III SA/Gd 819/14

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 5 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. (sygn. akt II OZ 985/15) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2015 r., mocą którego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji, gdy w danej sprawie skarżącemu prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy zastosowanie winien mieć przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Co nadto istotne, ciężar udowodnienia, że sytuacja ekonomiczna strony uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też, że nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku, spoczywa wyłącznie na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 10 listopada 2015 r., uzupełnionym następnie w dniu 25 listopada 2015 r. poprzez złożenie urzędowego formularza PPF skarżący J.J. ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym formularzu PPF rubryki od 7 do 11 ponownie opatrzone zostały sformułowaniem "brak". Do formularza PPF dołączone zostało pismo wnioskodawcy datowane na dzień 24 listopada 2015 r., w którym wnioskodawca wskazał, że "[...] jest kawalerem bezdzietnym, odbywam karę w więzieniu od 01.02.00 do 26.05.17, nie pracuję z uwagi na moje wykształcenie podstawowe bez zawodu i mój zły ogólny stan zdrowia". Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2015 r. skarżący został zobowiązany do przedstawienia: a) nowych (zmienionych) okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy; b) oświadczenia, czy w okresie od dnia 1 czerwca 2015 r. do chwili obecnej wnioskodawca inicjował jakikolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi; jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; c) oświadczenia, czy wnioskodawca występuje obecnie w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym, aresztom śledczym i zakładom karnym, organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania się toczą oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien był podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz. W zarządzeniu określono termin na jego wykonanie wynoszący 14 dni oraz wskazano, że jego niewykonanie może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. W pisemnej odpowiedzi z dnia 16 grudnia 2015 r. (tom III akt sprawy - k. 401) skarżący ponownie wskazał, że "[...] jest kawalerem bezdzietnym, odbywam karę w więzieniu od 01.02.00 do 26.05.17, nie pracuję z uwagi na moje wykształcenie podstawowe bez zawodu i mój zły ogólny stan zdrowia". W tym stanie uznano, co następuje. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co istotne, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (jak w niniejszej sprawie), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest zatem dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie przedstawił jakikolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Ponadto należy zauważyć, że treść pisma wnioskodawcy z dnia 16 grudnia 2015 r. nie zawiera odpowiedzi na wezwanie określone transparentnie w pkt 1a) zarządzenia referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2015 r. Wezwanie to odnosiło się bowiem do konieczności wskazania nowych (zmienionych) okoliczności związanych z sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Jeżeli zaś od momentu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powstaną okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (a które to okoliczności strona powinna przedstawić w sposób nie budzący wątpliwości) referendarz sądowy - przy biernej postawie wnioskodawcy - nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego ponowny wniosek. W reasumpcji, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.