Ppolska.starec← UrzadnikLog in

II AKa 26/24

Common courts2024-10-02
Case number
II AKa 26/24
Judgment date
2024-10-02
Type
REASONS

Judges

Andrzej OlszewskiKrzysztof ZarembaStanisław Kucharczyk (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

Judgment text

<table> <colgroup> <col width="54"/> <col width="33"/> <col width="22"/> <col width="8"/> <col width="17"/> <col width="53"/> <col width="134"/> <col width="6"/> <col width="61"/> <col width="8"/> <col width="48"/> <col width="11"/> <col width="18"/> <col width="28"/> <col width="38"/> <col width="159"/> <col width="1"/> </colgroup> <tr> <td colspan="17"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="9"> <p>Formularz UK 2</p> </td> <td colspan="5"> <p>Sygnatura akt</p> </td> <td colspan="3"> <p>II AKa 26/24</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p> <em> <!-- -->Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p>1</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.  <strong> <!-- -->CZĘŚĆ WSTĘPNA </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.  <strong> <!-- -->Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>Sąd Okręgowy w Szczecinie, sygn. akt III Ko 8/23, 12 lipca 2023 r.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.2.  <strong> <!-- -->Podmiot wnoszący apelację </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>☐ oskarżyciel posiłkowy</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>☐ oskarżyciel prywatny</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>☐ obrońca</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>☐ inny</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.3.  <strong> <!-- -->Granice zaskarżenia </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.1.  <strong> <!-- -->Kierunek i zakres zaskarżenia </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="6"> <p>☐ na korzyść</p> <p>☒ na niekorzyść</p> </td> <td colspan="11"> <p>☐ w całości</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>☒ w części</p> </td> <td colspan="5"> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p>co do winy</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p>co do kary</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☒</p> </td> <td colspan="5"> <p>co do wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.2.  <strong> <!-- -->Podniesione zarzuty </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p> <em> <!-- -->Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☐</p> </td> <td colspan="12"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☒</p> </td> <td colspan="12"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☒</p> </td> <td colspan="12"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☒</p> </td> <td colspan="12"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> <strong> <!-- --> –</strong> błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, <br/>jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☐</p> </td> <td colspan="12"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☐</p> </td> <td colspan="12"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>☐</p> </td> <td colspan="12"> <p>brak zarzutów</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.4.  <strong> <!-- -->Wnioski </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p>☐</p> </td> <td colspan="4"> <p>uchylenie</p> </td> <td colspan="3"> <p>☒</p> </td> <td colspan="6"> <p>zmiana</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>2.  <strong> <!-- -->Ustalenie faktów w związku z dowodami <br/>przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.5.  <strong> <!-- -->Ustalenie faktów </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.3.  <strong> <!-- -->Fakty uznane za udowodnione </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.4.  <strong> <!-- -->Fakty uznane za nieudowodnione </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.6.  <strong> <!-- -->Ocena dowodów </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.5.  <strong> <!-- -->Dowody będące podstawą ustalenia faktów </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.6.  <strong> <!-- -->Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów<br/>(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>3.  <strong> <!-- -->STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="15"> <p> <em> <!-- -->Zarzut </em> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td rowspan="7"> <p>3.1.</p> </td> <td colspan="9"> <p>Obrazy przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 2)">art. 361 § 2 k.c.</a>, polegającej na dowolnym i bezpodstawnym uznaniu, że odpowiednią kwotą odszkodowania z tytułu utraconego przez <span class="anon-block">W. Z.</span> wynagrodzenia jest kwota 267 503,40 zł, niepomniejszona o kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych, obowiązującego w dniu wyrokowania oraz o składki na ubezpieczenie społeczne, podczas gdy naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany realnie poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, a więc osiągane przez niego dochody winny być określone w kwotach netto, co nakazuje uznać zasądzoną przez sąd I instancji kwotę odszkodowania za wygórowaną, skutkującą bezpodstawnym wzbogaceniem wnioskodawcy.</p> </td> <td colspan="6"> <p>☐ zasadny</p> <p>☐ częściowo zasadny</p> <p>☒ niezasadny</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny</em> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p>Apelacja w kwestii odszkodowania okazała się niezasadna. Jej autor utrzymywał, że przyznana powinna być kwota ustalona na podstawie wynagrodzenia <em> <!-- -->netto</em> (pomniejszonego o należny podatek dochodowy od osób fizycznych, obowiązujący w dniu wyrokowania oraz o składki na ubezpieczenie społeczne) a nie <em> <!-- -->brutto</em>. Z przedstawionym przez prokuratora stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Szkoda wynikająca z niesłusznego skazania i odbywania kary pozbawienia wolności nie jest sumą utraconych zarobków, <em> <!-- -->brutto</em> czy <em> <!-- -->netto</em>, lecz różnicą między stanem majątkowym, jaki by istniał, gdyby osoba nie była pozbawiona wolności a stanem rzeczywistym. Podobne stanowisko w tej kwestii zajął choćby Sąd Najwyższy (<em> <!-- -->vide</em>: wyrok z 23 listopada 2021 r., II KK 253/21, LEX nr 3527296), który trafnie podkreślił także to, iż odszkodowanie przysługujące osobie wymienionej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8)">art. 8 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> za szkodę spowodowaną pozbawieniem możliwości wykonywania pracy zarobkowej powinno co do zasady kompensować całość utraconych przez nią zarobków. Zasadnie sprecyzowano tam, iż wolność osobista jest w demokratycznym państwie prawnym wartością szczególną, chronioną konstytucyjnie oraz konwencyjnie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 41)">art. 41 Konstytucji</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 5)">art. 5</a> EKPCz). Waga tego dobra prawnego powoduje, że także prawo do odszkodowania za bezprawne pozbawienie wolności ma charakter nadzwyczajny, odzwierciedla potrzebę specjalnego potraktowania przez ustawodawcę wysokości tego odszkodowania, konieczność właściwej wykładni obowiązujących w tym zakresie regulacji, z uwzględnieniem tego, że jest to szczególny rodzaj rekompensaty szkód wynikających z wadliwego działania aparatu państwowego, skutkującego pozbawieniem jednostki jednego z najbardziej istotnych praw człowieka, a następującej w niniejszej sprawie wiele lat od momentu, w którym doszło do wyrządzenia szkody.</p> <p>W tej sytuacji żądanie zasądzenia kwoty <em> <!-- -->netto</em>, z uwzględnieniem obecnie obowiązujących obciążeń dotyczących wynagrodzeń, nie znajduje uzasadnienia. Zważywszy na wskazanie przez autora apelacji w jej pisemnych motywach (k. 187 <em> <!-- -->in centro</em> akt) kwestii objęcia kwotą odszkodowania całości utraconego wynagrodzenia, bez pomniejszenia o wydatki bieżącego utrzymania, których pokrzywdzony w okresie izolacji nie ponosił, należy podnieść, co wskazywano także wielokrotnie w orzecznictwie - w tym także w uzasadnieniu ww. wyroku Sądu Najwyższego, że odszkodowanie nie powinno być kwotą, jaka osoba mogłaby zaoszczędzić, po odjęciu od wynagrodzenia kosztów utrzymania.</p> <p>Na marginesie wskazać należy, iż skarżący nie sygnalizował nawet, czy w czasie, kiedy <span class="anon-block">W. Z.</span> był pozbawiony wolności i nie mógł wykonywać swojej pracy, pobierano i w jakiej wysokości daniny od wynagrodzenia, czy przysługiwały ulgi w ich ponoszeniu, jakie i czy <span class="anon-block">W. Z.</span> z nich korzystał. Skoro więc otrzymywał on przed pozbawieniem wolności wynagrodzenie w kwocie zbliżonej do ówczesnych 17 000 zł, co jak ustalił Sąd Okręgowy a czego nie kwestionował prokurator, odpowiada obecnie średniemu wynagrodzeniu, to należało przyznać za okres pozbawienia wolności całość kwoty będącej wielokrotnością (ilość miesięcy) takiego wynagrodzenia.</p> <p>Dodatkowo trzeba podkreślić także, iż prokurator w uzasadnieniu apelacji (k. 186 <em> <!-- -->verte</em> akt) poddawał w wątpliwość ustaloną przez Sąd Okręgowy kwotę średniego wynagrodzenia miesięcznego, wskazując że w drugim kwartale wynosiło ono 7005,76 zł (właściwy Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 sierpnia 2023 r.) a nie 7430,65 zł, jak przyjął to Sąd Okręgowy. Jest oczywiste, że Sąd Okręgowy wydając poddany kontroli wyrok, nie dysponował jeszcze wiedzą o średnim wynagrodzeniu w drugim kwartale 2023 r. (porównanie daty wydanie wyroku z datą komunikatu). W pierwszym kwartale 2023 r. średnie wynagrodzenie wynosiło 7124,26, a nie 7430,65 zł (Komunikat z 11 maja 2023 r.). W czasie orzekania w Sądzie Apelacyjnym jednak, zgodnie z najnowszym Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 sierpnia 2024 r. przeciętne wynagrodzenie wyniosło 8038,41 zł. Przemnożenie go przez 36 miesięcy (3 lata pozbawienia wolności <span class="anon-block">W. Z.</span>) dowodzi, że odszkodowania ukształtowanego przez sąd <em> <!-- -->meriti </em>w żaden sposób nie można przyjąć za zbyt wysokie, pozwalające na uznanie zarzutu apelacyjnego i będącego jego konsekwencją wniosku, za słuszny.</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p> <em> <!-- -->Wniosek</em> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="9"> <p>O zmianę wyroku przez obniżenie zasądzonych na rzecz <span class="anon-block">M. Z.</span> i <span class="anon-block">R. Z.</span> kwot odszkodowania do wysokości po 91 911,60 zł dla każdego z nich.</p> </td> <td colspan="6"> <p>☐ zasadny</p> <p>☐ częściowo zasadny</p> <p>☒ niezasadny</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.</em> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p>Ponieważ zarzut w zakresie przyznania, wskazanej przez autora apelacji, kwoty był niezasadny, o czym argumentowano wyżej, należało w części dotyczącej odszkodowania wyrok utrzymać w mocy.</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td rowspan="7"> <p>3.2.</p> </td> <td colspan="9"> <p> <span class="underline"> <!-- -->Obrazy przepisów prawa procesowego</span>, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 445;art. 445 § 2)">art. 445 § 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> a polegającą na przekroczeniu zasady swobody oceny dowodów oraz dokonanie jej bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez dowolne i bezpodstawne uznanie, że kształtując wysokość zadośćuczynienia za pobyt w więzieniach, wynikający ze skazania, uznanego następczo za nieważne – brak jest podstaw do oceny warunków odbywania kary w poszczególnych jednostkach penitencjarnych, podczas gdy z uwagi na różne formy zachowania funkcjonariuszy służb porządkowych wobec skazanego <span class="anon-block">W. Z.</span> i różne warunki bytowe panujące w latach 1949-1952 w komisariacie milicji obywatelskiej w <span class="anon-block">B.</span>, Areszcie Śledczym w <span class="anon-block">B.</span>, Zakładzie Karnym <span class="anon-block">W.</span> i Zakładzie Karnym <span class="anon-block">P.</span>, koniecznym było określenie form i zakresu wyrządzonych mu krzywd na każdym z poszczególnych etapów pozbawienia wolności, a w konsekwencji <span class="underline"> <!-- -->błędu w ustaleniach faktycznych</span>, polegającego na uznaniu, iż kwotą zadośćuczynienia, adekwatną do rozmiaru krzywd i cierpień doznanych przez <span class="anon-block">W. Z.</span> w związku z pozbawieniem go wolności w Komisariacie Milicji Obywatelskiej w <span class="anon-block">B.</span>, Areszcie Śledczym w <span class="anon-block">B.</span>, Zakładzie Karnym <span class="anon-block">W.</span> i Zakładzie Karnym <span class="anon-block">P.</span> od 7 lutego 1949 r. do 7 lutego 1952 r. jest kwota 1 121 570, 00 zł, podczas gdy ocena społeczna i obecny odbiór adekwatności zadośćuczynienia odpowiadającego rozmiarowi krzywdy, wynikającej z rażąco niesprawiedliwej konsekwencji winno skutkować przyznaniem zadośćuczynienia w kwocie 675 000 zł.</p> </td> <td colspan="6"> <p>☐ zasadny</p> <p>☒ częściowo zasadny</p> <p>☐ niezasadny</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny</em> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p>Zarzut okazał się częściowo zasadny w tym znaczeniu, że rację ma prokurator, iż zadośćuczynienie przyznano w kwocie, która nie zasługuje na akceptację. Sąd pierwszoinstancyjny, miarkując zadośćuczynienie, oczywiście powinien m.in. uwzględniać warunki odbywania kary w poszczególnych jednostkach penitencjarnych, odmienne formy zachowania funkcjonariuszy służb porządkowych wobec skazanego <span class="anon-block">W. Z.</span> i zróżnicowane warunki bytowe panujące w latach 1949-1952 w Komisariacie Milicji Obywatelskiej w <span class="anon-block">B.</span>, Areszcie Śledczym w <span class="anon-block">B.</span>, Zakładzie Karnym <span class="anon-block">W.</span> i Zakładzie Karnym <span class="anon-block">P.</span>. Wzięcie ich łącznie pod uwagę powinno następnie przełożyć się na wysokość zadośćuczynienia. Zdaniem skarżącego Sąd Okręgowy tych okoliczności nie uwzględniał, tj. nie poddał ocenie. Nie sposób zgodzić się z takim stwierdzeniem w świetle pisemnych rozważań sądu <em> <!-- -->meriti</em> (k.167 <em> <!-- -->verte </em>- 168 akt), w których choćby wskazano na różnice między warunkami odbywania kary w Zakładzie Karnym we <span class="anon-block">W.</span> i w pozostałych miejscach, traktowanie tam <span class="anon-block">W. Z.</span>. Nie może być mowy w rezultacie o nieuwzględnieniu okoliczności a o nienależytym ich uwzględnieniu.</p> <p>Zadośćuczynienie realizuje funkcję kompensacyjną tylko wtedy, gdy przyznana kwota pieniężna w pełni lub możliwie najwyższym stopniu rekompensuje rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych, jakich represjonowany doznał na skutek wydania i wykonania wobec niego niesłusznego wyroku. Nie może ono mieć znaczenia symbolicznego, lecz powinno stanowić rzeczywiste wynagrodzenie za doznane krzywdy. Nie może być też jednak nadmierne. Wysokość zadośćuczynienia zależy w szczególności od długości okresu, w ciągu którego represjonowany był niesłusznie pozbawiony wolności, warunków pobytu w trakcie odbywania kary, stosowanej wobec niego bezprawnej przemocy, wpływu represji na życie i zdrowie pokrzywdzonego. Wysokość zadośćuczynienia wyznaczają dwie granice. Z jednej strony musi ono przedstawiać wartość odczuwalną ekonomicznie, z drugiej zaś powinno być utrzymane w rozsądnych ramach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Zasada umiarkowanego rozmiaru zadośćuczynienia łączy się z wysokością „stopy życiowej” społeczeństwa, gdyż ocena, czy jest ono realne, nie nadmierne, pozostawać musi w związku z poziomem życia. W orzecznictwie jako orientacyjny punkt odniesienia w tym zakresie przyjmuje się właśnie „stopę życiową” ilustrowaną wskaźnikiem obiektywnym, którym jest średnie miesięczne wynagrodzenie. Pozwala to obiektywizować wysokość zadośćuczynienia, która to z reguły ma przecież charakter subiektywny (podobnie np.: wyroki Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 13 lipca 2023 r., II AKa 107/23 oraz z 29 czerwca 2023 r., II AKa 80/23). Ukształtowane w rozpoznawanej sprawie przez Sąd Okręgowy zadośćuczynienie w wysokości ponad 1 miliona 120 tysięcy złotych (ponad 560 000 zł dla każdego z wnioskodawców) za 36 miesięcy represji opisanych w uzasadnieniu, o rożnym nasileniu i rodzaju, co przekracza kwotę 31 000 zł miesięcznie, jest zdecydowanie poza rozsądnymi granicami, o których mowa wyżej. 31 000 zł odpowiada obecnie niemal czterem miesięcznym średnim wynagrodzeniom, nie może być w rezultacie zaakceptowane jako odpowiednie w odniesieniu do aktualnej „stopy życiowej”.</p> <p>Wnioskowana przez prokuratora kwota jest, w ocenie Sądu Apelacyjnego, bliższa właściwej, jednak prawidłową, uwzględniającą opisane wyżej zasady, będzie w danych okolicznościach 720 000 zł (tj. po 360 000 zł dla każdego z wnioskodawców). Odpowiada ona 20 000 zł za każdy miesiąc represji. 20 000 zł to wyraźnie więcej niż dwukrotność obecnego średniego wynagrodzenia. W efekcie należy stwierdzić, iż zadośćuczynienie w wysokości przyjętej przez sąd odwoławczy w sposób należyty uwzględnia wszystkie opisane wyżej oraz w uzasadnieniu Sądu Okręgowego, okoliczności sprawy, cierpienia <span class="anon-block">W. Z.</span>, także i te, szczególnie dotkliwe, których doznał podczas pobytu w Zakładzie Karnym we <span class="anon-block">W.</span>. Przedstawia ono wartość ekonomicznie odczuwalną, pozostając nadal w rozsądnych ramach, odpowiadających aktualnym warunkom życia, przeciętnej „stopie życiowej”.</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p> <em> <!-- -->Wniosek</em> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="9"> <p>O zmianę wyroku poprzez obniżenie zasądzonych na rzecz <span class="anon-block">M. Z.</span> i <span class="anon-block">R. Z.</span> kwot zadośćuczynienia do wysokości po 337.500 zł dla każdego z nich.</p> </td> <td colspan="6"> <p>☐ zasadny</p> <p>☒ częściowo zasadny</p> <p>☐ niezasadny</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.</em> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="15"> <p>Rozważania przywołane w pkt. 3.2 niniejszego uzasadnienia uzasadniają słuszność wniosku sformułowanego w zakresie zadośćuczynienia w części, w jakiej skarżący podkreśla, że ukształtowano je na zbyt wysokim poziomie i konieczne jest jego obniżenie. Nie podziela natomiast Sąd Apelacyjny wniosku co do sumy należnego zadośćuczynienia oczekiwanej przez autora apelacji. W ocenie sądu odwoławczego bowiem to kwoty po 360 000 zł co do każdego z wnioskodawców (łącznie 720 000 zł) będą odpowiednio kompensować rozmiar cierpień represjonowanego. Argumenty w tym zakresie przytoczono wyżej (akapit ostatni rozważań).</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>4.  <strong> <!-- -->OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>5.  <strong> <!-- -->ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.7.  <strong> <!-- -->Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> <p>5.1.1.</p> </td> <td colspan="16"> <p> <em> <!-- -->Przedmiot utrzymania w mocy</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="16"> <p> Wyrok utrzymano w mocy, za wyjątkiem zmiany dotyczącej wysokości zadośćuczynienia, o czym w pkt. 5.2 niniejszego uzasadnienia.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="16"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach utrzymania w mocy</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="16"> <p>Niezasadność zarzutu opisanego w pkt. 3.1 niniejszego uzasadnienia (argumenty przedstawiono wyżej, w rozważaniach związanych z tym zarzutem) oraz brak przesłanek do ingerencji w kontrolowany wyrok z urzędu skutkowały utrzymaniem wyroku w mocy, za wyjątkiem rozstrzygnięcia o wysokości zadośćuczynienia, o czym mowa w pkt. 3.2 niniejszych pisemnych motywów wyroku odwoławczego.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.8.  <strong> <!-- -->Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> <p>5.2.1.</p> </td> <td colspan="16"> <p> <em> <!-- -->Przedmiot i zakres zmiany</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="16"> <p>Zmiana wysokości zadośćuczynienia przez jego obniżenie do 360 000,00 zł dla każdego z wnioskodawców.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="16"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach zmiany</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="16"> <p>Powody dokonania zmiany wyroku pierwszoinstancyjnego wskazano w rozważaniach zawartych pkt. 3.2 niniejszego uzasadnienia.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.9.  <strong> <!-- -->Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.7.  <strong> <!-- -->Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>5.3.1.1.1.</p> </td> <td colspan="11"> </td> <td colspan="4"> <p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>5.3.1.2.1.</p> </td> <td colspan="11"> <p>Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości</p> </td> <td colspan="4"> <p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>5.3.1.3.1.</p> </td> <td colspan="11"> <p>Konieczność umorzenia postępowania</p> </td> <td colspan="4"> <p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>5.3.1.4.1.</p> </td> <td colspan="11"> </td> <td colspan="4"> <p>☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454 § 1 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.1.8.  <strong> <!-- -->Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>1.10.  <strong> <!-- -->Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>6.  <strong> <!-- -->Koszty Procesu </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td colspan="14"> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p>III.</p> </td> <td colspan="14"> <p>Rozstrzygając o obciążeniu Skarbu Państwa kosztami postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny kierował się treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>, z którego to przepisu wynika, iż koszty postępowania w sprawach objętych ww. ustawą, ponosi Skarb Państwa.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p>7.  <strong> <!-- -->PODPIS </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="17"> <p> <em> <!-- -->SA Andrzej Olszewski SA Stanisław Kucharczyk SO del. do SA Krzysztof Zaremba</em> </p> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="153"/> <col width="131"/> <col width="7"/> <col width="37"/> <col width="328"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6"> <p>1.11.  <strong> <!-- -->Granice zaskarżenia </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>Kolejny numer załącznika</p> </td> <td> <p>1</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>Podmiot wnoszący apelację</p> </td> <td> <p>Prokurator</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja</p> </td> <td> <p>Zbyt wysoka, zdaniem autora apelacji, wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia, będąca wynikiem obrazy prawa materialnego, procesowego oraz (w przypadku zadośćuczynienia) błędu w ustaleniach faktycznych.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <strong> <!-- -->0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="2"> <p>☐ na korzyść</p> <p>☒ na niekorzyść</p> </td> <td colspan="4"> <p>☐ w całości</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>☒ w części</p> </td> <td colspan="2"> <p>☐</p> </td> <td> <p>co do winy</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>☐</p> </td> <td> <p>co do kary</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>☒</p> </td> <td> <p>co do wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <strong> <!-- -->0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <em> <!-- -->Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☒</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany <br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☒</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☒</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, <br/>jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="5"> <p>brak zarzutów</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> <p> <strong> <!-- -->0.1.1.4. Wnioski</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>☐</p> </td> <td colspan="3"> <p>uchylenie</p> </td> <td> <p>☒</p> </td> <td> <p>zmiana</p> </td> </tr> </table>