II AKz 1013/24

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->II AKz 1013/24</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 9 października 2024 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym</strong> w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia SO (del.) Teresa Jędrzejas-Paluch</p> <p>Protokolant: Beata Deka</p> <p>po rozpoznaniu w sprawie<strong> <!-- --> <span class="anon-block">R. K.</span> </strong>oskarżonego o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> przy zast. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12;art. 12 § 1)">art. 12 § 1 k.k.</a> </p> <p>zażalenia wniesionego przez świadka adw. <span class="anon-block">M. G.</span> na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt III K 10/21,</p> <p>w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1;art. 437 § 2)">art. 437 § 1 i 2 k.p.k.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia</strong> </p> <p>uchylić zaskarżone postanowienie.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2024 roku, sygn. akt III K 10/21, Sąd Okręgowy w Rybniku, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 180;art. 180 § 2)">art. 180 § 2 k.p.k.</a>, zwolnił świadka adw. <span class="anon-block">M. G.</span> z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej co do faktów związanych z wykonywanymi przez niego usługami i świadczoną pomocą prawną w <span class="anon-block"> Kancelarii Adwokackiej (...)</span> prowadzonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> na rzecz oskarżonego <span class="anon-block">R. K.</span> w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą <span class="anon-block"> (...)</span>, formułując szereg pytań do świadka w tym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Okręgowy lakonicznie wskazał, że ustalenie tych okoliczności nie jest możliwe za pomocą innych dowodów, a pozyskanie informacji odnośnie wiedzy, jaką dysponuje <span class="anon-block">adw. M. G.</span> we wskazanym zakresie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie sądu pierwszej instancji, zwolnienie z tajemnicy adwokackiej w tym zakresie jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości.</p> <p>Na powyższe postanowienie zażalenie złożył świadek adwokat <span class="anon-block">M. G.</span>, zaskarżając je w całości i zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę i mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na bezzasadnym przyjęciu, że przesłuchanie w charakterze świadka adw. <span class="anon-block">M. G.</span> co do faktów objętych tajemnicą adwokacką jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości i okoliczność ta nie może być ustalona na podstawie innego dowodu, podczas gdy fakty, o których miałby zeznawać adw. <span class="anon-block">M. G.</span> mogą być ustalone w oparciu o inne środki dowodowe. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odmowę zezwolenia na przesłuchanie w charakterze świadka <span class="anon-block">adw. M. G.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje.</strong> </p> <p>Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820160124" title="Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - Dz. U. z 1982 r. Nr 16, poz. 124 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze</a> tajemnicą zawodową objęte jest wszystko to, czego adwokat dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Celem tej regulacji prawnej jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa jednostki do prawnej ochrony jej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym, wynikającego wprost z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 47)">art. 47 Konstytucji RP</a> oraz zapewnienie prawidłowych, bo opartych na dyskrecji i wynikającym stąd zaufaniu, relacji pomiędzy adwokatem a jego klientem.</p> <p>W celu realizacji powyższego prawa jednostki ustawodawca w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 178;art. 178 pkt. 1)">art. 178 pkt 1 k.p.k.</a> statuował bezwzględny zakaz dowodowy dotyczący przesłuchania w charakterze świadka obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego działającego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 245;art. 245 § 1)">art. 245 § 1 k.p.k.</a>, co do faktów, o których ten dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę, jak również względny zakaz wynikający z regulacji przyjętej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 180;art. 180 § 2)">art. 180 § 2 k.p.k.</a> Zgodnie bowiem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 180;art. 180 § 2)">art. 180 § 2 k.p.k.</a> osoby obowiązane do zachowania określonej tajemnicy zawodowej, w tym w szczególności tajemnicy adwokackiej, mogą być przesłuchane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu.</p> <p>Mając powyższe w polu widzenia zauważyć trzeba, że Sąd Okręgowy zwalniając z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej adw. <span class="anon-block">M. G.</span> wskazał, że jedynie jego przesłuchanie może doprowadzić do ustalenia okoliczności związanych z wykonywanymi przez niego usługami i świadczoną pomocą prawną na rzecz oskarżonego <span class="anon-block">R. K.</span> w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Słusznie jednak wskazano w zażaleniu, że odnośnie pomocy prawnej i usług świadczonych na rzecz oskarżonego Sąd Okręgowy dysponuje dowodami w postaci wyjaśnień oskarżonego, korespondencji mailowej oskarżonego z adwokatem oraz innej dokumentacji, w tym Regulaminu korzystania z usługi <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Natomiast podkreślić w tym miejscu należy, że „brak możliwości ustalenia danej okoliczności na podstawie innego dowodu" - w rozumieniu regulacji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 180;art. 180 § 2)">art. 180 § 2 k.k.</a> - zachodzi wyłącznie wówczas, gdy nie ma innych dowodów, na podstawie których można ustalić istotne dla sprawy okoliczności (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2015 roku sygn. akt II AKz 452/15, Prok. i Pr.-wkł. 2016/7–8, poz. 33). Analogiczne stanowisko wyrażone zostało w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1995 roku, I KZP 15/94, gdzie wprost wskazano, że „niemożność dokonania ustaleń przy pomocy innych środków dowodowych zachodzi wtedy, gdy po wyczerpaniu istniejących w danej sprawie źródeł dowodowych nie można było ustalić określonej okoliczności (OSNKW 1995/1–2, poz. 1). Stąd też rację ma skarżący podnosząc, że poczynienie ustaleń faktycznych w omawianym zakresie winno zostać dokonane na podstawie analizy i oceny innych dostępnych dowodów, zaś za niedopuszczalne uznać trzeba weryfikowanie wiarygodności tych dowodów poprzez zeznania adwokata <span class="anon-block">M. G.</span> w zakresie wiedzy jaką powziął, udzielając oskarżonemu <span class="anon-block">R. K.</span> pomocy prawnej.</p> <p>Jednocześnie, trafnie podnosi skarżący, iż Sąd Okręgowy w żaden sposób nie wykazał, iż zwolnienie go z tajemnicy adwokackiej jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości. W istocie, z uzasadnienia negowanego orzeczenia nie wynika, aby kwestie, których dotyczyć miałyby zeznania adwokata były okolicznościami o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy.</p> <p>Wniosek dowodowy o przesłuchanie <span class="anon-block">adw. M. G.</span> w charakterze świadka złożył oskarżony celem wykazania okoliczności, w jakich były one tworzone, w szczególności, czy oskarżony sugerował, by były one zawiłe, niezrozumiałe, trudne dla konsumenta (k. 11167). Z kolei, lista pytań do świadka przedłożona została sądowi przez <span class="anon-block">R. K.</span> z uzasadnieniem, iż pytania zapewnią, że „wszystkie aspekty współpracy są dokładnie zbadane, co może być kluczowe dla zrozumienia całego kontekstu i dla przygotowania się do dalszych kroków prawnych”. W ocenie sądu odwoławczego, wniosek dowodowy złożony przez oskarżonego dotyczy okoliczności, które nie mają kluczowego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.</p> <p>Skoro zatem dla zwolnienia adwokata z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej spełnione muszą zostać wszystkie przesłanki określone dyspozycją przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 180;art. 180 § 2)">art. 180 § 2 k.p.k.</a>, to ich niespełnienie musi skutkować odstąpieniem od zwolnienia adwokata z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w części dyspozytywnej.</p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>- o treści postanowienia powiadomić adwokat <span class="anon-block">M. G.</span>, oskarżonego i jego obrońcę, prokuratora;</p> <p>- akta zwrócić.</p> <p>Katowice, dnia 9 października 2024 roku</p> </div>