III Ko 658/23

<p>Sygn. akt III Ko 658/23</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 23 października 2024 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Poznaniu w Wydziale III Karnym w składzie:</p> <p>Przewodnicząca: sędzia Karolina Siwierska (spr.)</p> <p>Protokolant: Kamila Kwiatkowska</p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej <span class="anon-block">P.</span> del. do Prokuratury Okręgowej w Poznaniu <span class="anon-block">F. Z.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 4. 07. 2024 r. i 9. 10. 2024 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->wniosku <span class="anon-block">M. K. (1)</span>, <span class="anon-block">Z. J.</span> i <span class="anon-block">S. J.</span> o odszkodowanie i zadośćuczynienie w związku pozbawieniem wolności <span class="anon-block">F. J.</span> w sprawie byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Poznaniu sygn. akt O 639/45 </strong> </p> <p>1.  <strong> <!-- -->na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 11;art. 11 ust. 1)">art. 11 ust. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (tekst jedn. Dz.U. 2015.1583) zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawców <span class="anon-block">M. K. (1)</span>, <span class="anon-block">Z. J.</span> i <span class="anon-block">S. J.</span> kwotę 300 000 zł tytułem zadośćuczynienia, przy czym na poczet tej kwoty zalicza wypłaconą już wnioskodawcom na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 28 lutego 1994 r. sygn. akt III Ko 732/93 kwotę 142 912 170 st. zł stanowiącą równowartość 215 509,77 zł i w konsekwencji stwierdza, że na podstawie niniejszego wyroku wnioskodawcom winna być wypłacona różnica pomiędzy kwotami 300 000 zł a 215 509,77 zł - tj. po 28 163,41 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->w pozostałym zakresie wniosek oddala, </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->na podstawie par. 11 ust. 6 i par. 17 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22. 10. 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawców po 288 zł w tytułu ustanowienia pełnomocnika, </strong> </p> <p>4.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (tekst jedn. Dz.U. 2015.1583) kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.</p> <p>sędzia Karolina Siwierska</p> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="38"/> <col width="6"/> <col width="11"/> <col width="21"/> <col width="121"/> <col width="131"/> <col width="33"/> <col width="55"/> <col width="65"/> <col width="11"/> <col width="87"/> <col width="98"/> </colgroup> <tr> <td colspan="13"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> <p>Formularz <span class="anon-block"> (...)</span> </p> </td> <td colspan="4"> <p>Sygnatura akt</p> </td> <td colspan="2"> <p>III Ko 658/23</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->WNIOSKODAWCA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->1.<span class="anon-block">M. K. (1)</span> </strong>, , córka <span class="anon-block">F.</span> i <span class="anon-block">A.</span>, <span class="anon-block">urodzona (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->2.<span class="anon-block">Z. J.</span> </strong>, syn <span class="anon-block">F.</span> i <span class="anon-block">A.</span>, <span class="anon-block">urodzony (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->3.<span class="anon-block">S. J.</span> </strong>, syn <span class="anon-block">F.</span> i <span class="anon-block">A.</span>, <span class="anon-block">urodzony (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="7"> <p>Odszkodowanie (kwota główna)</p> </td> <td colspan="5"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Łącznie 155.605,05 zł (51.868,35 zł dla każdego z wnioskodawców) tytułem odszkodowania za szkodę doznaną przez ich ojca <span class="anon-block">F. J.</span> w związku <br/>z pozbawieniem go wolności na okres <br/>od dnia 01.08.1945 r. do dnia 12.03.1947 r.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>2.</p> </td> <td colspan="7"> <p>Zadośćuczynienie (kwota główna)</p> </td> <td colspan="5"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Łącznie 4.815.567,00 zł (1.605.189,00 zł dla każdego z wnioskodawców) tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez ich ojca <span class="anon-block">F. J.</span> w związku z pozbawieniem go wolności na okres <br/>od dnia 01.08.1945 r. do dnia 12.03.1947 r.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.</p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>3.</p> </td> <td colspan="7"> <p>Inne</p> </td> <td colspan="5"> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="10"> <p>------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->Ustalenie faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->Fakty uznane za udowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Fakt</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty </em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="15" colspan="2"> <p>3.1.1.</p> </td> <td rowspan="15" colspan="8"> <p> <span class="anon-block">F. J.</span> i <span class="anon-block">A. J. (1)</span> byli małżeństwem. <span class="anon-block">F. J.</span> zmarł w dniu 29.01.1990 roku pozostawiając żonę i czworo dzieci: <span class="anon-block">M. K. (2)</span>, <span class="anon-block">J. J.</span>, <span class="anon-block">S. J.</span> i <span class="anon-block">Z. J.</span>.</p> <p>W dniu 24.07.1945 r. przeciwko <span class="anon-block">F. J.</span> i innym wszczęto śledztwo w związku z podejrzeniem <br/>o przynależność do Armii Krajowej. Ojciec wnioskodawców został zatrzymany w dniu 29.07.1945 r. i osadzony <br/>w areszcie.</p> <p>Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 10.12.1945 r., sygn. akt O. 639/45 <span class="anon-block">F. J.</span> uznano winnym zarzucanych mu przestępstw i skazano go na karę <br/>5 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienie praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat. Na poczet orzeczonej kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania od dnia 01.08.1945 r.</p> <p>Postanowieniem Wojskowej Prokuratury Okręgowej <br/>w <span class="anon-block">P.</span> z dnia 07.03.1947 r. na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19470200078" title="Ustawa z dnia 22 lutego 1947 r. o amnestii - Dz. U. z 1947 r. Nr 20, poz. 78 ()">Ustawy o amnestii <br/>z dnia 22.02.1947 r.</a> ojcu wnioskodawców darowano orzeczoną karę w całości w niewykonanej części i zarządzono natychmiastowe wypuszczenie go na wolność. Zwolniono go z więzienia w dniu 12.03.1947 r.</p> <p>W chwili zatrzymania <span class="anon-block">F. J.</span> miał 20 lat, był żonaty z <span class="anon-block">A. J. (2)</span>, która była wówczas w ciąży <br/>z wnioskodawczynią - <span class="anon-block">M. K. (1)</span>. To <span class="anon-block">F. J.</span> był jedynym żywicielem rodziny, utrzymywał siebie <br/>i żonę. Pracował jako robotnik w różnych gospodarstwach rolnych</p> <p> <span class="anon-block">F. J.</span> był pozbawiony wolności przez okres <br/>1 roku, 7 miesięcy i 14 dni. Osadzono go w areszcie <span class="anon-block"> (...)</span> <br/>w <span class="anon-block">K.</span>, a następnie w więzieniach w <span class="anon-block">P.</span> <br/>i we <span class="anon-block">W.</span>. W czasie trwania tej izolacji więziennej wobec <span class="anon-block">F. J.</span> wielokrotnie stosowano za równo przemoc fizyczną (bito go, poddawano torturom, głodzono) jak <br/>i psychiczną.</p> <p>Przejścia związane z osadzeniem miały wpływ na późniejszy stan zdrowia ojca wnioskodawców. Po powrocie z więzienia był wychudzony, miał trudności ze znalezieniem pracy, był ofiarą szykan ze strony społeczeństwa.</p> <p>Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 27.04.1993 r. sygn. akt III Ko 1650/92 stwierdził nieważność wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego.</p> <p>W dniu 28.02.1994 r. Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem o sygn. akt III Ko 732/92 zasądził na rzecz żony represjonowanego - <span class="anon-block">A. J. (2)</span> oraz dzieci - <span class="anon-block">M. K. (1)</span>, <span class="anon-block">J. J.</span>, <span class="anon-block">Z. J.</span> i <span class="anon-block">S. J.</span> kwoty po 28.582.434 starych zł (łącznie 142.912.170 starych złotych) tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania za doznaną przez <span class="anon-block">F. J.</span> krzywdę i szkodę.</p> <p>Sprawa niniejsza była rozpoznawana ponownie po tym, jak postanowieniem z dnia 12.09.2023 r., sygn. II AKo 93/23, Sąd Apelacyjny w Poznaniu wznowił postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem b. Sądu Wojewódzkiego <br/>w <span class="anon-block">P.</span> z dnia 28.02.1994 r., III Ko 732/93, uchylił <br/>to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, przy czym wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek pełnomocnika wnioskodawców po stwierdzeniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej.</p> </td> <td colspan="2"> <p>Odpisy aktów stanu cywilnego</p> </td> <td> <p>k. 4 - 7, 39, 48 - 49, 110 - 113</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Zeznania <span class="anon-block">A. J. (2)</span> </p> </td> <td> <p>k. 15</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Postanowienie b. Sądu Wojewódzkiego, sygn. III Ko 732/93</p> </td> <td> <p>k. 28 - 30</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Dokumentacja z akt O. 639/45</p> </td> <td> <p>k. 50 - 66, 130, 140 - 143</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Postanowienie Wojskowej Prokuratury Okręgowej z dnia 07.03.1947 r.</p> </td> <td> <p>k. 67, 68 - 69</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Postanowienie b. Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu, sygn. III Ko 1650/92</p> </td> <td> <p>k. 70</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 12.09.2023 r., sygn. II AKo 93/23</p> </td> <td> <p>k. 89 - 90</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Wyjaśnienia <span class="anon-block">F. J.</span> ze sprawy O. 639/45</p> </td> <td> <p>k. 121 - 124, 126 - 127</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Dokumentacja IPN</p> </td> <td> <p>k. 156 - 172</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Komunikat Prezesa GUS</p> </td> <td> <p>k. 173</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Zeznania <span class="anon-block">S. J.</span> </p> </td> <td> <p>k. 202 - 203</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Zeznania <span class="anon-block">Z. J.</span> </p> </td> <td> <p>k. 203</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Zeznania <span class="anon-block">M. K. (1)</span> </p> </td> <td> <p>k. 203</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Pismo <span class="anon-block">S. J.</span> </p> </td> <td> <p>k. 227 - 228</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Pismo IPN z dnia 25.09.2024 r.</p> </td> <td> <p>k. 249</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->Fakty uznane za nieudowodnione</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p> <em> <!-- -->Lp.</em> </p> </td> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Fakt</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Dowód </em> </p> </td> <td> <p> <em> <!-- -->Numer karty </em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p>3.2.1.</p> </td> <td colspan="7"> <p>--------------------------------------------------------------------------------------------------</p> </td> <td colspan="2"> <p>-------------------</p> </td> <td> <p>-------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->ocena DOWODów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->Dowody będące podstawą ustalenia faktów</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach uznania dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2" colspan="4"> <p>3.1.1</p> </td> <td colspan="2"> <p>Zeznania <span class="anon-block">S. J.</span>, <span class="anon-block">Z. J.</span> i <span class="anon-block">M. K. (1)</span> </p> </td> <td colspan="7"> <p>Za wiarygodne Sąd uznał złożone na rozprawie w dniu 04.07.2024 r. zeznania wnioskodawców: <span class="anon-block">S. J.</span>, <span class="anon-block">Z. J.</span> <br/>i <span class="anon-block">M. K. (1)</span>, albowiem były one spójne, logiczne <br/>i korelowały z pozostałą zebraną dokumentacją w sprawie.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Dokumenty</p> </td> <td colspan="7"> <p>Dokumenty zgromadzone w sprawie Sąd uznał za w pełni przydatne - sporządzone przez organy do tego uprawnione, pozwalające <br/>na precyzyjne ustalenie okresu pozbawienia wolności, zarzutów stawianych wówczas <span class="anon-block">F. J.</span> oraz sposobu zakończenia postępowania karnego przeciwko niemu.</p> <p>Szczególnie przydatne były również zeznania <span class="anon-block">A. J. (2)</span> złożone w sprawie III Ko 732/93, z których wynika w jakiej kondycji fizycznej i psychicznej znajdował się <span class="anon-block">F. J.</span> po opuszczeniu zakładu karnego i powrocie do domu, a także, jakie konsekwencje <br/>w ich całym życiu rodzinnym miał pobyt <span class="anon-block">F. J.</span> <br/>w warunkach izolacji więziennej.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów<br/>(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p> <em> <!-- -->Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2</em> </p> </td> <td colspan="2"> <p> <em> <!-- -->Dowód</em> </p> </td> <td colspan="7"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p>-------------------</p> </td> <td colspan="2"> <p>-----------------------------</p> </td> <td colspan="7"> <p>------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->PODSTAWA PRAWNA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <em> <!-- -->Odszkodowanie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> <p>1.</p> </td> <td colspan="6"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="6"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p>1.</p> </td> <td colspan="3"> <p>------------------------------------------------------------</p> </td> <td colspan="6"> <p>------------------------------------------------------------------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p>-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <em> <!-- -->Zadośćuczynienie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> <p>2.</p> </td> <td colspan="6"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="6"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p>1.</p> </td> <td colspan="3"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 11;art. 11 ust. 1)">Art. 11 ust. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. <br/>o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>.</p> </td> <td colspan="6"> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">Art. 481 § 1 k.c.</a> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust.1 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu <br/>w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981r. w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców.</p> <p>W myśl art. 11 ust. 1 w/w ustawy przepisy art. 8, art. 9 i art. 10 mają odpowiednie zastosowanie również wobec osób, co do których zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia, jeżeli oskarżonego uniewinniono lub postępowanie umorzono z powodów, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 1;art. 17 § 1 pkt. 2)">art. 17 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego</a>, i nie zostało prawomocnie zasądzone odszkodowanie i zadośćuczynienie, a osoby te były zatrzymane lub tymczasowo aresztowane. Roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie nie przedawniają się.</p> <p>Odsetki od sumy pieniężnej stanowiącej odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie są wynagrodzeniem za opóźnienie w zapłacie sumy pieniężnej, która jest już wymagana i dlatego odsetki przysługują od dnia uprawomocnienia się wyroku (uchwała SN. z dnia 10 grudnia 1991 r., I KZP 35/91).</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <em> <!-- -->Inne</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> <p>3.</p> </td> <td colspan="3"> <p>1.</p> </td> <td colspan="9"> <p>----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach podstawy prawnej</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> <p>-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <em> <!-- -->Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <em> <!-- -->Odszkodowanie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>1.</p> </td> <td colspan="8"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="4"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p>1.</p> </td> <td colspan="5"> <p>--------------------------------------------------------------------------------</p> </td> <td colspan="4"> <p>---------------------------------------------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <em> <!-- -->Zadośćuczynienie</em> </p> </td> </tr> <tr> <td rowspan="2"> <p>2.</p> </td> <td colspan="8"> <p>Kwota główna</p> </td> <td colspan="4"> <p>Odsetki</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p>1.</p> </td> <td colspan="5"> <p>Pełnomocnik wnioskodawców <span class="anon-block">M. K. (1)</span>, <span class="anon-block">S. J.</span> i <span class="anon-block">Z. J.</span> wnioskowała o zasądzenie na ich rzecz łącznie kwoty 4.815.567,00 zł, co daje na każdego z wnioskodawców kwotę 1.605.189,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na skutek niewątpliwie niesłusznego pozbawienia wolności w okresie od 01.08.1945 r. do dnia 12.03.1947 r. ich ojca <span class="anon-block">F. J.</span>.</p> <p>Prokurator uznał, że zadośćuczynienie zostało już wypłacone zgodnie z wnioskiem w sprawie III Ko 732/93, wobec czego wniósł o zrewaloryzowanie zasądzonych kwot zadośćuczynienia w kwocie 96.330,96 zł łącznie na rzecz wszystkich wnioskodawców z uwzględnieniem w wyroku, <br/>że kwoty te zostały już wypłacone.</p> <p> <strong> <!-- -->W ocenie Sądu, kwota zadośćuczynienia, która winna być zasądzona na rzecz wnioskodawców <span class="anon-block">M. K. (1)</span>, <span class="anon-block">S. J.</span> i <span class="anon-block">Z. J.</span> tytułem zadośćuczynienia to kwota 300.000 zł, przy czym na poczet tej kwoty należało zaliczyć już wypłaconą wnioskodawcom na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 28 lutego 1994 r. w sprawie III Ko 732/93 kwotę 142 912 170 starych złotych – stanowiącą równowartość kwoty 215.509,77 złotych i w konsekwencji należało stwierdzić, że obecnie wnioskodawcom winna zostać wypłacona różnica tych kwot tj. po 28.163,42 złotych dla każdego <br/>z wnioskodawców. </strong> </p> <p>Jest rzeczą oczywistą, że stosowanie środków przymusu w postaci zatrzymania i tymczasowego aresztowania, a następnie skazanie i osadzenie <br/>w zakładzie karnym skutkowało w wypadku <span class="anon-block">F. J.</span> naruszeniem jego dobra osobistego w postaci wolności.</p> <p>Okres naruszenia dobra wynosił w tym wypadku <br/>1 rok, 7 miesięcy i 14 dni (wnioskodawca był pozbawiony wolności od 01.08.1945 r. do 12.03.1947 r.). Skutkiem osadzenia w zakładzie karnym <span class="anon-block">F. J.</span> było także naruszenie jego dobra osobistego jakim jest jego zdrowie fizyczne i psychiczne – według ustaleń Sądu wnioskodawca w czasie pozbawienia wolności spotkał się z agresją fizyczną i psychiczną, był bity, głodzony, wymuszano na nim konkretne zeznania, spał na podłodze w zimnej celi, bez ogrzewania, co skutkowało wystąpieniem wielu chorób. Był pozbawiony kontaktu ze swymi bliskimi, co potęgowało jego cierpienia psychiczne. W chwili zatrzymania <span class="anon-block">F. J.</span> miał żonę i oczekiwał na narodzenie się pierwszego dziecka. Dopiero po pół roku od osadzenia, miała miejsce pierwsza wizyta żony <span class="anon-block">A. J. (1)</span>, w trakcie której kobieta od razu zauważyła, że mężczyzna jest wychudzony i niedożywiony.</p> <p>Suma zadośćuczynienia pieniężnego, mająca rekompensować krzywdę doznaną przez <span class="anon-block">F. J.</span> winna być „odpowiednia”. Pojęcie to ma wprawdzie charakter niedookreślony, tym niemniej <br/>w orzecznictwie wskazuje się pewne kryteria, którymi należy kierować się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, a mianowicie to, że musi ono mieć charakter kompensacyjny, a więc winno przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, nie będącą jednakże wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy. Określając wysokość zadośćuczynienia należy wziąć pod uwagę nie tylko czas trwania odosobnienia, ale także stopień dolegliwości, z jakimi wiązało się stosowanie tego środka, a więc przykrości i przeżycia natury moralnej z tego wynikające, konieczność poddania się rygorom związanym z pobytem w warunkach izolacji, negatywną ocenę środowiska, utratę dobrego imienia. Zarazem jednak należy kwotę zadośćuczynienia oznaczać z umiarem, stosownie do realiów społecznych, jak zamożność mieszkańców, wartość pieniądza itp., by nie pozostało poczucie krzywdy bliskich osadzonego, ale i by orzeczenie nie było sposobem uzyskania nadmiernych korzyści finansowych. Dodać przy tym należy, iż ustawodawca nigdzie nie sprecyzował sposobu ustalenia wysokości zadośćuczynienia, odwołując się do sędziowskiego uznania, opartego na całokształcie okoliczności sprawy. Decydującym kryterium jest rozmiar krzywdy, cierpienia fizyczne w postaci bólu i innych dolegliwości oraz cierpienia psychiczne polegające na ujemnych doznaniach przeżywanych w związku z cierpieniami i następstwami, zwłaszcza trwałym lub nieodwracalnym uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia (por. wyrok Sądu Apel. <br/>w <span class="anon-block">Ł.</span> z dnia 21 marca 2017 r., I ACa 1437/14, LEX nr 2282412). Nie ulega przy tym żadnym wątpliwościom, iż każdy przypadek powinien być indywidualnie badany i oceniony według kryterium obiektywnego z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy (por. wyrok SN z dnia 3 lipca 2013 r., V KK 464/12, LEX nr 1341290; wyrok <br/>SN z dnia 16 kwietnia 2015 r., I CSK 434/14, LEX nr 1712803; wyrok Sądu Apel. w <span class="anon-block">B.</span> <br/>z dnia 28 października 2016 r., I ACa 449/16, LEX nr 2166405).</p> <p>W ocenie Sądu wniosek sformułowany przez pełnomocnika wnioskodawców jest rażąco wygórowany, sięgając astronomicznej wręcz kwoty 4.815.567,00 zł. Tak wyliczona kwota pochodzi z przemnożenia liczby dni pozbawienia wolności <span class="anon-block">F. J.</span> (588 dni) przez kwotę aktualnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, które stanowi kwotę 8.189,74 złotych.</p> <p>Takie wyliczenie w ocenie Sądu razi jednak rażącym oderwaniem od realiów polskiego społeczeństwa oraz od zamożności mieszkańców obecnej Polski oraz przeciętego poziomu ich życia. Pełnomocnik winien sobie zdać sprawę z tego, że wskazywana wyżej kwota średniego miesięcznego wynagrodzenia jest kwotą brutto, co oznacza, że kwota aktualnego średniego miesięcznego wynagrodzenia w Polsce to około 5.500 zł netto i za taką właśnie kwotę „przeciętny” człowiek żyjący w Polsce musi „przeżyć” miesiąc. Dla owego przeciętnego człowieka kwota żądana przez wnioskodawcę jest kwotą abstrakcyjną. Wyliczenie pełnomocnika i skutkująca tym wyliczeniem żądana kwota zadośćuczynienia całkowicie abstrahuje też od dotychczasowej, ugruntowanej przecież linii orzeczniczej w podobnych sprawach, która bynajmniej nie odnosi średniego miesięcznego wynagrodzenia osiąganego obecnie w naszym kraju do jednego dnia pozbawienia wolności.</p> <p>Zasądzając na rzecz wnioskodawców kwotę zadośćuczynienia za krzywdę poniesioną <br/>w związku z pozbawieniem wolności ich ojca <span class="anon-block">F. J.</span> Sąd uznał, że kwota 300.000 złotych będzie kwotą adekwatną do krzywdy poniesionej przez wnioskodawców. Oceniając krzywdę <span class="anon-block">F. J.</span> w kontekście jego cierpień fizycznych i psychicznych oraz skutków dla jego stanu zdrowia, Sąd uznał, że orzeczona kwota będzie adekwatna do krzywdy odniesionej przez ojca wnioskodawców w analizowanej sprawie.</p> <p>Na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 28.02.1994 r. w sprawie III Ko 732/93 wnioskodawcom i <span class="anon-block">A. J. (2)</span> wypłacono już kwotę 142.912.170 starych złotych. Bezspornym było w niniejszej sprawie, że ową wypłaconą kwotę należy odliczyć od kwoty obecnie zasądzanej – oczywiście <br/>po uprzedniej jej waloryzacji. Skoro przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 1994 r. wynosiło 5.328.000 starych złotych, a wnioskodawcom wypłacono 142.912.170 starych złotych, to stanowiło to <strong> <!-- -->2.681 %</strong> ówczesnego przeciętnego wynagrodzenia. Dokonując waloryzacji tej kwoty do aktualnego przeciętnego wynagrodzenia za pracę tj. <strong> <!-- -->8.038,41</strong> zł uzyskujemy kwotę <strong> <!-- -->215.509,77</strong> złotych.</p> <p>W konsekwencji Sąd stwierdził, że na podstawie niniejszego wyroku wnioskodawcom winna zostać wypłacona różnica kwoty zasądzonego obecnie zadośćuczynienia tj. 300.000 złotych oraz kwoty już im wypłaconej, tj. 215.509,77 złotych – czyli kwota 84.490,23 zł, co w przeliczeniu na jednego wnioskodawcę wynosi 28.163,41 zł.</p> </td> <td colspan="4"> <p>Odsetki od zadośćuczynienia <br/>są wynagrodzeniem za opóźnienie w zapłacie sumy pieniężnej, która jest już wymagana i dlatego odsetki przysługują od dnia uprawomocnienia się wyroku.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <em> <!-- -->Inne</em> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>3.</p> </td> <td colspan="3"> <p>1.</p> </td> <td colspan="9"> <p>----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>2</p> </td> <td colspan="8"> <p>Żądanie wnioskodawców przekraczające kwotę zasądzoną na ich rzecz w pkt 1 części rozstrzygającej wyroku podlegało oddaleniu jako niezasadne. Sąd uznał, <br/>że wnioskowana przez pełnomocnika wnioskodawców kwota zadośćuczynienia jest rażąco wysoka i nie znajduje odzwierciedlenia w poczynionych przez Sąd ustaleniach w niniejszej sprawie.</p> <p>Mając na względzie regulację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a>, to wnioskodawca powinien udowodnić nie tylko podstawę faktyczną, ale również wysokość dochodzonego roszczenia. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż reguła ta znajduje zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy lutowej, co wynika z treści art. 8 ust. 3 ustawy lutowej (patrz: wyrok Sądu Apel. w <span class="anon-block">S.</span> z dnia 27 stycznia 2022 r., II AKa 292/21, LEX nr 3329714).</p> <p>Stosownie zaś do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a>, w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeksu postępowania cywilnego</a> stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w niniejszym kodeksie. Oznacza to, że postępowanie o odszkodowanie i zadośćuczynienie ma charakter mieszany. Wniosek rozpoznawany jest bowiem przed sądem karnym, a więc zastosowanie powinny mieć przepisy procedury karnej, ale jego przedmiotem jest żądanie o charakterze cywilnoprawnym, które rozpoznawane jest w procedurze cywilnej. Dlatego też wymieniony wyżej przepis nakazuje, aby rozpoznanie sprawy następowało według przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">Kodeksu postępowania karnego</a>, ale w kwestiach tam nieuregulowanych stosować przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeksu postępowania cywilnego</a>. Tym samym, na gruncie niniejszego postępowania, prowadzonego na podstawie ustawy lutowej, zastosowanie znajduje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a>, który stanowi, że to wnioskodawca powinien udowodnić nie tylko podstawę faktyczną, ale również wysokość dochodzonego roszczenia (patrz także: wyroki Sądu Apel. w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 20 listopada 2013 r., II AKa 372/13, LEX nr 1403832 oraz z dnia 14 czerwca 2013 r., II AKa 165/13, LEX nr 1344259).</p> <p>Pomimo zatem obowiązywania w procedurze karnej przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2)">art. 2 k.p.k.</a>, czy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> wnioskodawcy w ogóle nie wykazali okoliczności, które miałyby świadczyć o szkodzie majątkowej poniesionej przez <span class="anon-block">F. J.</span>, a tym samym i o konieczności zasądzenia odszkodowania w związku z pozbawieniem go wolności.</p> <p>Dlatego Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika wnioskodawców o zasądzenie <br/>na ich rzecz odszkodowania w łącznej kwocie 155.605,05 zł. Wnioskodawcy w toku postępowania sądowego nie wykazali, jaką i w jakiej wysokości ponieśli szkodę z tytułu faktu, iż ich ojciec <span class="anon-block">F. J.</span> był pozbawiony wolności przez 588 dni.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->KOszty procesu</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p> <em> <!-- -->Punkt rozstrzygnięcia z wyroku</em> </p> </td> <td colspan="8"> <p> <em> <!-- -->Przytoczyć okoliczności</em> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> <p>3, 4</p> </td> <td colspan="8"> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> koszty postępowania w sprawach objętych ustawą, w tym z tytułu ustanowienia pełnomocnika, ponosi Skarb Państwa.</p> <p>W konsekwencji na rzecz wnioskodawcy zasądzono zwrot kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, a kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> <strong> <!-- -->PODPIS</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="13"> <p> sędzia Karolina Siwierska</p> </td> </tr> </table> </div>