładnie w kwocie 4000 zł, a organ rentowy nie wykazał, aby stawki te odbiegały od cen rynkowych, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do odmowy wypłaty świadczenia.</p>
<p>Łączna suma wydatków poczynionych przez <span class="anon-block">A. H. (2)</span> w związku z pogrzebem <span class="anon-block">C. L.</span> wyniosła 4000 złotych. Odwołująca domagała się przyznania prawa do zasiłku w tej kwocie, co odpowiada limitowi ustawowemu wynikającemu z art. 80 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p>
<p>W tym stanie rzeczy, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477<sup>
<!-- -->14</sup> § 2 k.p.c.</a>, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 5 lutego 2025 r. i przyznał <span class="anon-block">A. H. (2)</span> prawo do zasiłku pogrzebowego po zmarłym <span class="anon-block">C. L.</span> w kwocie 4000 złotych.</p>
</div>
<div>
<h2>ZARZĄDZENIE</h2>
<p>1.
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>2.
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>3.
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
</div>