IV SA/Wr 203/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (sprawozdawca) Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 235¹ Kodeksu pracy (Dz.U. nr z 1998 r. nr 98, poz. 94 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), dalej: rozporządzenie, oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1) u J. K. Uzasadniając swoje stanowisko, na wstępie organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg zatrudnienia J. K. Wnioskujący ur. dnia [...] lutego 1964 r., był zatrudniony: - od 30 maja 1985 r. do 31 grudnia 1986 r. w J. Spółce Węglowej S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego "Zofiówka" w J. Z. jako mechanik samochodowy; - od 1 stycznia 1987 r. do 20 sierpnia 1987 r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych z/s w S. (zakład zlikwidowany) jako mechanik samochodowy; - od 21 sierpnia 1987 r. do 5 grudnia 1988 r. w Kopalni Skalnych Surowców Drogowych w W. (następca prawny: Przedsiębiorstwo Górniczo-Produkcyjne "Bazalt" S.A. w W.) jako mechanik napraw pojazdów samochodowych i sprzętu ciężkiego; - od 1 czerwca 1989 r. do 4 sierpnia 1994 r. prowadził własną działalność gospodarczą Blacharstwo Samochodowe - Mechanika Pojazdowa w S. K.; - od 2 lutego 1990 r, do 8 marca 1990 r. w Nadleśnictwie Z. jako elektromechanik; - od 12 marca 1990 r. do 15 września 1990 r. w Zakładzie Przetwórstwa Mięsnego Sp. z o.o. w Z. (zakład zlikwidowany) jako konserwator; - od 1 lutego 1991 r. do 4 sierpnia 1994 r. prowadził własną działalność gospodarczą jako handlowiec; - od 28 października 1997 r. do 31 października 2003 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno Usługowo-Handlowym "PROMUS R. Ś." Sp. z o.o. w R. Ś. jako elektromonter samochodowy; - od 22 kwietnia 2004 r. do 3 lutego 2005 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym "PROMUS R. Ś." Sp. z o.o. w R. Ś. jako konserwator-zaopatrzeniowiec; - od 24 listopada 2005 r. do 27 kwietnia 2007 r. w DSE Draexlmaier Systemy Elektryczne Sp. z o.o. w J. G. jako monter podzespołów elektrycznych w narażeniu na ruchy monotypowe z obciążeniem kończyn górnych (od 27.07.2006 r. na zwolnieniu lekarskim); - od 2007 r. na rencie. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej J. K. był badany w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w L., który w dniu 10 marca 2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] znak: DWOMP [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1) u odwołującego. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono, że: "(...) Wykonane w tutejszym Ośrodku badania specjalistyczne układu ruchu, w tym m.in. badanie EMG, konsultacja ortopedyczna wykluczyły obecność zespołu cieśni nadgarstka. Charakter wykonywanych przez pacjenta czynności zawodowych nie wiązał się także z uciskaniem na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka. Mając powyższe na uwadze nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka - poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Zgłoszone przez pacjenta dolegliwości wiążą się z rozpoznanym reumatoidalnym zapaleniem stawów i zmianami w zakresie odcinka szyjnego kręgosłupa." W trybie odwoławczym J. K. był badany w Instytucie Medycyny Pracy w Ł, który w dniu [...] maja 2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1) u zainteresowanego. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono, iż: "(...) W grudniu 2006 r. hospitalizowany w Oddziale Reumatologicznym gdzie rozpoznano reumatoidalne zapalenie stawów w okresie II, fazie 2 oraz dyskopatię szyjną z przewlekłym zespołem bólowym. W trakcie hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. wykonano badanie elektroneurofizjologiczne, które nie wykazało cech zespołu cieśni nadgarstka. W wykonanym zdjęciu RTG rąk stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe oraz niewielkie zniekształcenia kości nadgarstków i dalszych odcinków kości przedramion. Przeprowadzone konsultacje neurologiczna i ortopedyczna potwierdzają, iż zgłaszane przez pacjenta dolegliwości wynikają z rozpoznanego reumatoidalnego zapalenia stawów. Charakter wykonywanych przez pacjenta czynności zawodowych nie wiązał się z długotrwałym uciskiem na pnie nerwów obwodowych i wystąpieniem cieśni w obrębie nadgarstka. Podsumowując, analiza dokumentacji lekarskiej, przeprowadzone konsultacje specjalistyczne oraz wyniki badań pomocniczych nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka." W oparciu o powyższe orzeczenia lekarskie oraz przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. dnia [...] czerwca 2009 r. wydał decyzję nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1) u J. K.. Od powyższej decyzji zainteresowany wniósł odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znajdując podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. W przypadku J. K. zarówno D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L. jak i Instytut Medycyny Pracy w Ł. wykluczyły możliwość rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1) u odwołującego a zgłaszane dolegliwości wiążą z rozpoznanym reumatoidalnym zapaleniem stawów i zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dokonał oceny orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie i stwierdził, że opinie te są zgodne, uzasadnione i wyjaśniają swoje stanowisko w sposób przekonujący i dostępny dla stron oraz organu prowadzącego postępowanie. Ocena narażenia zawodowego potwierdziła narażenie na ruchy monotypowe jedynie w ostatnim zakładzie pracy DSE Draexlmaier Systemy Elektryczne Sp. z o.o. przez okres 8 miesięcy. Ponadto sam fakt narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe jest niewystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej jeśli choroby takiej nie rozpoznały upoważnione do tego placówki diagnostyczno-orzecznicze. J. K. nie zgodził się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że choruje na reumatoidalne zapalenie stawów - chorobę powstałą, na skutek wykonywanej pracy. Twierdzi, że zespół cieśni w obrębie nadgarstka jest podstawowym składnikiem reumatoidalnego zapalenia stawów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Zdaniem organu, załączone przez skarżącego dokumenty w postaci wyników badań diagnostycznych, MR i EMG a także wykaz wykonywanych czynności na stanowisku pracy były konsultowane z placówkami diagnostyczno-orzeczniczymi, które po zapoznaniu się z całym materiałem dowodowym nie znalazły podstaw do zmiany orzeczeń lekarskich. Do wyników badań diagnostycznych z Euro Medic z dnia 10 lipca 2009 r. wraz z załącznikami (zdjęcia rentgenowskie) ustosunkował się Instytut Medycyny Pracy w Ł. w swojej opinii z dnia 10 lipca 2009 r. Wyniki badań MR z dnia 22 stycznia 2010 r. z Centrum Diagnostyki Obrazowej świadczą o zmianach zwyrodnieniowych typowych dla pozazawodowego reumatoidalnego zapalenia stawów. Wyniki badań EMG z Gabinetu Badań EMG przy ul. Energetycznej we W. z dnia 18 czerwca 2009 r. świadczą o demielinizacji, nie mają cech świadczących o chorobie zawodowej i były znane placówkom orzeczniczym przy rozpatrywaniu wszystkich zgłoszonych przez zainteresowanego jednostek chorobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka w przedmiocie przyznania stronom uprawnień. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji. Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego aktu prawnego obowiązywały już w chwili wydania decyzji organu odwoławczego i według tych przepisów należy oceniać postępowanie organu. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i zakończonych przez dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Zgonie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W związku z tym skarżący został poddany badaniu w dwóch jednostkach medycznych, to jest Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Oddział w L. i Instytucie Medycyny Pracy w Ł.. Obydwa Ośrodki nie znalazły podstaw do stwierdzenia u skarżącego przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywanej pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników nadań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo). Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn.. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), należało uznać, że organ, opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.