IV Ka 850/17

<p>IV Ka 850/17</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. T.</span> </strong> został oskarżony o to, że: w dniu 15 kwietnia 2017 roku w <span class="anon-block">T.</span> na skrzyżowaniu przy ulicy polnej i <span class="anon-block">ulicy (...)</span> prowadził pojazd w ruchu lądowym- samochód marki <span class="anon-block">S. (...)</span> o <span class="anon-block">numerze rejestracyjnym (...)</span> znajdując się w stanie nietrzeźwości- 0,76 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu <strong> <!-- -->tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 1)">art. 178a§1 kk</a> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim</strong> wyrokiem z dnia 19 października 2017 roku w sprawie II K 315/17 na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 66;art. 66 § 1;art. 66 § 2)">art. 66§1 i 2 kk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 67;art. 67 § 1)">art. 67§1 kk</a> warunkowo umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego <span class="anon-block">M. T.</span> na okres próby 1 roku,</p> <p>-na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 67;art. 67 § 3)">art. 67§3 kk</a> orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres 1 (jednego) roku,</p> <p>- na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 63;art. 63 § 4)">art. 63§4 kk</a> na poczet orzeczonego środka karnego zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 15 kwietnia 2017 roku,</p> <p>- na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 67;art. 67 § 3)">art. 67§3 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 43 a;art. 43 a § 1)">art. 43a§1 kk</a> zasądził od oskarżonego <span class="anon-block">M. T.</span> na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej kwotę 5000( pięć tysięcy) złotych tytułem świadczenia pieniężnego,</p> <p>-zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 130( sto trzydzieści) złotych tytułem kosztów sądowych.</p> <p> <strong> <!-- --> Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez prokuratora. </strong> </p> <p>Apelacja wywiedziona z podstawy prawnej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 3 i 4 kpk</a> zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:</p> <p> <strong> <!-- -->- </strong>błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanego orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że wina i społeczna szkodliwość czynu, którego dopuścił się oskarżony, prowadząc w stanie nietrzeźwości pojazd mechaniczny, nie są znaczne, co w konsekwencji doprowadziło do warunkowego umorzenia postępowania karnego, podczas gdy nieuwzględnienie przez Sąd rodzaju i charakteru naruszonego przestępstwem dobra, rozmiaru realnie grożącej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak i również postaci zamiaru, motywacji sprawcy i rodzaju naruszonych reguł ostrożności wraz ze stopniem ich naruszenia, wskazują jednoznacznie na fakt, iż stopień społecznej szkodliwości przestępstwa, jakiego dopuścił się oskarżony jest znaczny, a co za tym idzie nie zasługuje na skorzystanie z warunkowego umorzenia postępowania karnego,</p> <p>- rażącą niewspółmierność środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczonego w wymiarze 1(jednego) roku, podczas, gdy wobec sprawcy przestępstwa, który znajdował się w stanie nietrzeźwości Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo pojazdów określonego rodzaju , na okres nie krótszy niż trzy lata.</p> <p>W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje.</strong> </p> <p>Apelacja okazała się zasadna w takim stopniu, iż na skutek jej wniesienia zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p>Nie zasługuje na aprobatę stanowisko Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim o zasadności zastosowania warunkowego umorzenia postępowania karnego w realiach przedmiotowej sprawy.</p> <p>Za właściwy należy uznać zarzut skarżącego, że sąd rejonowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, którego konsekwencją było wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne. Wszak podniesienie zarzutu błędnych ustaleń faktycznych w odniesieniu do pojęcia karygodności jest możliwe jedynie w sytuacji, kiedy przy ustalaniu jego stopnia wzięto pod uwagę wszystkie kwantyfikatory z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 2)">art. 115§2 kk</a>, jednakże w razie dokonywania ich oceny, przypisano im nadmierny lub niedostateczny ciężar gatunkowy. Natomiast jeśli okaże się, że podczas ewaluacji nie uwzględniono wszystkich elementów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 2)">art. 115§2 kk</a> tudzież wzięto pod uwagę okoliczności spoza wskazanego przepisu mającego charakter numerus clausus, to takową niepoprawność należy rozpatrywać w aspekcie obrazy prawa materialnego.</p> <p>Zważyć należy, że przy ustalaniu stopnia społecznej szkodliwości organ wymiaru sprawiedliwości ma obowiązek wziąć pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiar wyrządzonej tudzież grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak i również postać zamiaru i motywacje sprawcy oraz rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.</p> <p>Na gruncie analizowanego stanu faktycznego, Sąd meriti nie uczynił zadość prawidłowej ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego.</p> <p>Sąd Odwoławczy nie neguje faktu ziszczenia się pozostałych przesłanek warunkujących zastosowanie omawianego środka probacyjnego. Bowiem okoliczności popełnienia czynu stypizowanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 1)">art. 178a§1 kk</a>- którego górna granica ustawowego zagrożenia wynosi do lat 2 – nie budziły wątpliwości. Na fakt jego dokonania wskazywały zeznania świadków <span class="anon-block">D. R.</span>(k.12) i <span class="anon-block">H. K.</span>(k.29-30), protokoły z przebiegu badania trzeźwości(k.4-6) oraz wyjaśnienia samego oskarżonego(k. 23-24,45-47), który przyznał się do zarzucanego mu czynu kryminalnego. Postawa <span class="anon-block">M. T.</span>, jako osoby uprzednio niekaranej za przestępstwo umyślne(k.19), uzasadniała przypuszczenie co do pozytywnej prognozy kryminologicznej tj. co do tego, że pomimo zaistnienia zdarzenia z dnia 15 kwietnia 2017 roku, będzie on przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności, że nie popełni przestępstwa. Jednakże wartościowanie stopnia społecznej szkodliwości czynu, poczynione przez sąd I instancji było niepoprawne i z tego powodu wymagało interwencji.</p> <p>Ocena wskazanej przesłanki opierała się na okolicznościach tego rodzaju, że oskarżony rzeczywiście spożył alkohol, ale w porze wieczornej dnia poprzedzającego feralne zdarzenie oraz, że kierował samochodem w stanie nietrzeźwości podczas śladowego wzmożenia ruchu ulicznego, pokonując niewielki odcinek drogi przy ograniczonej do minimum prędkości. Dokonując ocen zarówno stopnia karygodności czynu, jak i zawinienia, organ wymiaru sprawiedliwości nie wziął pod uwagę w sposób należyty rozmiaru grożącej szkody, wagi naruszonych przez sprawcę obowiązków oraz okoliczności popełnienia czynu związanych z posiadanym przez osobę sprawcy stanem nietrzeźwości. Trafnie zważył skarżący, że podczas przedmiotowego zdarzenia, oskarżony znajdował się w stanie nietrzeźwości w stężeniu 0,76 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu(co odpowiada 1,6 promila alkoholu we krwi), a zatem przekraczającym ponad trzykrotnie stężenie alkoholu określone w z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 6)">art. 115§6 kk</a>. Choć stężenie alkoholu w organizmie oskarżonego w chwili przedmiotowego zdarzenia - jak wskazują wyniki badań- było w fazie eliminacji, to fakt wprowadzenia się w takowy stan oraz skutki nagannego zachowania oskarżonego w postaci kolizji drogowej stanowiły realne zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego i świadczyło o rażącym lekceważeniu obowiązującego porządku prawnego. <span class="anon-block">M. T.</span>, jako uczestnik ruchu drogowego, prowadzący pojazd mechaniczny, nie zachowując należytej ostrożności wyjechał z drogi podporządkowanej i na skrzyżowaniu nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu prawidłowo jadącemu rowerzyście. Nie ulega wszelkiej wątpliwości, iż jego zachowanie godziło w bezpieczeństwo i porządek w komunikacji. Przez naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym należy rozumieć reguły zawarte w przepisach określających porządek poruszania się na szlakach komunikacyjnych i zachowanie się w typowych dla ruchu sytuacjach lub wyrażone przez przyjęte oznakowanie, oświetlenie i sygnalizację, a także reguły nieskodyfikowane w sposób szczegółowy, a wynikające z przepisów oraz istoty bezpieczeństwa w ruchu, które muszą znaleźć wszędzie zastosowanie tam, gdzie nie ma sprecyzowanego przepisu. W ramach skodyfikowanych zasad bezpieczeństwa do najważniejszych należą: zasada ograniczonego zaufania, bezpiecznej prędkości oraz ostrożności (Uchwała SN z dnia 28 lutego 1975 roku, V KZP 2/74, OSNKW 1975/3-4 poz. 33 ). Za nieracjonalne byłoby zatem przyjąć, że zachowanie nietrzeźwego kierowcy, we wskazanych okolicznościach, nie godziło w sposób istotny w bezpieczeństwo w komunikacji. W tym stanie sprawy nie można było zatem przyjąć, iż stopień społecznej szkodliwości czynu był nieznaczny. Zagrożenie w ruchu drogowym, jakie spowodował oskarżony, należało ocenić jako znaczne, a zatem o zastosowaniu instytucji probacyjnej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 66)">art.66 kk</a> nie mogło być mowy.</p> <p>Oskarżonemu, z racji wykonywanego zawodu nie powinny być obce przepisy prawa karnego oraz wszelkie konsekwencje powstałe na skutek ich łamania. Jako człowiek dorosły i odpowiedzialny, powinien zdawać sobie doskonale sprawę z tego, że spożywanie napojów alkoholowych w godzinach wieczornych może rodzić określone skutki zwłaszcza, jeżeli następnego poranka jest się kierującym pojazdem mechanicznym po drodze publicznej.</p> <p>Instancja odwoławcza stoi na stanowisku, że zastosowanie instytucji probacyjnej w postaci warunkowego umorzenia postępowania karnego powinno mieć miejsce w sytuacji niewielkiego przekroczenia wartości określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 16)">art. 115§16 kk</a>.</p> <p>Mając na uwadze linię orzeczniczą sądów powszechnych- w tym Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim- w zakresie przypisywania odpowiedzialności karnej za czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 1)">art. 178a§1 kk</a>, gdzie większość rozstrzygnięć co do istoty sprawy – nierzadko wobec sprawców, których stan nietrzeźwości w chwili popełnienia czynu nieznacznie przekraczał dopuszczalną normę- przybierał formę wyroku skazującego, orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego wobec kierowcy prowadzącego samochód w stanie nietrzeźwości w stężeniu 0,76 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu należało uznać za wadliwe.</p> <p>Zarzut skarżącego o rażącej niewspółmierności orzeczonego środka karnego należało uznać za nietrafiony. Bowiem orzekanie o środkach karnych przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego ma zawsze charakter fakultatywny i mieści się w granicach od 1 roku do 2 lat.</p> <p>Wobec błędnej oceny okoliczności przedmiotowych popełnionego czynu zabronionego, a rozpatrywanego na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 2)">art. 115§2 kk</a> należało stwierdzić, że wywód Sądu meriti o nieznacznym stopniu społecznej szkodliwości przedmiotowego przestępstwa był niewłaściwy. Sąd Okręgowy, będąc związany wykładnią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454§1 kpk</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">437§2 kpk</a>, respektując naczelne zasady procesu karnego, w tym zakaz pogarszania sytuacji sprawcy, wobec którego sąd I instancji warunkowo umorzył postępowanie, z uwagi braku kompetencji do wydania wyroku skazującego, musiał orzec o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien wnikliwie dokonać ponownej oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego, bacząc na jego okoliczności przedmiotowe i podmiotowe.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> </div>