I SA/Ke 671/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. UZASADNIENIE 1.1 Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]2012 r. nr [...], w której organ ten określił A.Ł. prawidłową kwotę podatku akcyzowego w wysokości [...]PLN z tytułu importu towaru będącego przedmiotem zgłoszenia celnego OGL/341020/000023 z dnia 04.01.2007 r. 1.2 W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny. W dniu 4 stycznia 2007 r. w Oddziale Celnym w S. A. Ł. zgłosił do procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu towar w postaci samochodu Dodge Durango. Do zgłoszenia załączył między innymi rachunek sprzedaży z dnia 24 października 2006 r. na kwotę 6000 USD. Rewizja towaru wykazała uszkodzenia: przód pojazdu (lewa lampa, 3 chłodnice, błotnik, wsporniki plastikowa obudowa chłodnicy, wentylator), nadkole pogięte i popękane (lewa strona) tylny zderzak pęknięty, tapicerka w niektórych miejscach zabrudzona. 1.3 W toku weryfikacji zgłoszenia celnego organ ustalił, że z wyciągu danych dotyczących przedmiotowego pojazdu z bazy danych NAUVEA, z której wynika, że przeciętna cena hurtowa pojazdów na automarkecie w Północnej Ameryce w dacie sprzedaży na dzień 24 października 2006 r. wynosiła 13110,00USD. Organ dokonał analizy cen na rynku eksportu modeli samochodów podobnych do modelu stanowiącego przedmiot zgłoszenia celnego poprzez sprawdzenie stron internetowych rynku eksportu zawierających ogłoszenia sprzedaży samochodów marki Dodge Durango rok produkcji 2005. Wynika z nich, że ceny tych modeli zawierają się w przedziale od 6995,00 USD do 14468,00 USD. Natomiast zadeklarowana wartość zgłoszonego pojazdu wynosi 6000 USD. Organ uzyskał z firmy dokonującej sprzedaży przedmiotowego samochodu informację, że cena wylicytowania za przedmiotowy pojazd to 9420,00USD. Z uwagi na powyższe, organ nabrał uzasadnionych wątpliwości czy zadeklarowana wartość stanowi całkowicie faktycznie zapłaconą lub należną kwotę za towar. W związku z tym organ wezwał zgłaszającego, zgodnie z art. 181 a ust. 2 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.93.253.1), dalej: rozp. wyk. WKC, do przedłożenia uzupełniających informacji mających uwiarygodnić, że deklarowana wartość celna towaru stanowi całkowicie faktycznie zapłaconą lub należną sumę. W odpowiedzi zgłaszający przedstawił opinię techniczną nr 9/2007 z dnia 8 stycznia 2007 r. oraz dokument (fax) z firmy A. Chicago . 1.4 Organ ustalił wartość towaru na podstawie art. 31 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.92.302.1), dalej: WKC. W tym celu dla określenia wartości przedmiotowego pojazdu organ przyjął wartość bazową w oparciu o przedstawioną przez stronę wycenę z dnia 8 stycznia 2007 r., w której uprawniony rzeczoznawca określił wartość zgłoszonego samochodu w wysokości 38137,00 PLN stosując metodę stopnia uszkodzenia z uwzględnieniem stopnia uszkodzenia, współczynnik stopnia uszkodzenia, współczynnik uszkodzeń ukrytych oraz współczynnik zbywalności. Organ uznał, że do wyliczenia wartości celnej należy przyjąć wartość ustaloną metodą stopnia uszkodzenia bez uwzględnienia współczynnika zbywalności czyli w kwocie 64638PLN. Organ pomniejszył tę kwotę bazową o zwyczajową marżę w wysokości 10 %, podatek VAT w wysokości 22 % , podatek akcyzowy 13,6% i cło w wysokości 10 %. Wartość celna towaru po kalkulacji wyniosła 38.546 zł. Na tej podstawie organ określił podatek akcyzowy w kwocie 5507,00 PLN. 2.1 Na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. A. Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie i w konsekwencji błędne ustalenia faktyczne. 2.2 W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wydana decyzja nie uwzględnia rzeczywistego stanu sprawy. Skarżący wskazał, że ceny hurtowe wskazane w raporcie z bazy danych NAUVEA nie dotyczą pojazdów o identycznym stanie technicznym jak zakupiony przez niego pojazd stąd nie mogą być podstawą ustaleń co do wartości pojazdu. Skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę okoliczności, że skarżący zakupił samochód powypadkowy i dokonując wyboru materiału porównawczego wybrał również pojazdy nieuszkodzone, co skutkowało niewłaściwą wyceną towaru podlegającego ocleniu. Na właściwą ocenę istotnych okoliczności sprawy pozwoliłoby jedynie dokonanie porównania z cenami podobnych aut u tego samego sprzedawcy oraz innych sprzedawców aut uszkodzonych. Skarżący podniósł, że organy uznały złożone przez skarżącego dokumenty za mało wiarygodne, nie podając przy tym dlaczego je za takie uznano, nie poczyniono też ustaleń dlaczego sprzedawca miałby podawać nieprawdziwe informacje, nie podjęto też próby wyjaśnienia tych wątpliwości. Brak podjęcia tych czynności jednoznacznie świadczy o braku przeprowadzenia rzetelnych i należytych wyjaśnień w sprawie przez organ. Skarżący nie zgodził się również z pominięciem przez organ przy ustalaniu wartości pojazdu współczynnika zbywalności, który w ocenie biegłego wpływa na wartość pojazdu. Dalej skarżący zarzucił, że nie do zaakceptowanie jest stanowisko organu, że właściwe jest naliczenie wysokości przedmiotowego zobowiązania nie od wartości jaką skarżący uiścił, ale od wartości jaką powinien zapłacić. 2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: 3.1 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. 2. Istota sporu pomiędzy stroną skarżącą a organami celnymi sprowadza się do poprawności ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia wartości celnej sprowadzonego przez skarżącego samochodu, stanowiącej najistotniejszy składnik podstawy opodatkowania w podatku akcyzowym. W przedmiotowej sprawie dług celny powstał z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. w dniu 4 stycznia 2007 r. Z uwagi na brzmienie art. 221 ust. 3 WKC, który stanowi, że powiadomienie dłużnika o długu celnym nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego, organy celne, pozbawione zostały możliwości określenia wysokości długu celnego. Mimo to, nie zostały jednak pozbawione możliwości wydania decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu importu wyrobu akcyzowego, które to uprawnienie zostało przewidziane w przepisie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 29 poz. 257 ze zm.). Przepis ten przewiduje bowiem, że jeżeli - zgodnie z przepisami prawa celnego - powiadomienie dłużnika o wysokości długu celnego nie może nastąpić z uwagi na przedawnienie, a istnieje podstawa do zweryfikowania należności podatkowych, naczelnik urzędu celnego może określić elementy kalkulacyjne według zasad określonych w przepisach prawa podatkowego na potrzeby prawidłowego określenia kwoty akcyzy z tytułu importu towarów akcyzowych. Uwzględniając zatem ww. regulację, organy celne określiły w spornej sprawie elementy kalkulacyjne, według zasad określonych w przepisach celnych, prawidłowo przyjmując, że podana przez stronę wartość celna towaru nie odzwierciedla jej rzeczywistej wartości. Zdaniem A. Ł. organ bezpodstawnie zakwestionował cenę zakupu samochodu Dodge Durango uwidocznioną w przedłożonej organom celnym fakturze, co przełożyło się na niepoprawne ustalenie jego wartości celnej. Zdaniem organów celnych w okolicznościach faktycznych sprawy istniały uzasadnione wątpliwości co do tego, że uwidoczniona w fakturze wartość transakcyjna jest niższa niż rzeczywista wartość celna zakupionego na terenie USA samochodu, co upoważniało je do ustalenia poprawnej wartości celnej. 3. Na wstępie należy wyjaśnić, że czym innym jest wartość transakcyjna sprowadzonego towaru, a czym innym jego wartość celna. Kompetencje organu celnego sprowadzają się do ustalania wartości celnej sprowadzanego towaru a nie transakcyjnej, gdyż tą podać może jedynie dokonujący zgłoszenie celne. W tym zakresie uprawnienia organu sprowadzają się jedynie do możliwości podważenia wartości transakcyjnej wskazanej przez dokonującego zgłoszenia nie zaś do określenia jej na nowo. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 22 marca 2007 r. w sprawie I GSK 1167/06 (dostępnym na stronie internetowej NSA). 4. Na podstawie art. 29 WKC wartością celną towaru jest jego wartość transakcyjna, tzn. cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wówczas, jeżeli zostały sprzedane w celu wywozu na obszar Wspólnoty. Jednakże w pewnych wypadkach zasada ta doznaje ograniczeń i wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towaru. Stosownie do postanowień art. 181 a ust. 1 rozp. wyk. WKC, jeżeli organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą sumę określoną w art. 29 WKC, nie muszą ustalać wartości celnej przywiezionego towaru z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Organowi celnemu przysługuje bowiem uprawnienie do badania wiarygodności przedkładanych przez strony dokumentów tak pod względem formalnym jak i materialnym. Oznacza to, że badaniem takim objęta może być również podana w dokumentach cena transakcyjna (patrz cytowany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego I GSK 1167/06). 5. W przedmiotowej sprawie wątpliwości organu wzbudziła wartość samochodu Dodge Durango rok produkcji 2005, zadeklarowana zgodnie z rachunkiem sprzedaży na kwotę 6000 USD. Organ celny I instancji porównał zadeklarowaną wartość pojazdu z ofertami w bazie danych NAUVEA. Przeciętna cena hurtowa takich samochodów na automarkecie w Północnej Ameryce w dacie sprzedaży wynosiła 13110,00 USD. W związku z tym zasadnie organy uznały, że istniały uzasadnione wątpliwości czy zadeklarowana wartość celna towaru stanowiła całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę za towar. Należy przy tym stwierdzić, że organy wykazały, że cena podana przez skarżącego była rażąco niska w stosunku do ceny pojazdów na rynku eksportu nawet przy uwzględnieniu stopnia uszkodzenia samochodu. Wątpliwości organu wzbudził również fakt, że przedmiotowy samochód Dodge Durango został zakupiony przez przedsiębiorstwo Chicago A. w dniu 18 października 2006 r. za kwotę 9420,00USD z przebiegiem 23515 mil, po czym w niezmienionym stanie technicznym został sprzedany A. Ł. w dniu 24 października 2006 r. za kwotę 6000USD z przebiegiem 23520mil. W związku z powyższym zasadnie organy oceniły, że w przedstawionych okolicznościach nie znajduje uzasadnienia sprzedaż towaru po cenie znacznie niższej od ceny nabycia tego towaru. W konsekwencji oznacza to, że organy skutecznie podważyły wskazaną wartość transakcyjną. Skarżący mimo wezwania organu dokonanego w trybie art. 181a ust. 2 rozp. wyk. WKC nie złożył dodatkowych wyjaśnień w zakresie spornej wartości celnej sprowadzonego samochodu, co uzasadniało rozpoczęcie procedury ustalania tej wartości przez organ. Nie jest zasadny zarzut, że to na organie ciąży obowiązek poczynienia odpowiednich ustaleń poprzez uzyskanie odpowiednich informacji bezpośrednio od sprzedawcy . Zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz 60 ze zm.) organ nie jest obciążony nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla sprawy. Aby okoliczności te (znaczenie dla sprawy) mogły być przedmiotem prawidłowej oceny ze strony organu składający wniosek ma obowiązek stosownie go uzasadnić. Brak uzasadnienia dowodu spowodował, że organ poprawnie odmówił jego przeprowadzenia podnosząc, że dla sprawy nie jest on istotny. Jak wskazano w pkt 3.3 istotą sprawy było ustalenie wartości celnej sprowadzonego pojazdu a nie transakcyjnej. Jak się wydaje (skarżący tego nie wyjaśnił), dowód z weryfikacji bezpośrednio u sprzedawcy miał wykazać poprawność ceny zapłaty tj. ceny transakcyjnej wykazanej na rachunku, która co oczywiste nie musi się pokrywać z wartością celną towaru. Nadto z uwagi na opisane wyżej uregulowania prawne (art. 181a rozp. wyk. WKC) wnioski dowodowe niwelujące wątpliwości organu w zakresie poprawności zadeklarowanej wartości celnej należało zgłosić na innym (wcześniejszym) etapie postępowania. Ma racje skarżący, że ogólne zasady postępowania, w tym zasada prawdy obiektywnej, nakładają na organ obowiązek dążenia do ustalenia poprawnego stanu faktycznego, co jednak nie oznacza, że na stronie postępowania nie ciążą żadne obowiązki. Szczególna regulacja art. 181a rozp. wyk. WKC nakłada bowiem na stronę obowiązek współdziałania z organem w zakresie ustaleń faktycznych. Bierność strony nie może być przedmiotem późniejszych zarzutów, tym bardziej, że wiadomości w zakresie powstałych wątpliwości z zakresie zgodności zadeklarowanej wartości celnej z sumą należną za towar mogła rozwiać jedynie strona postępowania, gdyż tylko ona dysponowała wiedzą na temat tych okoliczności, zakładając oczywiście (wobec braku ich wykazania), że takowe były. 3.6 Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej samochodu z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w art. 30 WKC. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji szczegółowo wyjaśnił dlaczego wartości celnej samochodu nie ustalił w oparciu o jedną z metod wskazanych w tym artykule. Argumentacja organu jest poprawna a tak w literaturze jak i orzecznictwie przyjmuje się, że wykorzystanie metod opisanych w art. 30 WKC jest w takiej sytuacji faktycznej praktycznie niemożliwe ( np. cytowane wyżej orzeczenie NSA, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie I SA/Rz 381/10 – publikowane w bazie internetowej NSA). Pamiętać bowiem należy, że jeśli chodzi o pojazdy używane to praktycznie niemożliwym jest znalezienie takiego pojazdu o identycznym czy choćby zbliżonym zużyciu. W związku z powyższym organy prawidłowo zastosowały w sprawie metodę wynikającą z art. 31 WKC. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu wartość celną pojazdu ustala się na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami tam wymienionymi w tym Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. oraz przepisów Działu II Rozdziału III WKC. Dokonuje się zatem weryfikacji w oparciu o materiały porównawcze dla samochodów o parametrach zgodnych z danymi dla sprowadzonych przez importera, wyprodukowanych poza Wspólnotą, sprzedawanych na rynku Wspólnoty. Zgodnie z zapisami Porozumienia, w tej metodzie istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów zawierających średnie ceny rynkowe. W sprawie niniejszej rzeczoznawca samochodowy na zlecenie A. Ł. dokonał w dniu 8 stycznia 2007 r. wyceny technicznej samochodu Dodge Durango. Ustalając wartość bazową zgłoszonego pojazdu rzeczoznawca posłużył się katalogiem "Pojazdy Samochodowe - Wartości Rynkowe I-2007". Ustalając za jego pomocą wartość bazową pomniejszył ją następnie o stosowne opisane w opinii korekty. Po uwzględnieniu stanu technicznego pojazdu rzeczoznawca określił jego wartość na rynku polskim za pomocą metody stopnia uszkodzenia, uwzględniając stopień uszkodzenia, współczynnik stopnia uszkodzenia, współczynnik uszkodzeń ukrytych oraz współczynnik zbywalności. Po przeanalizowaniu przedmiotowej oceny organ celny do wyliczenia wartości celnej przyjął wartość ustaloną metodą stopnia uszkodzenia z pominięciem współczynnika zbywalności. W ocenie Sadu organ odwoławczy ustalając wartość pojazdu według metody stopnia uszkodzenia pojazdu, prawidłowo pominął uwzględniony przez biegłego tzw. współczynnik zbywalności. Wskazać należy, że dla potrzeb określenia wartości celnej pojazdu istotne znaczenie ma stan techniczny pojazdu w chwili powstania obowiązku podatkowego. Zbywalność pojazdu zależy natomiast głównie od popularności rynkowej danego modelu, mierzonej łatwością zbycia pojazdu w stanie uszkodzonym lub po jego naprawie, możliwością pozyskania tanich, nowych części zamiennych, wieku pojazdu oraz rozwiązań konstrukcyjnych. Wynika z tego, że współczynnik ten dotyczy w głównej mierze sytuacji sprzedaży pojazdu i jest pojęciem subiektywnym. Dlatego Sąd przychyla się do poglądu, że współczynnik zbywalności nie może mieć znaczenia w postępowaniu celnym czy podatkowym (vide wyroki: WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1244/09; WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 951/09; dostępne w bazie www.nsa.gov.pl). 3.7 Zmiana w zakresie ustalenia właściwej wartości celnej towaru, w tym przypadku wartości sprowadzonego przez skarżącego samochodu skutkowały zmianą kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tego tytułu. Organ celny, uwzględniając ustaloną wartość importowanego samochodu, określił zobowiązanie w podatku akcyzowym w wysokości 5507,00 zł. 3.8 Dokonana z urzędu przez Sąd kontrola w zakresie nieobjętym skargą, w tym w zakresie prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, nie wykazała jakichkolwiek uchybień. 3.9 Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji.