I OW 193/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Krakowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Krakowa a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. J. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy Bogoria jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. wystąpił o do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy nim, a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. J. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wnioskodawca przedstawił dotychczasowe postępowanie dotyczące przekazywania wniosku J. J. według właściwości kolejnym organom i stwierdził, że miejscem zamieszkania J. J. - w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163, ze zm.) - jest Gmina B. , Kolonia B. [...]. Powołana ustawa nie definiuje bowiem pojęcia "miejsce zamieszkania" i dlatego, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, należy posłużyć się definicją tego pojęcia z Kodeksu cywilnego. Zgodnie z Kodeksem cywilnym miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem o zamiarze stałego pobytu można mówić wtedy, gdy przeciętny obserwator może wyciągnąć wniosek, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej. Jak podkreśla się w orzecznictwie, zameldowanie pod określonym adresem w danej miejscowości nie oznacza zamieszkania w tej miejscowości w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego, a zatem adres zameldowania nie może stanowić przesłanki pozwalającej na ustalenie miejsca zamieszkania osoby fizycznej. O zamieszkaniu decyduje zamiar stałego pobytu połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W ocenie organu, J. J. skoncentrował swoją aktywność życiową w gminie B. , o czym świadczą następujące okoliczności: - J. J. jest zameldowany na pobyt stały w K. przy ul. [...], ale od około [...] lat nie mieszka już pod wskazanym adresem, a co najmniej od [...] lat jego centrum życiowe stanowi Kolonia B. [...], gmina B. , gdzie zamieszkał u swojej siostrzenicy M. Z., - J. J. podaje, że jest żonaty, jednak ze względu na problemy rodzinne wyprowadził się od żony i wrócił do rodzinnych stron, gdzie chce przebywać do końca swoich dni. J. J. przed pobytem w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w K. stale więc zamieszkiwał pod adresem Kolonia B. [...], gmina B. , który traktował jako ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów. W szczególności kilkuletni pobyt w tym miejscu nie może być oceniany, jako pobyt chwilowy. Prezydent Miasta K. wniósł zatem o wskazanie Wójta Gminy B. , jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. J. W odpowiedzi udzielonej przez Wójta Gminy B. , zawartej w piśmie z dnia [...] r., wskazano, że J. J. urodził się w N., gm. B. , gdzie był zameldowany od [...] r. do [...]r. W [...] r. zawarł związek małżeński z [...] w miejscowości K.. Następnie zameldował się w K. (od [...]r. do [...]r.). Od wielu lat nie zamieszkuje w K. z powodu konfliktów rodzinnych. Od chwili wyprowadzenia się z K. kilkakrotnie zmieniał miejsce zamieszkania. Przebywał na terenie Gmin powiatu staszowskiego - B. , S., S.. Sam zamiar czy chęć zamieszkiwania na terenie powiatu s. "w rodzinnych stronach", jak twierdzi zainteresowany, nie jest dowodem na staranie z jego strony ułożenia sobie życia w tej okolicy, gdyż przebywał tu czasowo dzięki życzliwości dalszej rodziny, która nie widziała powodów, aby przyjąć J. J. na stałe. Na terenie Gminy B. J. J. od [...] r. nie był zameldowany, nie posiada tu nieruchomości, na terenie której mógłby zamieszkać, nie ubiegał się również o przyznanie mieszkania z zasobów mieszkaniowych gminy. Status prawny J. J. należy więc rozpatrywać w oparciu o uznanie go za osobę bezdomną. J. J. nie posiada bowiem stałego miejsca zameldowania i nie posiada własnego mieszkania. We wniosku o skierowanie do domu pomocy podał adres swojego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. K. ul. [...]. Wnioskować więc można, że to z tym miejscem był najbardziej związany emocjonalnie i tam był zameldowany. Z uwagi na stan zdrowia trafił do Zakładu Opiekuńczo - Leczniczego w K. Przed umieszczeniem w ZOL był zameldowany na pobyt stały w K., gmina S., od [...] do [...] r. Od [...]r. J. J. nie posiada stałego miejsca zameldowania, ani możliwości zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Z pewnością nie można uznać, za lokal mieszkalny pokoju w Zakładzie Opiekuńczo - Leczniczym, który jest placówką leczniczą i pobyt w nim jest czasowy. W dniu [...] r., tj. w dniu składania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, J. J. był zatem osobą bezdomną. Wójt Gminy B. nie jest więc właściwy do rozpoznania sprawy J. J. , gdyż osoba ubiegającą się o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest osobą bezdomną, co powoduje zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Osoba bezdomna - w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej - to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej gminą właściwą do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby na pobyt stały. Ostatnim miejscem zameldowania J. J. na pobyt stały był K. w gm. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) - dalej ppsa, wynika m.in., że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi. W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy B. , które to organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, dlatego właściwym do jego rozstrzygnięcia jest Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...]r. w K. przez Starszego Pracownika Socjalnego wynika, że J. J. trafił do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w K. z miejsca ostatniego zamieszkania w Kolonii B. [...], Gmina B. , gdzie przebywał u swojej siostrzenicy przez [...]. Z mieszkania w K. , w którym był zameldowany i którego jest współwłaścicielem z żoną, wyprowadził się [...], i od tego czasu nie zamieszkuje w tym lokalu i nie utrzymuje żadnego kontaktu z żoną. W wyniku przedstawionych ustaleń faktycznych, J. J. nie może być uznany za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jego miejscem zamieszkania przed umieszczeniem w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Kurozwękach była Kolonia B. [...] u siostrzenicy. O ile przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", to w tym zakresie konieczne jest odwołanie się do art. 25 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie sądowym utrwalił się natomiast pogląd, w myśl którego na prawną konstrukcję zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w określonej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności człowieka. Przez "zamiar" w szczególności należy zaś rozumieć wolę wewnętrzną, ujawnianą np. w oświadczeniach osoby zainteresowanej. Z wniosku J. J. z dnia [...]r. o umieszczenie w domu pomocy społecznej wynika, że po wyprowadzeniu się z K. powrócił w strony rodzinne, aby pozostać tu do końca życia. W takich okolicznościach faktycznych nie ma podstaw do uznania, aby miejscem zamieszkania J. J. był Kraków. Jego długoletni już pobyt w Kolonii B. [...] przemawia za stwierdzeniem, że jego miejscem zamieszkania - w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 25 kc, była dotychczas Kolonia B. [...], Gmina B. , dlatego organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] r. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy B. . Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.