I OZ 1751/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Po 9/16 o odrzuceniu zażalenia M. K. z dnia 12 września 2016 r. w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Pismem z dnia 4 stycznia 2016 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Następnie we wniosku z dnia 1 kwietnia 2016 r. M. K. wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu M. K. z dnia 11 czerwca 2016 r., postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy powyższe postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 maja 2016 r. Postanowienie Sądu z dnia 11 sierpnia 2016 r. zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 5 września 2016 r. wraz z pouczeniem o możliwości zaskarżenia tego orzeczenia w drodze zażalenia. Pismem z dnia 12 września 2016 r. M. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu z dnia 11 sierpnia 2016 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie M. K. z dnia 12 września 2016 r. jako niedopuszczalne. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.), czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W świetle zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., do wspomnianych czynności należy w szczególności wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Z kolei, w art. 259 § 1 p.p.s.a. ustalono, że od zarządzeń i postanowień, o jakich mowa w art. 258 § 2 pkt 6-7 p.p.s.a., strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpoznając taki sprzeciw, sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W takich sprawach wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji. Od orzeczeń wydanych przez sąd na skutek wniesienia sprzeciwu nie został przy tym przewidziany żaden środek zaskarżenia. Tym samym strona niezadowolona z takiego orzeczenia nie może wnieść zażalenia, gdyż zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie. Postanowienie wydane na skutek rozpatrzenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy nie zostało natomiast objęte wymienionym środkiem prawnym. W ocenie Sądu I instancji, zażalenie zawarte w piśmie skarżącego z dnia 12 września 2016 r. (karta nr 190-191 akt sądowych) stanowi zatem środek prawny nieprzewidziany przez ustawodawcę, co w konsekwencji oznacza, że zażalenie to jest niedopuszczalne i jako takie podlegało odrzuceniu. Wskazano jednocześnie, że w niniejszej sprawie skarżący został błędnie pouczony o możliwości zaskarżenia postanowienia z dnia 11 sierpnia 2016 r. za pomocą zażalenia (karta nr 186 akt). Wadliwe pouczenie skarżącego nie skutkuje zaś powstaniem dla niego nieprzewidzianego przez prawo środka zaskarżenia. Takie pouczenie nie może przyznać stronie uprawnienia, które nie przysługiwało jej w ogóle w świetle wspomnianych unormowań. W zażaleniu z dnia 9 listopada 2016 r. M. K. przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz zawarł obszerną polemikę z argumentacją przemawiającą w niniejszej sprawie za odmową przyznania mu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie M. K. z dnia 9 listopada 2016 r. (karty nr 217 – 218 verte) nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa dotycząca przyznania wnioskodawcy prawa pomocy została rozpoznana zgodnie z zasadami procesowymi obowiązującymi w tym zakresie w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. W świetle nowej treści art. 261 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6–8 p.p.s.a., a więc również w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy, skutkuje jego rozpoznaniem przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (zobacz art. 194–198 p.p.s.a.). Oznacza to, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, A Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r.). Innymi słowy, na skutek wprowadzonej reformy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny został zwolniony z obowiązku rozpatrywania zażaleń na postanowienia zapadające przed wojewódzkim sądem administracyjnym na skutek rozpatrzenia sprzeciwu w sprawach z zakresu prawa pomocy (M. Kowalski, Rozstrzyganie w przedmiocie prawa pomocy [w:] R. Hauser, J. Drachal [red.] Metodyka pracy w sądach administracyjnych, Warszawa 2015 r., s. 344). Sąd I instancji dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny prawnej w ramach zaskarżonego postanowienia. Słusznie w nim wskazano, że - pomimo błędnego pouczenia skarżącego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu o możliwości zaskarżenia postanowienia z dnia 11 sierpnia 2016 r. za pomocą zażalenia (karta nr 186 akt sądowych) - zażalenie zawarte w piśmie skarżącego z dnia 12 września 2016 r. (karta nr 190-191 akt sądowych) stanowiło w istocie środek prawny nieprzewidziany przez ustawodawcę. Jego wniesienie musiało zatem prowadzić do sytuacji, w której zażalenie uznano za niedopuszczalne i jako takie odrzucono. Jednocześnie słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że wadliwe pouczenie skarżącego nie może skutkować wygenerowaniem po jego stronie środka prawnego nieprzewidzianego na gruncie stosownych unormowań procesowych. Wobec uznania, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił je na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.