V U 622/24
Common courts2024-10-01
Case number
V U 622/24
Judgment date
2024-10-01
Type
SENTENCE
Judges
Stanisław Pilarczyk (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt V U 622/24</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 1 października 2024 r.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->w składzie:</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Przewodniczący: Sędzia Stanisław Pilarczyk</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Protokolant: st.sekr.sądowy Anna Sobańska</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->po rozpoznaniu w dniu 1 października 2024 r. w Kaliszu</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->odwołania <span class="anon-block">A. H.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">O.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->z dnia 21 maja 2024 r. Nr <span class="anon-block"> (...)</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->w sprawie <span class="anon-block">A. H.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">O.</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->o rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Oddala odwołanie</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->Sędzia Stanisław Pilarczyk</em>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Uzasadnienie faktyczne</strong>
</p>
<p>
<span class="anon-block">A. H.</span> w dniu 19 czerwca 2024 roku złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">O.</span> z 21 maja 2024 roku, odmawiającej mu prawa do rekompensaty i wniósł o jej zmianę. Wskazał, że organ rentowy przy wydawaniu decyzji nie uwzględnił mu okresu równorzędnego pracy na kolei od 1 sierpnia 1991 roku do 31 stycznia 1995 roku.</p>
<p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">O.</span> w odpowiedzi na odwołanie <span class="anon-block">A. H.</span>. wniósł o jego oddalenie, podnosząc iż do okresów pracy w szczególnych warunkach można odwołującemu zaliczyć tylko okres pracy na kolei, a nie okresu równorzędnego z okresem pracy na kolei.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd poczynił następujące ustalenia</strong>
</p>
<p>Odwołujący <span class="anon-block">A. H.</span> <span class="anon-block">urodził się (...)</span>.</p>
<p>Decyzją z dnia 21 maja 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w <span class="anon-block">O.</span>, przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2024 roku, odmawiając mu jednocześnie przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, gdyż do dnia 31 grudnia 2008 roku nie udowodnił on 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, a jedynie 12 lat, 11 miesięcy 23 dni w okresie od 9 sierpnia 1978 roku do 31 lipca 1991 roku. Organ rentowy nie uwzględnił odwołującemu do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu jego równorzędnego pracy na kolei od 1 sierpnia 1991 roku do 31 stycznia 1995 roku.</p>
<p>Odwołujący był zatrudniony od 1 czerwca 1983 roku do 30 listopada 2002 roku w <span class="anon-block"> Fabryce (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">O.</span> ( byłe <span class="anon-block"> Zakłady (...) S.A.</span>) która do 31 lipca 1991 roku była w strukturach kolejowych, pracując jako ślusarz, ślusarz remontowy, a następnie od 1996 roku jako inspektor ds. BHP. Powyższy pracodawca w świadectwie pracy zaliczył odwołującemu do pracy w szczególnych warunkach okres jego pracy od 1 czerwca 1983 roku do 31 lipca 1991 roku, gdyż był to okres pracy na kolei, a kres jego zatrudnienia od 1 sierpnia 1991 roku do 31 stycznia 1995 roku potraktował jako okres równorzędny z okresem pracy na kolei.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód – świadectwo pracy odwołującego z <span class="anon-block"> Fabryki (...)</span> –akta rentowe, zeznania odwołującego z 1 października 2024 roku).</em>
</p>
<p>Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie dokumentów zawartych w aktach rentowych oraz zeznań odwołującego.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Uzasadnienie prawne</strong>
</p>
<p>Sąd Okręgowy w Kaliszu zważył, co następuje:</p>
<p>Odwołanie nie jest zasadne.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 21;art. 21 ust. 1)">art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych</a> <em>
<!-- -->(Dz. U. z 2023 r. poz. 164 t.j.)</em> rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, wynoszący co najmniej 15 lat.</p>
<p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (ust. 2)">ust. 2</a> tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p>
<p>W myśl art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 173;art. 174)">art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p>
<p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 26)">art. 26</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 24)">art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> <em>
<!-- -->(t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251)</em> emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25)">art. 25</a> przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25 ust. 5)">ust. 5</a>. Wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach.</p>
<p>Zgodnie z art. 15 w związku z art. 174 ust. 3 i 3b ww. ustawy do obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjmuje się przeciętną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z lat poprzedzających 1 stycznia 1999 r., albo - na wniosek ubezpieczonego – przeciętną podstawę wymiaru składki z 20 lat kalendarzowych, przypadających przed rokiem złożenia wniosku, wybranych z całego okresu ubezpieczenia.</p>
<p>W myśl art. 174 ust. 3b (w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2013 roku) jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.</p>
<p>Zgodnie z art. 174 ust. 9a staż ubezpieczeniowy i wymagany staż określa się w dniach, jeżeli jest to dla ubezpieczonego korzystniejsze.</p>
<p>Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty, realizacja tego celu, polega, jednak, nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego <em>
<!-- -->(zob. M. Zieleniecki, Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31 marca 2016 roku, III AUa 1899/15, LEX 2044406).</em>
</p>
<p>Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 2;art. 2 pkt. 5;art. 21;art. 21 ust. 1)">art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych</a> formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:</p>
<p>1.
nienabycie prawa do emerytury pomostowej,</p>
<p>2.
osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 31 grudnia 2008 roku w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> wynoszącego co najmniej 15 lat.</p>
<p>Przesłanką negatywną zawartą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 21;art. 21 ust. 2)">art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych</a> jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p>
<p>Skoro zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 23)">art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych</a> rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 173;art. 173 ust. 1)">art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 roku, to warunek sformułowany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 21;art. 21 ust. 2)">art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych</a> należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 32 ust. 1;art. 32 ust. 3)">art. 32 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 3;art. 3 ust. 1;art. 3 ust. 3)">art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych</a>.</p>
<p>W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.</p>
<p>Stosownie natomiast do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 32 ust. 2)">art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> <em>
<!-- -->(Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 t.j.)</em> za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.</p>
<p>Z kolei przepis art. 32 ust. 4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze <em>
<!-- -->(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.)</em>.</p>
<p>Z § 1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.</p>
<p>Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.</p>
<p>W niniejszej sprawie odwołujący ostatecznie domagał się ustalenia, że okres pracy jego od 1 sierpnia 1991 roku do 31 stycznia 1995 roku jest pracą w szczególnych warunkach, gdyż ten okres jest okresem równorzędnym z okresem zatrudnienia na kolei.</p>
<p>Sąd nie mógł, na potrzeby ustalania prawa do rekompensaty z uwagi na staż pracy w warunkach szczególnych, tj. z odesłaniem do art. 32 ustawy emerytalnej, doliczyć do stażu pracy zatrudnienia odwołującego w <span class="anon-block"> Fabryce (...)</span> przypadającego na okres od 1 sierpnia 1991 roku do 31 stycznia 1995 roku ponieważ okres ten zakwalifikowany został w przedłożonym świadectwie pracy odwołującego z <span class="anon-block"> Fabryki (...)</span>, jako okres równorzędny pracy na kolei, a nie jako okres zatrudnienia na kolei. Należy jasno wyartykułować, że tzw. okres równorzędny z pracą na kolei nie zalicza się do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach. Stosownie bowiem do § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach, o których mowa w ust. 1, zalicza się także (...) okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (...). Przepis ten zatem wprost odnosi się do możliwości sumowania okresów zatrudnienia na kolei do okresu pracy w warunkach szczególnych, nie wymienia jednak jako możliwych do sumowania okresów równorzędnych do pracy na kolei. Ten problem był już przedmiotem ogólniejszych rozważań w orzecznictwie, w którym zaprezentowane stanowisko jest aprobowane <em>
<!-- -->(vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 22 października 2008 roku, III AUa 294/08; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 24 października 2013 roku, II UK 127/13)</em>. Okres pracy odwołującego od 1 sierpnia 1991 roku do 31 stycznia 1995 roku jest okresem równorzędnym do pracy na kolei i jako taki nie jest okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Tak więc odwołujący przy braku możliwości zaliczenia mu do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach okresu równorzędnego pracy na kolei od 1 sierpnia 1991 roku do 31 stycznia 1995 roku nie udowodnił on wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p>
<p>Aby ustalić prawo do rekompensaty konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony do dnia 1 stycznia 2009 roku udowodnił 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W rozpoznawanej sprawnie odwołujący wymogowi udowodnienia 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach ostatecznie nie sprostał.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477<sup>
<!-- -->14</sup> § 1 k.p.c.</a>, oddalił odwołanie jako bezzasadne.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Sędzia Stanisław Pilarczyk</em>
</p>
</div>