II AKa 386/17

<p>Sygnatura akt II AKa 386/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 29 grudnia 2017 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący: SSA Wojciech Kociubiński</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie: SA Cezariusz Baćkowski</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SA Jerzy Skorupka (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: Aldona Zięta</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu Tadeusza Kaczana </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2017 roku </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy <span class="anon-block">S. C.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt III Ko-o 16/17</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok wobec wnioskodawcy <span class="anon-block">S. C.</span> i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem III Ko 16/17/o z 9 sierpnia 2017 r. oddalił żądanie <span class="anon-block">S. C.</span> o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne internowanie.</p> <p>Wyrok ten zaskarżył pełnomocnik wnioskodawcy adw. <span class="anon-block">B. O.</span> zarzucając obrazę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 558)">art. 552 i art. 558 KPK</a> przez błędną ich wykładnię oraz obrazę przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o internowaniu członków <span class="anon-block"> (...)</span> (tak w apelacji), przez błędną wykładnię, że <span class="anon-block">S. C.</span> nie działał w <span class="anon-block"> (...)</span> (tak w apelacji). W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie wniosku pokrzywdzonego (tak w apelacji).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zważył, co następuje</strong>.</p> <p>Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy jest oczywiście bezzasadna. Treść sformułowanych zarzutów oraz sposób ich uzasadnienia prowadzą do wniosku, że autorowi apelacji chodzi o zakwestionowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd pierwszej instancji w zakresie prowadzenia przez wnioskodawcę działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Odczytując w taki sposób zarzuty skargi odwoławczej należy stwierdzić, że stanowi ona wyłącznie nieskuteczną polemikę z prawidłowymi ustaleniami sądu, że <span class="anon-block">S. C.</span> nie prowadził działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 1;art. 1 ust. 1)">art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>.</p> <p>Sąd odwoławczy podziela pogląd, że osobie, wobec której wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z wykonania tej decyzji (art. 8 ust. 1 cyt. ustawy) jedynie wtedy, gdy to internowanie związane było z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub taką, która nie stanowi zaprzeczenia takiej działalności, zgodnie z art. 8 ust. 5 cytowanej ustawy (zob. pot. SN z dnia 4.03.2010 r., V KK 230/09 oraz post. SN z 28.01.2010 r., IV Ko 169/09).</p> <p>Oddalając żądanie wnioskodawcy Sąd Okręgowy we Wrocławiu stracił jednak z pola widzenia, że internowanie <span class="anon-block">S. C.</span> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19810290154" title="Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - Dz. U. z 1981 r. Nr 29, poz. 154 (art. 42;art. 42 ust. 1)">art. 42 ust. 1 Dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym</a> (Dz. U. 1981.29.154). stanowiło bezprawne pozbawienie wolności. Nieprowadzenie przez wnioskodawcę działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, nie może jednak oznaczać aprobaty dla faktu jego internowania i bezprawnego pozbawienia wolności.</p> <p>Zważyć należy, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19810290154" title="Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - Dz. U. z 1981 r. Nr 29, poz. 154 ()">Dekret o stanie wojennym</a> wyrokiem TK z dnia 16.03.2011 r., K 35/08 został uznany za niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19810290154" title="Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - Dz. U. z 1981 r. Nr 29, poz. 154 (art. 7)">art. 7</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 31;art. 31 ust. 1)">art. 31 ust. 1 Konstytucji</a> oraz z art. 15 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 19.12.1966 r. Stosownie zaś do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 41;art. 41 ust. 5)">art. 41 ust. 5 Konstytucji</a>, każdy bezprawnie pozbawiony wolności ma prawo do odszkodowania. Wolność osobista człowieka jest jednym z kilku fundamentalnych jego praw i jest silnie powiązana z prawem do bezpieczeństwa osobistego (art. 5 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Obie te wartości gwarantują każdemu człowiekowi wolności od arbitralnego działania organów władzy publicznej, chronią każdego od strachu przed własnym państwem, w tym także przed motywowanym politycznie pozbawieniem wolności w jakiejkolwiek formie. Waga i znaczenie wolności osobistej, której bezprawne naruszenie zobowiązuje państwo do rekompensaty na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 41;art. 41 ust. 5)">art. 41 ust. 5 Konstytucji</a>, jest szczególnie wysoka. Dlatego, pomimo niewykazania przez wnioskodawcę przesłanki uzasadniającej żądanie odszkodowania na podstawie art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy, nie może budzić wątpliwości, że wnioskodawcy przysługuje odszkodowanie za bezprawne pozbawienie go wolności.</p> <p>Oddalenie roszczenia wnioskodawcy zamykało mu drogę do domagania się odszkodowania za bezprawne pozbawienie wolności na podstawie decyzji ówczesnego Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej we <span class="anon-block">W.</span> o internowaniu. Z tego względu zaskarżony wyrok należało uchylić na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 440)">art. 440 KPK</a>, gdyż jego utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.</p> <p>W ponownym postępowaniu należy uzyskać stanowczą deklarację <span class="anon-block">S. C.</span> co do podstawy faktycznej żądania odszkodowawczego. Z wypowiedzi wnioskodawcy złożonej na rozprawie odwoławczej wynika, że chodzi mu o odszkodowanie za to, że został bezprawnie zabrany z domu i osadzony w ośrodku dla internowanych. W dalszej kolejności należy ustalić tryb i podstawę prawną dla przyznania odszkodowania. Mianowicie, czy właściwy jest tryb określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58)">Rozdziale 58 KPK</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58 art. 552;rozdział 58 art. 552 § 4)">art. 552§4</a>), czy tryb określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Tytule VI KC</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58 art. 417;rozdział 58 art. 417 § 1)">art. 417§1</a>). Sąd powinien mieć przy tym na uwadze uregulowanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417(1);art. 417(1) § 1;art. 417(1) § 2)">art. 417^{<!-- -->1}§1 i 2 KC</a> oraz terminy przedawnienia roszczenia odszkodowawczego biegnące od zdarzenia będącego źródłem szkody, w tym datę uznania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19810290154" title="Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - Dz. U. z 1981 r. Nr 29, poz. 154 ()">Dekretu o stanie wojennym</a> za niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją RP</a> i <span class="anon-block"> (...)</span>, a także okoliczność, że warunek materialnoprawny przedawnienia roszczenia uwzględniany jest w razie podniesienia zarzutu przez stronę.</p> <p>Dopiero w razie ustalenia braku możliwości rozpoznania żądania o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za bezprawne pozbawienie wolności <span class="anon-block">S. C.</span> w postępowaniu karnym, należy rozważyć przekazanie sprawy właściwemu sądowi cywilnemu.</p> <p>Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono, jak na wstępie.</p> <p> <strong> <!-- -->SSA Cezariusz Baćkowski SSA Wojciech Kociubiński SSA Jerzy Skorupka</strong> </p> </div>