Ppolska.starec← UrzadnikLog in

III AUa 306/23

Common courts2024-09-30
Case number
III AUa 306/23
Judgment date
2024-09-30
Type
DECISION

Legal basis

Judgment text

<p> <strong> <!-- -->sygn. akt III A Ua 306/23</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 30 września 2024 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w <span class="anon-block"> składzie (...)</span> – sędzia Urszula Iwanowska, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2024 r., w <span class="anon-block">S.</span> na posiedzeniu niejawnym, </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">A. W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko Zakładowi Emerytalno-Rentowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej</strong> </p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt VI U 806/19,</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> uchylić zaskarżany wyrok i umorzyć postępowanie w sprawie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 3)">art. 386 § 3 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13);art. 477(13) § 1)">art. 477<sup> <!-- -->13</sup> § 1 k.p.c.</a>).</p> <p>sędzia Urszula Iwanowska</p> <p> <strong> <!-- -->sygn. akt III A Ua 306/23</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzjami z dnia 14 lipca 2017 r. Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w <span class="anon-block">W.</span>, działając z urzędu po otrzymaniu z Instytutu Pamięci Narodowej informacji nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 11 kwietnia 2017 r., ponownie ustalił od dnia 1 października 2017 r. wysokość należnej <span class="anon-block">A. W.</span>:</p> <p>- policyjnej emerytury na kwotę 2.069,02 zł (<span class="anon-block">decyzja nr (...)</span>),</p> <p>- policyjnej renty inwalidzkiej na kwotę 750,00 zł (<span class="anon-block">decyzja nr (...)</span>).</p> <p>W odwołaniach od powyższych decyzji <span class="anon-block">A. W.</span> wniósł o ich uchylenie i umorzenie postępowania prowadzonego przez organ rentowy, a ewentualnie o ich zmianę poprzez stwierdzenie, że ma prawo do policyjnej emerytury i policyjnej renty inwalidzkiej na zasadach i w wysokości ustalonej jak przed 1 października 2017 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według spisu kosztów.</p> <p>W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych podkreślając, że zaskarżone decyzje zostały wydane zgodnie z obowiązującym prawem.</p> <p>Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12 maja 2023 r. oddalił odwołania oraz zasądził od ubezpieczonego <span class="anon-block">A. W.</span> na rzecz Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wywiódł ubezpieczony. Apelujący, zaskarżając rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego (k. 232-238) wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez:</p> <p>- zmianę w całości decyzji z dnia 14 lipca 2017 r., nr <span class="anon-block"> (...)</span> i przyznanie <span class="anon-block">A. W.</span> prawa do ustalenia wysokości emerytury policyjnej z pominięciem art. 15c ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, <span class="anon-block"> (...)</span> Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, <span class="anon-block"> (...)</span>Skarbowej i Służby Więziennej oraz rodzin - począwszy od 1 października 2017 r.,</p> <p>- zmianę w całości zaskarżonej decyzji z dnia 14 lipca 2017 r., nr <span class="anon-block"> (...)</span> i przyznanie się ubezpieczonemu prawa do ustalenia wysokości renty inwalidzkiej z pominięciem art. 22a ust. 1-3 ustawy wyżej przywołanej - począwszy od 1 października 2017 r.,</p> <p>- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed sądem pierwszej instancji,</p> <p>ewentualnie o:</p> <p>- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie,</p> <p>ewentualnie o:</p> <p>- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zniesienie postępowania w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji;</p> <p>- zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p>Pismem z dnia 5 września 2024 r. organ rentowy, powołując się na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13);art. 477(13) § 1)">art. 477<sup> <!-- -->13</sup> § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(21))">art. 398<sup> <!-- -->21</sup> k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> wniósł o umorzenie postępowania w sprawie oraz nieobciążanie go kosztami postępowania.</p> <p>Organ rentowy wskazał, że decyzjami z dnia 5 sierpnia 2024 r.,<span class="anon-block">(...)</span> ustalono dla <span class="anon-block">A. W.</span> nową wysokość policyjnej emerytury i policyjnej renty inwalidzkiej wypłacaną od dnia 1 września 2024 r. oraz wyrównanie przysługujące za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2024 r. Wypłata wyrównania nastąpiła w dniu 14 sierpnia 2024 r. Mając powyższe na uwadze, organ rentowy wskazał, że żądanie odwołującego się dochodzone w przedmiotowym postępowaniu zostało w całości zaspokojone, w związku z czym spełnione zostały przesłanki do umorzenia postępowania.</p> <p>Pismem z dnia 19 września 2024 r. ubezpieczony wskazał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, bowiem dysponuje on konkretnym interesem prawnym w prowadzeniu postępowania celem weryfikacji prawidłowości zaskarżonej decyzji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:</strong> </p> <p>Wydanie przez organ rentowy decyzji uwzględniających w całości żądanie strony - skutkuje umorzeniem postępowania w całości.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13);art. 477(13) § 1;art. 477(13) § 1 zd. 1)">art. 477<sup> <!-- -->13</sup> § 1 zd. 1 k.p.c.</a>, zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji, przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części.</p> <p>W utrwalonym orzecznictwie sądów powszechnych opartym na orzeczeniach Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wydanie przez organ rentowy, przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd, decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony stanowi szczególną postać uznania powództwa, na skutek czego wydanie wyroku staje się zbędne. Ten szczególny rodzaj ustania procesu właściwy jest postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których sąd nie rozstrzyga o żądaniu pozwu, lecz o zasadności odwołania przez badanie prawidłowości stanowiska organu rentowego w decyzji załatwiającej zgłoszone przed nim żądanie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 1998 r., II UKN 138/98, OSNAP 1999/13/440; z dnia 25 stycznia 2012 r., II UK 228/11, LEX nr 1215435 i z dnia 5 maja 2000 r., II UKN 191/00, OSNAP 2002/4/96 oraz wyrok tego Sądu z dnia 26 września 2017 r., II UK 423/16, LEX nr 2401070).</p> <p>W opisanej sytuacji sąd zobowiązany jest do umorzenia postępowania, które następuje na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13))">art. 477<sup> <!-- -->13</sup> k.p.c.</a>, stanowiącego lex specialis w stosunku do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355;art. 355 § 1)">art. 355 § 1 k.p.c.</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13))">Art. 477<sup> <!-- -->13</sup> k.p.c.</a> określa bowiem szczególne przesłanki umorzenia postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2011 r., III UK 196/10, OSNP 2012/17-18/222; czy postanowienie tego Sądu z dnia 25 lipca 2012 r., II UK 333/11, OSNP 2013/13-14/164 i z dnia 23 stycznia 2018 r., <span class="anon-block"> (...)</span> 63/17, Legalis nr 1733687).</p> <p>Brzmienie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13))">art. 477<sup> <!-- -->13</sup> k.p.c.</a> jest jasne, a jego wykładnia nie budzi. Zmiana zaskarżonej decyzji może nastąpić przez wydanie - stosownie do okoliczności danej sprawy - każdej decyzji, byleby tylko jej skutkiem było uwzględnienie w całości lub w części żądania strony objętego przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2018 r., I UZ 40/18, Legalis nr 1846939). Ostatnio zaś Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wskazana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13))">art. 477<sup> <!-- -->13</sup> k.p.c.</a> "zmiana zaskarżonej decyzji" nie musi polegać na wydaniu nowej decyzji zmieniającej zaskarżoną, ale na wydaniu takiej decyzji, której skutkiem jest uwzględnienie w całości lub w części żądania strony objętego przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. wyrok: z dnia 14 lutego <span class="anon-block"> (...)</span>., <span class="anon-block"> (...)</span> 124/22, LEX nr 3702074 czy z dnia 27 marca 2024 r., <span class="anon-block"> (...)</span> 4/23, LEX nr 3716004). Inaczej mówiąc, decyzja uwzględniająca w całości lub w części żądanie stron w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13))">art. 477<sup> <!-- -->13</sup> k.p.c.</a> to nie tylko decyzja zmieniająca, lecz każda forma decyzji, z której w sposób jednoznaczny wynika, że rozstrzyga o materialnoprawnym stosunku, będącym przedmiotem wcześniejszej decyzji i to zgodnie z żądaniem odwołania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2024 r., <span class="anon-block"> (...)</span> 27/23, LEX nr 3652227 i postanowienie tego Sądu z dnia 12 kwietnia 2023 r., <span class="anon-block"> (...)</span> 105/22, LEX nr 3580192).</p> <p>Jednocześnie warto zaakcentować, że do umorzenia postępowania z omawianej przyczyny zobowiązany jest także sąd drugiej instancji. Tak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 lipca 1998 r., II UKN 138/98 (OSNAP 1999/13/440) i jest to oczywiste, skoro umorzenie postępowania następuje w każdym wypadku unicestwienia przedmiotu sporu.</p> <p>Podzielając w całości wyżej przedstawione stanowisko Sąd Apelacyjny miał także na uwadze, że organ rentowy w związku z otrzymaniem decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr<span class="anon-block">(...)</span>z dnia 10 maja 2024 r. - wydanej w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - ponownie ustalił ubezpieczonemu wysokość obu świadczeń obniżonych z urzędu od 1 października 2017 r. z uwzględnieniem wszystkich przysługujących waloryzacji. W związku z powyższym decyzjami z dnia 5 sierpnia 2024 r. ZER-<span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> oraz ZER-<span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> ustalono nową wysokość policyjnej emerytury i policyjnej renty inwalidzkiej, wypłacaną od dnia 1 września 2024 r. Nadto organ wyliczył wyrównanie przysługujących świadczeń za okres od 1 października 2017 r. do 31 sierpnia 2024 r. i wypłacił je ubezpieczonemu w dniu 14 sierpnia 2024 r. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez ubezpieczonego.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, w sprawie należy przyjąć, że organ rentowy - wydając nowe decyzje z dnia 5 sierpnia 2024 r. - uwzględnił w całości żądanie odwołującego się (zmienił wysokość świadczeń i to od dnia, w którym pierwotnie ją obniżono), a co za tym idzie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 3)">art. 386 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(13);art. 477(13) § 1)">art. 477<sup> <!-- -->13 </sup>§ 1 k.p.c.</a>, o czym Sąd Apelacyjny orzekł w sentencji.</p> <p>Jednocześnie odwołując się do stanowiska prezentowanego przez ubezpieczonego, wskazującego na bezprawność działania Instytutu Pamięci Narodowej, jak i rzekomego interesu ubezpieczonego co do dalszego prowadzenia postępowania celem weryfikacji prawidłowości zaskarżonej decyzji, Sąd Apelacyjny pragnie wskazać, iż przedmiotowe zapatrywania odwołującego się są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Wyjaśnić bowiem należy ubezpieczonemu, że w wyniku wydania zaświadczenia przez IPN o pełnieniu służby na rzecz totalitarnego państwa, organ emerytalny był zobowiązany przeliczyć wysokość emerytury i renty <span class="anon-block">A. W.</span> i podjąć wypłatę tak ustalonych świadczeń od dnia 1 października 2017 r.</p> <p>Natomiast z informacji o przebiegu służby z dnia 11 kwietnia 2017 r., nr <span class="anon-block"> (...)</span>, sporządzonej przez IPN wynika, że w odwołujący w okresie od 1 września 1984 r. do 31 lipca 1990 r. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Przy czym, ustalenia faktyczne dokonane przez sąd pierwszej instancji na podstawie dokumentów personalnych <span class="anon-block">A. W.</span> przedstawionych przez IPN (płyta CD – k. 58) wskazują na fakt pełnienia przez niego służby w SB, co czynił dobrowolnie i świadomie oraz z pełnym zaangażowaniem, uzyskując pozytywne oceny od swoich przełożonych. Ubezpieczony w tym czasie był określany mianem funkcjonariusza zdyscyplinowanego, dyspozycyjnego, systematycznie podnoszącego wyniki pracy operacyjnej. <span class="anon-block">A. W.</span> zatem, pełniąc codzienne, stałe obowiązki inspektora IV Wydziału (do 31 października 1989 r.) oraz Wydziału <span class="anon-block"> Studiów i (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> wykonywał czynności służbowe, które wynikały z zakresu działania tych wydziałów. Pełniąc służbę w IV Wydziale zajmował się między innymi inwigilacją zarówno duchowieństwa, jak też świeckich katolików, typując i pozyskując przy współudziale kierownika sekcji osobowe źródła informacji, organizował pracę z osobowymi źródłami informacji stosując przewidziane instrukcją formy i metody pracy operacyjnej. Natomiast w Wydziale <span class="anon-block"> Studiów i (...)</span> ubezpieczony między innymi analizował wyniki z kontroli odpowiedników Departamentu w terenie oraz opracowywał wnioski i wytyczne do pracy pionu, współdziałał w tym zakresie z wyspecjalizowanymi jednostkami kontrolnymi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.</p> <p>Już zatem ogólne przytoczenie bezspornych okoliczności wynikających z dokumentacji IPN - co do której wiarygodności nie ma żadnych wątpliwości - i zestawienie ich z zadaniami jednostek, w których służbę pełnił ubezpieczony, skupiających się na wykonywaniu zadań operacyjnych w celu zapobiegania, wykrywania i likwidacji zagrożeń, które mogły mieć w ówczesnym mniemaniu negatywny wpływ na bezpieczeństwo Państwa i szeroko pojęte problemy ładu społecznego, łącznie z jego awansami służbowymi, nie budzi żadnych wątpliwości, że <span class="anon-block">A. W.</span>, wykonując powierzone obowiązki w sposób akceptowany przez przełożonych pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, zaś służba ta skierowania była przeciwko jakimkolwiek objawom opozycji przeciwko zaprowadzonemu terrorowi komunistycznemu. W tych okolicznościach w ocenie sądu odwoławczego informacja IPN z dnia 11 kwietnia 2017 r., nr <span class="anon-block"> (...)</span>, o przebiegu służby <span class="anon-block">A. W.</span> odpowiada prawdzie.</p> <p>Podkreślenia wymaga, że zamiast uczestniczyć w totalitarnym reżimie ubezpieczony, jak i inni funkcjonariusze mogli, jak wielu współobywateli, podjąć walkę o jego szybsze obalenie, co niewątpliwie przyspieszyłoby demokratyczne przemiany, których pozytywne skutki są obecnie odczuwalne dla ogółu obywateli, w tym – co należy zauważyć – również dla byłych funkcjonariuszy reżimu komunistycznego. Nie można ponadto tracić z pola widzenia, że podejmując taką służbę świadomie i dobrowolnie, korzystając w jej ramach z przywilejów finansowych (wysokich świadczeń finansowych) IPN słusznie uznał, iż ubezpieczony należy<br/>do grupy funkcjonariuszy objętych regulacją wprowadzoną ustawą zmieniającą.</p> <p>Skoro ubezpieczony otrzymał świadczenia w wysokości wnioskowanej w odwołaniu to dalsze prowadzenie postępowania sądowego stało się zbędne.</p> <p>Dlatego z wszystkich powołanych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.</p> <p>sędzia Urszula Iwanowska</p> </div>