I C 313/24
Common courts2024-10-16
Case number
I C 313/24
Judgment date
2024-10-16
Type
SENTENCE
Judges
Katarzyna Sznajder (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt I C 313/24</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p> Dnia 16 października 2024 roku</p>
<p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="186"/>
<col width="525"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący:</p>
</td>
<td>
<p>SSO Katarzyna Sznajder</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Protokolant:</p>
</td>
<td>
<p>starszy sekretarz sądowy Julia Piątek</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2024 roku w Gliwicach</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. M.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>o ustalenie bezskuteczności niektórych postanowień umowy kredytu oraz zapłatę, ewentualnie o ustalenie oraz zapłatę</p>
<p>1.
oddala powództwo;</p>
<p>2.
zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5.417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się wyroku tytułem zwrotu kosztów procesu.</p>
<p>SSO Katarzyna Sznajder</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt I C 313/24 </strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Powódka <span class="anon-block">M. M.</span> wniosła o ustalenie treści stosunku prawego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego w złotych numer <span class="anon-block"> (...)</span>
<span class="anon-block">(...)</span> sporządzonej w dniu 9 października 2018 roku pomiędzy powódką a pozwanym <span class="anon-block">(...)</span> z pominięciem postanowień § 4 ust. 1-7,12, § 12 ust. 9 umowy, jednakże tylko w tej części, w której określa, że jednym ze składników oprocentowania kredytu jest wskaźnik referencyjny WIBOR 3M, w którym oprocentowanie wyznacza marża określona w umowie w wysokości 2,10%, która może ulec zmianie jedynie w przypadkach opisanych w treści umowy, wobec bezskuteczności postanowień niedozwolonych ujętych w § 4 ust. 1-7,12, § 12 ust. 9 umowy. Dodatkowo o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 26.050,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18.04.2023 r. do dnia zapłaty, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego w związku z pobraniem od powoda tytułem spłaty kredytu środków pieniężnych w zawyżonej wysokości w okresie od dnia 9.10.2018 r. do dnia 4.04.2023 r.</p>
<p>Ewentualnie o ustalenie, że pomiędzy stronami istnieje stosunek prawny wynikający z umowy kredytu hipotecznego w złotych numer <span class="anon-block"> (...)</span>
<span class="anon-block">(...)</span> sporządzonej w dniu 9 października 2018 roku, z pominięciem postanowień zawartych w § 4, § 10 ust. 11,12, § 11 ust. 4, § 12 ust. 9,11, § 21 umowy, w których kwota kredytu określona w § 1 ust.1 umowy tj. 345.000 zł nie podlega oprocentowaniu wobec bezskuteczności postanowień niedozwolonych ujętych w § 4, § 10 ust. 11,12, § 11 ust. 4, § 12 ust. 9,11, § 21 umowy. Zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 522.727,69 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18.04.2023 r. do dnia zapłaty, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego w związku z pobraniem od powoda tytułem spłaty kredytu środków pieniężnych w zawyżonej wysokości w okresie od dnia 9.10.2018 r. do dnia 4.04.2023 r. W każdym alternatywnym przypadku wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości podwójnej stawki minimalnej wynikającej z norm prawem przepisanych, z uwagi na stopień zawiłości sprawy oraz związany z rodzajem i obszernością materiału dowodowego, nakładem pracy pełnomocnika, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.</p>
<p>Uzasadniając żądanie powódka wskazała, że bank nie udzielił rzetelnej i precyzyjnej informacji o ekonomicznych konsekwencjach zastosowania w umowie zmiennej stopy procentowej oraz o faktycznej skali ryzyka związanego ze zmienną stopą procentową. W konsekwencji całe ryzyko związane z ewentualnym wzrostem wskaźnika referencyjnego WIBOR zostało przerzucone na powodów, co nie zostało z nimi uzgodnione, a nawet nie zostali o tym poinformowani. Wskazała, że wprowadzenie do umowy niedozwolonych postanowień dotyczących wskaźnika referencyjnego WIBOR nie wiąże powódki i winno zostać wyeliminowane z umowy, a sama umowa nadal może obowiązywać w obrocie prawnym w oparciu o oprocentowanie w postaci stałej marży banku.</p>
<p>Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa w całości podkreślając, że powództwo jest bezzasadne. Strona pozwana zaprzeczyła by wpływała lub miała możliwość wpływania na wysokość zobowiązania powoda poprzez manipulowanie wskaźnikiem WIBOR; oprocentowanie zmienne oparte o indeks WIBOR stanowiło źródło ukrytych dochodów pozwanego. Pozwany bank podkreślił, że powódka została prawidłowo poinformowana o ryzykach związanych ze zmienną stopą procentową kredytu i je zaakceptowała. Powódka miała możliwość negocjacji warunków umowy, jak i otrzymała wzór umowy przed jej podpisaniem, miała możliwość wyboru kredytu spośród różnych ofert jej zaproponowanych. Miała również możliwość wyboru stałego oprocentowania , czego nie wybrała, albowiem było to dla niej mniej korzystne.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił co następuje:</strong>
</p>
<p>Powódka – działając jako konsument- zaciągnęła sporne zobowiązanie na zakup lokalu mieszkalnego. Powódka przed wyborem kredytu była w kilku bankach, w których dowiedziała się, że nie ma dolności kredytowej. W banku pozwanego wzięto pod uwagę rozliczenia podatkowe powódki z kilku lat, co umożliwiło powódce przyznanie kredytu. Na pierwszym spotkaniu w pozwanym banku pracownik udzielił informacji, że wstępnie powódka może uzyskać kredyt w potrzebnej dla niej kwocie. W trakcie rozmów, jakie miały miejsce jeszcze przed złożeniem wniosku powódka uzyskała informacje na temat sposobów oprocentowania kredytu, ryzyku związanym z takim oprocentowaniem i wpływie zmian oprocentowania na wysokość zobowiązania. Powódka uzyskała informacje o możliwości otrzymania kredytu ze zmiennym oprocentowaniem zależnego od stóp procentowych, i tu powódka uzyskała informacje, że stopy mogą się zmienić i nikt nie jest w stanie przewidzieć w jakim zakresie. Wytłumaczono powódce, że nie jest to zależne od Banku , jest ono zmienne , Bank otrzymuje informuję o wysokości Wiboru , który na przestrzeni lat jest zmienny, pokazano powódce jak wyglądał Wibor historycznie a także przeprowadzono symulacje jak będzie się kształtować rata kredytu gdy Wibor wzrośnie o 3 %, 5% i 10 %. Dodatkowo pracownik banku tłumaczył powódce wyniki przeprowadzonej symulacji. W Banku nie było innych ofert niż oferta kredytu opartego na WIBORZE 3 -m , o czym powódka wiedziała. Wytłumaczono powódce, co składać będzie się na ratę kredytu . Powódka miała możliwość negocjowania zapisów umowy. Negocjowana jest zawsze marża kredytu , gdyż zawsze podana jest w ramach widełkowych odniesień . Obecnie wynosi ona 1,95-3,5 % i jest negocjowana z klientem . Strony ustaliły prowizję w wysokości 1,5 % kwoty kredytu, zmienne oprocentowanie oraz ustalili brak karencji w spłacie. Powódka wybrała oprocentowanie zmienne albowiem uznała, że jest ono korzystniejsze kierując się tym ,że skoro stopy procentowe mogą rosnąc to mogą też maleć a w tamtym czasie rata a oprocentowaniem stałym była wyższa. Ponadto powódka była zdecydowana na tę ofertę albowiem w innych bankach nie otrzymałaby kredytu. Projekt umowy oraz wszystkie niezbędne dokumenty , broszury i informacje zostały powódce wysłane mailem do zapoznania się dodatkowo z nimi w domu.</p>
<p>
<em>
<!-- --> (dowód: przesłuchanie powódki k. 313-315, zeznania świadka <span class="anon-block">A. C.</span> k. 312-313, wniosek o kredyt k. 181-184 ).</em>
</p>
<p>Powódka złożyła wniosek o kredyt hipoteczny w kwocie 345.000 zł, okres kredytowania 233 miesięcy z okresem karencji w spłacie kapitału 7 miesięcy, z oprocentowaniem zmiennym 3,80 % (w tym marża banku 2,1 % i stopą referencyjną jest stawka WIBOR 3M, z prowizją banku 1,5 % kredytu- 5.175 zł</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: wniosek k.181 i nast., decyzja kredytowa k. 188 i nast.)</em>
</p>
<p>Składając wniosek o udzielnie kredytu powódka oświadczyła, że dokonała wyboru oferty kredytu/pożyczki w złotych opartej na zmiennej stopie procentowej mając pełną świadomość ryzyka związanego ze zmienną stopą procentową. Oświadczyła, że została poinformowana przez pracownika banku o ryzyku i skutkach wynikających ze zmiennej stopy procentowej i jest w pełni świadoma ich ponoszenia oraz tego, że każda zmiana stopy procentowej wpłynie na wysokość rat kapitałowo - odsetkowych. Oświadczyła także, że informacje te zostały jej przedstawione w formie pisemnej w postaci trzech symulacji wysokości rat kredytu obliczonych przy założeniu, że stopa referencyjna WIBOR 3M kształtuje się odpowiednio na poziomie 3%, 5%, 10%,przy zastosowaniu stopy procentowej wyższej o różnice pomiędzy maksymalnym a minimalnym notowaniem stawki <span class="anon-block"> (...)</span> z ostatnich 12 miesięcy oraz o 400 punktów bazowych. Następnie powódka otrzymała informacje o pozytywnej decyzji kredytowej a wraz z nią otrzymała formularz informacyjny ponownie przekazujący informacje o wszystkich istotnych elementach umowy w tym wyszczególniona była kwota kredytu , całkowity koszt kredytu, sposób spłaty, wysokość rat , okres kredytowania, okres karnacji, zasady uruchomienia, zabezpieczenia, warunki dodatkowe, Wyjaśnienia dotyczące cech kredytu, zasad oprocentowania, pouczenia dla konsumentów, informacje o górnej granicy oprocentowania ( odsetki maksymalne), wyjaśnienia czym jest WIBOR 3M i jak jest ustalany, jak będzie aktualizowany . Powódka przeczytała umowę , dodatkowo pracownik <span class="anon-block"> banku (...)</span> tłumaczyła treść umowy i dołączonych do niej dokumentów. Nie był to pierwszy kredyt powódki , wcześniej brała już kredyt w 2012 roku złotówkowy, i tam również z uwagi na zmianę oprocentowania zmieniała się wysokość raty , ale były to zmiany nieznaczne. <em>
<!-- -->(dowód: harmonogram spłaty kredytu, informacje ogólne dot. kredytu hipotecznego, formularz informacyjny dot. kredytu, symulacje kredytu, klauzule informacyjne i klauzule zgód, informacja dla kredytobiorcy o ryzykach, kalkulator RRSO, oświadczenia klienta, k. 161 i nast.)</em>
</p>
<p>W dniu 9 października 2018 roku powódka zawarła z <span class="anon-block">(...)</span> Umowę Kredytu Hipotecznego w złotych nr <span class="anon-block"> (...)</span>
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: umowa o kredyt hipoteczny k.153 i nast.). </em>
</p>
<p>Bank udzielił Kredytobiorcy na jego wniosek kredytu w kwocie 345.000 zł, a Kredytobiorca zaciągnął kredyt i zobowiązał się do jego wykorzystania zgodnie z warunkami umowy. Kredyt przeznaczony był na zakup <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> położonego w <span class="anon-block">S.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span> (§ 1 umowy).</p>
<p>Bank pobrał prowizję w wysokości 1,5 % kwoty kredytu, tj. 5.175 zł. Zgodnie z § 4 Umowy kredyt jest oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, która na dzień podpisania umowy kredytu wynosi 3,80% w stosunku rocznym. Wysokość zmiennej stopy procentowej która ulega zmianie co 3 miesiące, ustalana jest przez Bank jako suma stawki indeksu WIBOR oraz marży Banku, w wysokości 2,1 p.p. Marża Banku jest niezmienna w całym okresie kredytu.</p>
<p>W § 4 ust. 3-5 Umowy wskazano, co to jest WIBOR 3M i w jaki sposób oraz przez kogo jest ustalany. Zmiana oprocentowania zgodnie z zasadami określonymi w ust. 4-6 nie stanowiła zmiany umowy i nie wymagała jej wypowiedzenia ani aneksowania. O zmianie oprocentowania Bank powiadamiał Kredytobiorcę pisemnie. Bank przesyłał także informacje o wysokości kolejnych rat odsetkowych lub kapitałowo– odsetkowych (w tym raty wyrównującej) obowiązujących w okresie do następnej zmiany stopy procentowej oraz wskazywał datę , od której zmiana obowiązywała, Kredytobiorca zobowiązany był do spłat zgodnie z otrzymaną informacją. Zmiana oprocentowania miała wpływ na wysokość raty kapitałowo – odsetkowych oraz na wartość całkowitego kosztu kredytu. W przypadku zwiększenia oprocentowania, raty kapitałowo –odsetkowe ulegały zwiększeniu, natomiast w przypadku obniżenia oprocentowania raty kapitałowo – odsetkowe ulegały zmniejszeniu. Całkowity koszt kredytu będzie wzrastał w przypadku zwiększenia oprocentowania lub malał w przypadku zmniejszenia oprocentowania (§ 4 Umowy ).</p>
<p>Na dzień zawierania umowy rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu wynosiła 4,07% (§ 6 ust. 6). Z kolei łączna kwota wszystkich kosztów, opłat i prowizji do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosił 479.773,27 zł, w tym: całkowity koszt kredytu 134.773,27 zł na co składała się prowizja za udzielnie kredytu 5.175 zł, odsetki od kredytu 129.579,27 zł, inne koszty ponoszone przy zawarciu umowy kredytowej 680zł; koszt zabezpieczenia kredytu 200 zł , koszt ubezpieczenia 6.400 zł( § 6 umowy).</p>
<p>Pismem z dnia 6 marca 2023 roku powódka złożyła reklamację i wezwanie do zapłaty.</p>
<p>Pozwany bank nie uwzględnił reklamacji powódki.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: reklamacja z dnia 6.03.2023 r. k. 44 i nast., pismo z dnia 7 kwietnia 2023 roku k.255 i nast.). </em>
</p>
<p>Ustaleń w zakresie przedstawionego powyżej stanu faktycznego, przyjętego za podstawę do przeprowadzonych w dalszej części rozważań prawnych, sąd dokonał w oparciu o wszechstronną analizę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w zakresie w pełni realizującym inicjatywę dowodową stron, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Dowody z dokumentów stanowią dokumenty prywatne i urzędowe (w kopiach), których prawdziwości i autentyczności żadna ze stron procesu nie kwestionowała. Dokumenty nie mające charakteru dokumentów urzędowych są dokumentami prywatnymi i stanowią dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Obydwa rodzaje dokumentów korzystają z domniemania prawdziwości. Osoba zainteresowana może obalić to domniemanie, wskazując że dokument pochodzi od podmiotu oznaczonego jako wystawca dokumentu, że zaświadczenie zawarte w dokumencie urzędowym nie jest godne z prawdą, że oświadczenie zawarte w dokumencie prywatnym nie pochodzi od osoby, która dokument podpisała (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 252;art. 253)">art. 252-253 kpc</a>).</p>
<p>Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody w postaci dokumentów, zeznań świadka <span class="anon-block">A. C.</span> k- 312, a jedynie w części, w jakiej nie koliduje to z treścią dokumentów - również o przesłuchanie powódki.</p>
<p>Powódka (k. 313-315) potwierdziła fakt, że rozmawiała z pracownikiem banku na temat warunków kredytowania. Przy czym zauważyć należy ,że pomimo zawarcia umowy niecałe 5 lata temu powódka nie pamiętała pewnych istotnych kwestii, w szczególności tego, że wszystkie dokumenty związane z zawarciem umowy, również projekt umowy wysyłane były powódce do zapoznania się mailem, że podpisała oświadczenia odnośnie warunków umowy kredytu, w szczególności informacji dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR, w tym wykres historyczny notowań dla depozytów WIBOR M3 oraz przedstawienia symulacji rat kredytu w przypadku wzrostu stopy referencyjnej WIBOR do 3%, 5%,10%. Zatem idąc do banku w celu ich podpisania znała dokładnie treść tych dokumentów. Powódka, która zajmuje się spłatą kredytu rozumie, że wysokość raty zmienia się w związku z zmianą stóp procentowych. Powódka potwierdziła to, że w trakcie rozmów doradca tłumaczył jej, że ryzyko zmiennego oprocentowania polega właśnie na tym, że stopy procentowe mogą rosnąc lub maleć.</p>
<p>Sąd dał wiarę zeznaniom świadka <span class="anon-block">A. C.</span> (k. 312 i nast.). Świadek pamiętała powódkę, jak również okoliczności związane z zawieraniem przez nią umowy. Zeznania świadka dotyczyły zasad i procedury zawierania umowy kredytu hipotecznego z powódką, w szczególności dokumentów przekazywanych powódce oraz informacji i wyjaśnień udzielanych powódce przed zawarciem umowy, a także braku jakichkolwiek zastrzeżeń i wątpliwości powódki odnośnie warunków umowy.</p>
<p>Sąd w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2))">art. 235 <sup>
<!-- -->2</sup> k.p.c.</a> pominął dowód z opinii biegłego, albowiem okoliczności na jakie miał być przeprowadzony zgodnie ze sformułowaną tezą dowodową nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong>
</p>
<p>Strony łączyła umowa kredytu przewidziana <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe</a>. Zgodnie z przywołanym przepisem przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.</p>
<p>Zarówno fakt zawarcia umowy, jak i zakres praw i obowiązków umownych, w sposób jednoznaczny wynikają z dokumentów zaoferowanych jako dowody w sprawie. Podpisana przez strony umowa kredytu spełnia wszystkie ustawowe wymogi wynikające z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1;art. 69 ust. 2)">art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe</a>, w szczególności spełniała wymogi z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 5)">art. 69 ust. 2 pkt 2 i 5 Prawa bankowego</a>. Strony określiły w umowie kredytu kwotę kredytu, walutę kredytu, jego przeznaczenie, okres kredytowania, terminy i zasady jego zwrotu przez powódkę, a także wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany.</p>
<p>Powódka powoływała się na abuzywność postanowień umownych, odnoszących się do zmiennej stopy procentowej ustalanej w oparciu o wskaźnik WIBOR, które jako naruszające <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(3))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> i 385<sup>
<!-- -->3</sup> kc.</a> (nieuzgodnione indywidualnie, niejednoznaczne, nieprecyzyjne i nieprzejrzyste, kształtujące prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes kredytobiorcy) winny zostać wyeliminowane z umowy.</p>
<p>Ponadto powołała się na wadliwość wskaźnika WIBOR oraz brak rzetelnej i precyzyjnej informacji o konsekwencjach i skali ryzyka zmiennej stopy procentowej.</p>
<p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> kc</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodnie z art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.</p>
<p>W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że powódka zawarła umowę jako konsument, a postanowienia umowy w zakresie oprocentowania oparte były na wzorcu i nie były indywidualnie uzgadniane. Samo to jednak nie przesądza o bezskuteczności tych postanowień.</p>
<p>W pierwszym rzędzie bowiem podnieść należy, że postanowienie umowne dotyczące zmiennej stopy procentowej opisanej jako suma wysokości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M oraz wysokości stałej marży wskazanej w umowie kredytu reguluje wynagrodzenie banku - zarzuty powódki dotyczą zatem postanowień określających główne świadczenia stron w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358(1);art. 358(1) § 1)">art. 358<sup>
<!-- -->1</sup> § 1 kc.</a> Zgodnie z tym przepisem niedozwolonymi postanowieniami umownymi nie są postanowienia umowy, które określają wynagrodzenie, jeśli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny – a to wyłączenie zachodzi w niniejszej sprawie.</p>
<p>Przez pojęcie jednoznaczności należy rozumieć brak wątpliwości co do znaczenia postanowień umowy, a stan taki jest osiągnięty, gdy interpretacja nie umożliwia nadaniu postanowieniu różnych znaczeń.</p>
<p>Oprocentowanie kredytu może być stałe lub zmienne. Zastrzeżenie przez bank zmiennej stopy procentowej kredytu nie jest obwarowane koniecznością jednoczesnego przedstawienia oferty obejmującej oprocentowanie stałe - mieści się w granicach swobody umów i samo w sobie nie stanowi niedozwolonej klauzuli umownej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a>, natomiast ocenie z punktu widzenia konsumenta podlega sposób określenia przez bank podstaw wysokości oprocentowania i warunków jego zmiany.</p>
<p>W spornej umowie jednoznacznie wskazano oprocentowanie zmienne oraz równie jednoznacznie podano podstawę ustalania zmiennej stopy procentowej (§ 4 ) jako 3M WIBOR oraz wysokość zmiennej stopy procentowej – jako sumę stawki indeksu 3M WIBOR oraz niezmiennej w okresie kredytowania marży banku w wysokości 2,1 punktu procentowego. Ustawowy wymóg określenia w umowie warunków oprocentowania zgodnie z utrwalonym stanowiskiem w przypadku przyjęcia zmiennej stopy oprocentowania kredytu hipotecznego jest spełniony, jeżeli w umowie oznaczono wskaźnik referencyjny, który zastosowano. Może być on określony powszechnie rozpoznawanym, jednoznacznym skrótem. Nie ma potrzeby, aby szczegółowo opisywać warunki, na jakich zmienia się ten wskaźnik.</p>
<p>Zauważyć wypada, że takie postanowienie w pełni wyczerpuje normę aktualnie obowiązującego art. 29 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym oraz nadzorze na pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami - <em>
<!-- -->
jeśli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania to sposób ustalania stopy procentowej określa się jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży ustalonej w umowie. wskaźnikiem referencyjnym</em> Zgodnie z art. 4 pkt 28 tej ustawy wskaźnikiem referencyjnym jest wskaźnik opisany w art. 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne (…) - tj. dowolny indeks stanowiący odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego lub umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego bądź indeks stosowany do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu lub określenia alokacji aktywów z portfela, lub obliczania opłat za wyniki. Parametry takiego wskaźnika spełnia właśnie wskaźnik WIBOR 3M/6M. Co więcej został on wskazany wprost jako kluczowy wskaźnik referencyjny w załączniku do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1368 z dnia 11.08.2016 r. ustanawiającego wykaz kluczowych wskaźników referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych.</p>
<p>Tak określona wysokość oprocentowania nie może zatem być uznana za niejednoznaczną, nietransparentną i niejasną, co wyłącza zastosowanie art. 385ˡ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc.</a>
</p>
<p>Także postanowienia dotyczące zmian wysokości oprocentowania – zostały precyzyjnie i kategorycznie określone zarówno co do zasady i sposobu, jak i terminów.</p>
<p>Podsumowując- skoro kwestionowane postanowienia dotyczą świadczeń głównych stron i zostały one sformułowane jednoznacznie, tym samym nie mogą być uznane za klauzule niedozwolone (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 2)">art. 385 <sup>
<!-- -->1</sup> § 1 zd. 2 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2)">art. 4 ust 2</a> dyrektywy ).</p>
<p>Niezależnie od powyższego nie można podzielić poglądu, iż postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 3M jest nieuczciwe, sprzeczne z prawem czy też rażąco narusza interes konsumenta.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
WIBOR </strong>od wielu lat jest powszechnie dostępnym, uznanym i stosowanym wskaźnikiem referencyjnym stanowiącym podstawę wyznaczania oprocentowania dla większości kredytów o zmiennym oprocentowaniu udzielanych przez polskie banki, a także stawką bazową dla obligacji i instrumentów pochodnych. Wyznaczany jest jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR, po odrzuceniu wielkości skrajnych. WIBOR nie jest oparty na rzeczywistych transakcjach pomiędzy bankami, ale na przybliżeniach które wynikają z modeli matematycznych, które jednak nie mają charakteru abstrakcyjnego. WIBOR 3M odpowiada na pytanie jaka jest możliwa cena po jakiej jeden bank mógłby zaoferować drugiemu bankowi założenie depozytu na określony termin 6 miesięcy. Jest też ściśle powiązany ze stopą procentową NBP. Proces wyznaczania WIBOR-u jest szczegółowo regulowany przez Regulamin Fixingu. Do 29 czerwca 2017 r. Administratorem stawek WIBID i WIBOR było Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska, obecnie - GPW Benchmark S.A. Samo uwzględnienie przy wyznaczaniu tego wskaźnika danych gospodarczych podawanych przez pozwany bank - jako jednego z wielu innych czynników ( w tym przede wszystkim stopy procentowej NBP) w żadnym razie nie może być uznane za ukierunkowany wpływ pozwanego na wysokość tego wskaźnika. Zauważyć wypada, że powszechnie obowiązujące wskaźniki, jak kursy NBP, stopy procentowe NBP /czyli ogólnie rzecz biorąc polityka monetarna NBP/ zawsze oparte są na danych rynkowych pochodzących od uczestników obrotu i ten fakt jest oczywisty i nie jest podważany. WIBOR był i w świetle załącznika do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1368 z dnia 11.08.2016 r. jest nadal uznawany za obiektywne odzwierciedlenie zmiany cen pozyskiwania środków finansowych na rynku pieniężnym. Innymi słowy – nie ma podstaw do uznania, że pozwany ma możliwość arbitralnego kształtowania stopy WIBOR, zatem mechanizm zmiany stawki WIBOR nie był zależny od strony powodowej. W tej sytuacji odwołanie się do stawki WIBOR trudno uznać za nierzetelne traktowanie konsumenta.</p>
<p>Brak też podstaw do stwierdzenia naruszenia (i to rażącego) interesów konsumenta. Rażące naruszenie oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem. Uzależnienie zmiany oprocentowania od referencyjnej wysokości oprocentowania pożyczek udzielanych na rynku międzybankowym w Polsce, który w założeniu miał charakter obiektywnego odzwierciedlenia średnich cen udzielania kredytów przez największe banki w Polsce, niezależnego od żadnej ze stron umowy za takie nie może być uznane.</p>
<p>Dotyczy to także rozkładu ryzyka zmiany stopy procentowej pomiędzy stronami. Zmiany takie, niezależnie od woli i działań stron mogły mieć charakter dwukierunkowy, powódka zgłaszając taki zarzut nie bierze pod uwagę ryzyka spadku stopy procentowej. Zresztą przy tego rodzaju umowach oczywiste i naturalne jest, że każda ze stron obarczona jest różnymi ryzykami, a ryzyko wzrostu kosztów kredytu jest immanentnie wpisane w charakter umów o kredyt. Ponadto o takim ryzyku i skutkach zmian oprocentowania powódka została poinformowana. To, że informacji tych nie przyswoiła, lub obecnie twierdzi ,że nie przyswoiła , nie może obciążać banku.</p>
<p>Odnosząc się do obowiązku informacyjnego – jak podniesiono w omówieniu dowodów, twierdzenia powódki nie dają podstawy do uznania, że nie otrzymała stosownych informacji, a wniosek przeciwny wynika z dokumentów i z zeznań świadka.</p>
<p>Powódka uzyskała informacje dotyczące zmiennego oprocentowania, ryzyka z nim związanego, wpływu zmian na koszty kredytu oraz zasad zmiany oprocentowania. Sama powódka temu zresztą nie zaprzecza.</p>
<p>Ponadto powódka potwierdziła własnym podpisem uzyskanie takich informacji, przy czym klauzule te nie były blankietowe – zarówno w samej umowie , jak i w miesiąc wcześniej podpisanym wniosku nie tylko potwierdzono uzyskanie informacji, ale dodatkowo przytoczono konkretne informacje o konsekwencjach zmian.</p>
<p>Obowiązek informacyjny, jaki spoczywa na bankach w ramach zawierania umów z konsumentami nie zwalnia tych ostatnich z obowiązku działania z należytą starannością. Jednocześnie obowiązkowi informacyjnemu banku odpowiada istniejący po stronie konsumenta obowiązek zapoznania się z udzielonymi informacjami i przyjęcia ich do wiadomości, a następnie rozważenia własnego interesu w kontekście posiadanej wiedzy. Bank natomiast nie ma żadnej możliwość sprawdzenia, czy informacje zostały przez konsumenta przyjęte do świadomości i zrozumiane. Brak inicjatywy konsumenta w razie niezrozumienia otrzymanych informacji nie może obciążać banku, który dodatkowo nie ma możliwości przymusić klienta do wysłuchania i przyjęcia niechcianych pouczeń. Odwoływanie się do braku informacji w sytuacji, gdy informacje te zarówno ustnie, jak i pisemnie zostały przekazane, tyle że na skutek braku staranności wymaganej od przeciętnego konsumenta nie zostały odebrane, nie może skutkować uznaniem niedopełnienia obowiązku informacyjnego; tak daleko ochrona konsumentów sięgać nie może. Granicą bowiem ochrony ich praw jest dochowanie staranności, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.</p>
<p>Powódka zdaje się zarzucać brak szczegółowej informacji metodologicznej i matematycznej dotyczącej sposobu obliczania tego wskaźnika. Biorąc pod uwagę, że zasady zmiennego oprocentowania i stosowania wskaźnika Wibor w sposób przystępny dla przeciętnego konsumenta zostały opisane w umowie (której jak wynika z zeznań powódka nie była szczegółowo zainteresowana- czytała umowę pobieżnie, i nie przyjęła ich do wiadomości) twierdzenie, że brak szczegółowego opisu metodologii wyznaczania tego wskaźnika przez podmiot trzeci (regulamin fixingu) w sytuacji, gdy powódka nie zrozumiała nawet samej umowy- stanowi istotny brak informacyjny podważający ważność postanowień umowy, jest zdaniem sądu wymierzone wyłącznie w uzyskanie korzystnego skutku procesowego i próbę przerzucenia skutków swoich zaniedbań na pozwanego.</p>
<p>Mając wszystko powyższe na uwadze, sąd z braku podstaw do stwierdzenia nieważności postanowień umowy dotyczących oprocentowania na podstawie art. 385ˡ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> powództwo oddalił .</p>
<p>O kosztach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, zasądzając na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego. O kosztach orzeczono na mocy §2pkt 6 rozporządzenia Ministra sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p>
<p>Katarzyna Sznajder</p>
</div>