IV U 246/24

<p> <strong> <!-- -->IV U 246/24</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 25 października 2024 roku</p> <p>Sąd Rejonowy w Toruniu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący sędzia Andrzej Kurzych</p> <p>Protokolant sekretarz sądowy Karolina Grudzińska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 25 października 2024 roku w Toruniu na rozprawie</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">P. G.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- -->Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p>o zasiłek chorobowy</p> <p>na skutek odwołania od decyzji z dnia 18 lipca 2024 roku, nr <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zwalnia <span class="anon-block">P. G.</span> z obowiązku zwrotu zasiłku chorobowego wypłaconego za okres od 16 maja 2024 roku do 3 lipca 2024 roku w kwocie 13.314,44 zł (trzynaście tysięcy trzysta czternaście złotych czterdzieści cztery grosze).</strong> </p> <p>sędzia Andrzej Kurzych</p> <p> <strong> <!-- -->IV U 246/24</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 18 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990600636" title="Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz. U. z 1999 r. Nr 60, poz. 636 (art. 3;art. 3 pkt. 3;art. 36;art. 36 ust. 1;art. 46;art. 52;art. 66;art. 66 ust. 1)">art. 3 pkt 3, art. 36 ust. 1, art. 46, art. 52 i art. 66 ust. 1ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa</a> (Dz.U. z 2023 r., poz. 2780 ze zm.; dalej jako ustawa zasiłkowa) oraz na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84)">art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. z 2024 r., poz. 497 ze zm.; dalej jako ustawa systemowa) przyznał ubezpieczonemu <span class="anon-block">P. G.</span> prawo do zasiłku chorobowego od 16 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r. od podstawy wymiaru 7.540,35 zł i od 1 czerwca 2024 r. do 3 lipca 2024 r. od podstawy wymiaru 8.147,38 zł ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami i ograniczonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia, a ponadto zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie 13.314,44 zł wynikającego z różnicy podstaw.</p> <p>W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że wypłacił ubezpieczonemu zasiłek chorobowy za okres po ustaniu zatrudnienia od 16 maja do 3 lipca 2024 r., a więc podstawa powinna być ograniczona do kwoty 100% przeciętnego wynagrodzenia, tj. za okres od 16 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r. od podstawy wymiaru 7.540,35 zł i od 1 czerwca 2024 r. do 3 lipca 2024 r. od podstawy wymiaru 8.147,38 zł. Organ rentowy wypłacił ubezpieczonemu zasiłek chorobowy liczony od podstawy 18.138,88 zł, co skutkowało nadpłatą zasiłku chorobowego w kwocie 13.314,44 zł. Kwota ta stanowi nienależne świadczenie i podlega zwrotowi.</p> <p>W odwołaniu ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zwolnienie go z obowiązku zwrotu kwoty 13.314,44 zł (po sprecyzowaniu żądania na rozprawie w dniu 25 października 2024 r., kiedy wskazał, że odwołanie nie odnosi się do wskazanych w osnowie decyzji podstaw wymiaru zasiłku chorobowego). Ubezpieczony wskazał, że w żaden sposób nie weryfikował prawidłowości kwoty wyliczonego zasiłku. Nie był do tego zobowiązany, nie miał też wiedzy w tym zakresie. Działał w zaufaniu do organu, który samodzielnie wyliczył kwotę świadczenia. okoliczności te skutkuje brakiem obowiązku zwrotu nadpłaconego świadczenia.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Ubezpieczony <span class="anon-block">P. G.</span> w okresie od 28 listopada 2014 r. do 2 maja 2024 r. był pracownikiem Urzędu Miasta i Gminy <span class="anon-block">J.</span> w związku z pełnieniem funkcji Burmistrza Miasta i Gminy <span class="anon-block">J.</span>.</p> <p>W okresie od 26 kwietnia 2024 r. do 3lipca 2024 r. ubezpieczony był niezdolny do pracy. Za okres do 2 maja 2024 r. pracodawca wypłacił mu wynagrodzenie chorobowe. Za pozostały okres niezdolności do pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił mu zasiłek chorobowy. Omyłkowo podstawa wymiaru zasiłku chorobowego za okres</p> <p>Wysokość zasiłku chorobowego została ustalona na podstawie przesłanego przez płatnika składek zaświadczenia płatnika składek. Omyłkowo ZUS obliczył wysokość podstawę wymiaru zasiłku chorobowego za okres od 16 maja do 3 lipca 2024 r. z pominięciem ograniczenia do kwoty 100% przeciętnego wynagrodzenia przyjmując, że podstawa ta wynosi 18.138,88 zł. Prawidłowa podstawa wymiaru zasiłku chorobowego za okres od 16 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r. winna wynosić 7.540,35 zł, a za okres od 1 czerwca 2024 r. do 3 lipca 2024 r. - 8.147,38 zł. Skutkowało to nadpłatą zasiłku chorobowego w kwocie 13.314,44 zł.</p> <p>Ubezpieczony nie wiedział, jakie są zasady wyliczenia zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia. Pozostawał w przekonaniu, że wypłacona mu przez ZUS kwota jest prawidłowa. Wydawała mu się on wysoka, lecz w ZUS zapewniono go, że wypłacane mu kwoty są prawidłowe.</p> <p>Decyzją z dnia 18 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał ubezpieczonemu prawo do zasiłku chorobowego od 16 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r. od podstawy wymiaru 7.540,35 zł i od 1 czerwca 2024 r. do 3 lipca 2024 r. od podstawy wymiaru 8.147,38 zł ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami i ograniczonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia, a ponadto zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie 13.314,44 zł wynikającego z różnicy podstaw.</p> <p>(fakty bezsporne)</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Stan faktyczny w przymiotowej sprawie nie był przedmiotem sporu. W szczególności należy wskazać, że organ rentowy nie kwestionował, iż ubezpieczony nie posiadał wiedzy o zasadach obliczania zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia. Nie było też wątpliwości co do tego, że organ rentowy nie skierował do ubezpieczonego pouczenia w tym przedmiocie, ani co do tego, iż do nadpłaty zasiłku chorobowego doszło na skutek błędu organu rentowego, bez jakiegokolwiek udziału ubezpieczonego.</p> <p>Wstępnie zauważyć należy, że podstawa wymiaru zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia winna zostać ustalona na podstawie art. 46 ustawy zasiłkowej. W myśl tego przepisu podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie może być wyższa niż kwota wynosząca 100% przeciętnego wynagrodzenia. Kwotę tę ustala się miesięcznie, poczynając od 3. miesiąca kwartału kalendarzowego, na okres 3 miesięcy, na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, ogłaszanego dla celów emerytalnych. Przysługujący ubezpieczonemu zasiłek chorobowy za okres od 16 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r. winien być zatem ustalony od podstawy w kwocie 7.540,35 zł (zob. komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2023 r.; M. P. z 2024 r. poz. 106), a za okres od 1 czerwca 2024 r. do 3 lipca 2024 r. od podstawy w kwocie 8.147,38 zł (komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 13 maja 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2024 r.; M. P. z 2024 r. poz. 358). Organ rentowy za wskazane okresy obliczył zasiłek chorobowy od podstawy w kwocie 18.138,88 zł, co skutkowało to nadpłatą zasiłku chorobowego w kwocie 13.314,44 zł. Przedmiotem sprawy była zasadność obciążenia ubezpieczonego obowiązkiem zwrotu tej kwoty.</p> <p>Zgodnie z art. 84 ust. 1 zd. 1 ustawy systemowej osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Zgodnie zaś z ustępem 2 za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:</p> <p>1)  świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;</p> <p>2)  świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia;</p> <p>3)  świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.</p> <p>W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione opisane art. 84 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy systemowej (punkt 3 nie ma znaczenia dla sprawy) przesłanki zwrotu nienależnego świadczenia. Organ rentowy nie skierował do ubezpieczonego jakiegokolwiek pouczenia o zasadach obliczania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia, w tym zwłaszcza o treści art. 46 ustawy zasiłkowej. Ponadto ubezpieczony w żaden sposób nie przyczynił się do wypłaty zasiłku w zawyżonej kwocie. Nie złożył nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów ani też nie wprowadził organu rentowego w błąd. Nie znał przecież zasad obliczania zasiłku chorobowego, a gdy mimo to sygnalizował w ZUS zdziwienie, że otrzymał tak wysoką kwotę, to nie skutkowało to podjęciem jakichkolwiek działań ze strony organu rentowego.</p> <p>Organ rentowy dysponował prawidłowymi danymi, które pozwalały na wypłatę zasiłku chorobowego w zgodnej z prawem wysokości. Tym samym do nadpłaty zasiłku chorobowego doszło na skutek błędu organu rentowego. W literaturze wskazuje się (R. Babińska-Górecka [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. K. Antonów, Warszawa 2024, art. 84, t. 1), że ubezpieczeniowa definicja nienależnie pobranych świadczeń nie obejmuje tych świadczeń, które zostały nienależnie przyznane lub wypłacone z powodu własnych uchybień organu rentowego lub sądu, określanych przez doktrynę i orzecznictwo mianem „błędu” (zob. uchwała SN z 21.05.1984 r., III UZP 20/84, OSNCP 1985/1, poz. 3; wyrok SN z 26.06.1985 r., II URN 98/85, OSNC 1986/4, poz. 59; R. Babińska, R. Babińska, Pojęcie i rodzaje błędu organu rentowego lub odwoławczego, PiP 2005, nr 12, s. 47-63., s. 50 i n.; por. T. Szymanek, S. Szymańska, Pojęcie nie­należnego świadczenia w ujęciu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników oraz w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 1987, nr 12, s. 30). Na powstanie tych nieprawidłowości nie mają wpływu inne, poza organami rozpoznającymi sprawę, podmioty. Z powodu tak rozumianego błędu organu rentowego lub sądu dochodzi do przyznania lub wypłaty świadczeń bez podstawy prawnej. Nie stanowią one jednak świadczeń nienależnie pobranych, podlegających zwrotowi, w rozumieniu art. 84 ustawy systemowej, gdyż uchybienie organu rentowego lub sądu nie jest wynikiem zachowań (działań lub zaniechań) zainteresowanych, świadczeniobiorców, płatników lub innych podmiotów. Brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 84 ust. 2 lub 6 ustawy systemowej sprawia, że do przyznania i wypłaty świadczenia bez podstawy prawnej doszło na skutek błędu organu rentowego lub sądu.</p> <p>W tym stanie rzeczy, skoro do nadpłaty zasiłku chorobowego w kwocie 13.314,44 zł doszło na skutek błędu organu rentowego, bez jakiegokolwiek udziału ubezpieczonego, zaskarżona decyzji podlegała zmianie poprzez zwolnienie ubezpieczonego z obowiązku zwrotu wskazanej kwoty, o czym orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14}§ 2 k.p.</a> </p> <p>sędzia Andrzej Kurzych</p> </div>