I Ca 290/16

<p>Sygn. akt I Ca 290/16</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 30 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Ostrołęce Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący- Sędzia SO Małgorzata Mikos-Bednarz (spr.)</p> <p>Sędziowie: SO Monika Strzyżewska</p> <p>SO Grzegorz Zabielski</p> <p>Protokolant: sekr. sądowy Monika Iwańska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2016 r. w Ostrołęce</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z </strong>udziałem <strong> <!-- --> <span class="anon-block">I. J.</span>, <span class="anon-block">B. J.</span>, <span class="anon-block">A. J. (1)</span>, <span class="anon-block">A. J. (2)</span>, <span class="anon-block">M. J. (1)</span>, <span class="anon-block">H. J.</span> , <span class="anon-block">M. K.</span> </strong> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">J. J.</span> </p> <p>na skutek apelacji uczestniczki <span class="anon-block">I. J.</span> od postanowienia Sądu Rejonowego w Wyszkowie z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I Ns 718/14</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->postanawia:</span> </strong> </p> <p>oddalić apelację.</p> <p>Monika Strzyżewska Małgorzata Mikos- Bednarz Grzegorz Zabielski </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Po rozpoznaniu sprawy o stwierdzenie nabycia spadku z wniosku wierzyciela <span class="anon-block"> Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015r. w sprawie I Ns 718/14 Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">J. J.</span>, zmarłym dnia 06.10.2013r. w <span class="anon-block">W.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">W.</span> na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli: córka <span class="anon-block">A. J. (2)</span> w 2/4 części, oraz wnuczki <span class="anon-block">M. J. (1)</span> i <span class="anon-block">H. J.</span> (córki Kingi i Adama) w udziałach po ¼ części każda z nich.</p> <p> <strong> <!-- --> Postanowienie spadkowe Sąd Rejonowy oparł na poniższych ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych dokonanych na podstawie przepisów spadkowych obowiązującego w dacie otwarcia spadku:</strong> </p> <p>Spadkodawca <span class="anon-block">J. J.</span> zmarł w dniu 06.10.2013r. w <span class="anon-block">W.</span> i ostatnio stale zamieszkiwał w <span class="anon-block">W.</span>. W dacie otwarcia spadku spadkodawca pozostawał w związku małżeńskim z <span class="anon-block">I. J.</span>. Jako zstępnych pozostawił małoletniego syna <span class="anon-block">B. J.</span>, syna <span class="anon-block">A. J. (1)</span> i córkę <span class="anon-block">A. J. (2)</span>, którzy na dzień otwarcia spadku wyczerpywali ustawowy krąg osób uprawnionych do dziedziczenia zgodnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 931;art. 931 § 1)">art. 931 § 1 kpc</a>. Spadkodawca miał jeszcze syna <span class="anon-block">M. J. (2)</span>, który zmarł bezpotomnie przed otwarciem spadku, w dniu 08.05.2002r.</p> <p>W oświadczeniu złożonym przed notariuszem <span class="anon-block">A. Z.</span> w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">W.</span>, zarejestrowanym w rep. A za nr <span class="anon-block"> (...)</span> córka spadkodawcy <span class="anon-block">A. J. (2)</span> przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza.</p> <p>W oświadczeniu złożonym przed notariuszem <span class="anon-block">U. S.</span> w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">W.</span>, zarejestrowanym w rep. A za nr <span class="anon-block"> (...)</span> żona spadkodawcy <span class="anon-block">I. J.</span> odrzuciła spadek. Oświadczenie identycznej treści złożyli również synowie spadkodawcy <span class="anon-block">B. J.</span> (oświadczenie z dnia 17.06.2014r. ) oraz <span class="anon-block">A. J. (1)</span> (oświadczenie z dnia 26.03.2014r.).</p> <p>Sąd Rejonowy stwierdził, że oświadczenia spadkowe złożone zostały w terminie przewidzianym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 kc.</a> i odrzucenie spadku przez <span class="anon-block">I. J.</span>, <span class="anon-block">B. J.</span> i <span class="anon-block">A. J. (1)</span> nastąpiło skutecznie</p> <p>I dlatego dalsze czynności Sądu Rejonowego były podejmowane zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1020)">art. 1020 kc</a> i. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 2)">art.931 § 2 kc.</a> W następstwie czego Sąd Rejonowy ustalił, że spadkodawca wspólnie z <span class="anon-block">I. J.</span> miał jedynego małoletniego syna <span class="anon-block">B. J.</span>, w imieniu którego za zgodą Sądu Rejonowego w Wyszkowie III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich (w sprawie sygn. akt III Nsm 96/14), przedstawicielka ustawowa odrzuciła spadek (sygn. I Ns 189/14). Natomiast spadkobierca <span class="anon-block">A. J. (1)</span> miał dwie małoletnie córki: <span class="anon-block">M. J. (1)</span> i <span class="anon-block">H. J.</span>, w imieniu których nie były składane oświadczenia spadkowe w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1012)">art. 1012 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015)">1015 kc.</a> </p> <p>Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika także, że spadkodawca <span class="anon-block">J. J.</span> nie pozostawił testamentu i dlatego do dziedziczenia zastosował zasady określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 1;art. 926 § 2)">art. 926 § 1 i 2 kc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931)">art. 931 kc</a> przy uwzględnieniu skutków wynikających z odrzucenia spadku przez żonę i synów spadkodawcy, określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1020)">art. 1020 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 2)">art. 931 § 2 kc.</a> I ostatecznie Sąd I instancji stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">J. J.</span> dziedziczy córka <span class="anon-block">A. J. (2)</span> oraz wnuczki <span class="anon-block">H. J.</span> i <span class="anon-block">M. J. (1)</span>, które na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 2)">art. 931 § 2 kc</a> dziedziczą spadek w granicach udziału, jaki przypadałby ich ojcu <span class="anon-block">A. J. (1)</span>, który odrzucił spadek. Sąd Rejonowy zastrzegł, że z uwagi na treść oświadczenia złożonego przez spadkobierczynię <span class="anon-block">A. J. (2)</span> oraz wiek małoletnich spadkobierczyń-wnuczek <span class="anon-block">H. J.</span> i <span class="anon-block">M. J. (1)</span> stwierdzenie nabycia spadku nastąpiło z ograniczeniem ich odpowiedzialności za długi spadkowe (z dobrodziejstwem inwentarza), przy uwzględnieniu skutków wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2)">art. 1015 § 2 kc.</a> </p> <p>Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd Rejonowy przyjął <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>.</p> <p> <strong> <!-- --> Apelację</strong> od powyższego postanowienia spadkowego wniosła niedziedzicząca spadku żona spadkodawcy-uczestniczka postępowania <span class="anon-block">I. J.</span>, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika.</p> <p>Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:</p> <p>1.  rażące naruszenie przepisów prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 672)">art. 672 kpc</a> poprzez jego niezastosowanie, skutkujące wydaniem zaskarżonego postanowienia bez wezwania spadkobierców do udziału w postępowaniu przez ogłoszenie,</p> <p>2.  błąd ustaleń faktycznych polegający na błędnym przekonaniu, że spadkodawca <span class="anon-block">J. J.</span> zmarł w dniu 6 października 2015r., podczas gdy spadkodawca zmarł 6 października 2013r.</p> <p>W uzasadnieniu apelująca podnosi, że skoro w postępowaniu nie zostało złożone zapewnienie spadkowe, obligatoryjnym było wezwanie spadkobierców poprzez ogłoszenie.</p> <p>W oparciu o tak sformułowane zarzuty apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Wnioskodawca i pozostali uczestnicy postępowania nie złożyli odpowiedzi na apelację.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja uczestniczki postępowania była pozbawiona uzasadnionych podstaw, w konsekwencji czego podlegała oddaleniu.</p> <p>Sąd Okręgowy w całości podziela, akceptuje i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji (poczynione w znacznej części z urzędu), bez konieczności ich ponownego przywoływania. Na pełną aprobatę zasługują także konsekwencje prawne, wyprowadzone w zakresie kręgu spadkobierców ustawowych, w oparciu o prawidłowe ustalenia faktyczne.</p> <p>Uzupełniająco tylko należy wskazać, iż krąg spadkobierców po <span class="anon-block">J. J.</span> uwzględnia fakt, że spadkodawca pozostawił zstępnych z dwóch związków małżeńskich. Z istniejącego w dacie śmierci związku małżeńskiego z <span class="anon-block">I. J.</span> pozostawił syna <span class="anon-block">B. J.</span>, zaś z poprzedniego związku pozostawił córkę <span class="anon-block">A. J. (2)</span> i <span class="anon-block">A. J. (1)</span>.</p> <p>Sąd odwoławczy, oddalając apelację na podstawie materiału zebranego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (uzupełnionego w postępowaniu apelacyjnym- przypis SO) nie musi powtarzać dokonanych przez ten sąd ustaleń faktycznych; może poprzestać na stwierdzeniu, że ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji podziela (w całości lub w części) i uznaje za własne (w oparciu o wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2013 r. II CSK 292/12).</p> <p>Choć wprawdzie można przyznać rację apelującej, że brak w sprawie spadkowej zapewnienia spadkowego rodzi obligatoryjny obowiązek wezwania spadkobierców przez ogłoszenia. Bowiem taki obowiązek wynika z literalnego brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 672)">art.672 kpc</a>, zgodnie z którym jeżeli zapewnienie nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lub inne dowody nie będą uznane przez sąd za wystarczające, postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie. Ale w niniejszym stanie faktyczny taki obowiązek został wyeliminowany wobec fakty czynności dowodowych podjętych w postępowaniu odwoławczym.</p> <p>Z powyższej regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 672)">art. 672 kpc</a> w sposób oczywisty wynika, że jeżeli zapewnienie nie zostało złożone, wezwanie spadkobierców przez ogłoszenia jest obligatoryjne.</p> <p>Ale reprezentujący uczestniczkę zawodowy pełnomocnik, winna mieć świadomość takiej regulacji już w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego i spowodować aby jego mocodawczyni uczestniczka postępowania stawiła się na rozprawę i takie zapewnienie złożyła. Apelująca uczestniczka postepowania, jak i pozostali uczestnicy byli wzywani wielokrotnie, ale na rozprawę nie stawili się.</p> <p>Nie oceniając tego, czy było to celowe negowanie wezwań sądu, Sąd odwoławczy w ramach własnych uprawnień na postawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382 kpc</a> uzupełnił postępowanie dowodowe na ostatniej rozprawie apelacyjnej, po uprzednim wezwaniu do osobistego stawiennictwa uczestników postępowania z kręgu spadkobierców ustawowych i odebrał zapewnienie spadkowe w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 671)">art. 671 kpc</a> od uczestnika <span class="anon-block">A. J. (1)</span>, którego treść została potwierdzona przez uczestniczkę <span class="anon-block">A. J. (2)</span>.</p> <p>Zgodnie bowiem z powołanym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382 kpc</a> sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Aktualny model postępowania odwoławczego dopuszcza przeprowadzenie postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji.</p> <p>Postępowanie apelacyjne ma charakter kontrolny, ale jest także kontynuacją postępowania przed sądem pierwszej instancji i zmierza do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Przyjęta koncepcja apelacji pełnej (cum beneficio novorum) zakłada więc możliwość, a niekiedy konieczność prowadzenia przez sąd drugiej instancji postępowania dowodowego. Nakłada na sąd drugiej instancji powinność dokonania samodzielnej oceny dowodów zgromadzonych przez sąd pierwszej instancji oraz przeprowadzonych przed sądem odwoławczym, a także ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.</p> <p>(w oparciu o wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2016r. IIIUK270/15).<br/>W związku z obowiązującym modelem tzw. apelacji pełnej sąd drugiej instancji rozpoznający apelację jest zatem sądem rozpoznającym sprawę merytorycznie, niezależnie od sprawowania także funkcji kontrolnej, bowiem orzeka nie tylko na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji, ale także w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Niniejsze postępowanie apelacyjnym uzupełniono o dowód z odebrania zapewnienia spadkowego, który przeprowadzono na rozprawie apelacyjnej dnia 30 grudnia 2016r.</p> <p>(k.210-211).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 671)">art. 671 kpc</a> za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę (§1). W zapewnieniu zgłaszający się powinien złożyć oświadczenie co do wszystkiego, co mu jest wiadome:</p> <p>o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi, oraz o testamentach spadkodawcy (§2).</p> <p>Pouczając jednocześnie, że pod względem skutków karnych zapewnienie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem (§3).</p> <p>Treść, odebranego w postępowaniu apelacyjnym zapewnienia spadkowego, potwierdziła prawidłowość ustalonego kręgu spadkobierców ustawowych przez sąd I instancji w oparciu tylko o akta stanu cywilnego oraz notarialne i sądowe oświadczenia w przedmiocie przyjęcia i odrzucenia spadku.</p> <p>W konsekwencji uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez odebranie zapewnienia spadkowego, zbędnym stało się wzywanie spadkobierców przez ogłoszenie.</p> <p>W kontekście powyższego zarzut apelacyjny naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 672)">art. 672 kpc</a> stał się bezprzedmiotowy.</p> <p>Za chybiony należało uznać także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych co do daty - roku śmierci spadkodawcy. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż Sąd Rejonowy tę omyłkę dostrzegł i w kilka dni po postanowieniu końcowym, postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015r. sprostował oczywistą omyłkę i w miejsce błędnej daty śmierci „2015r.” wpisał prawidłowo datę „2013r.”. W dacie składania apelacji (data nadania apelacji za pośrednictwem operatora pocztowego tj. 29 luty 2016r.) powyższy zarzut błędu w ustaleniach faktycznych był także bezprzedmiotowy.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, na podst. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> apelacja uczestniczki postępowania <span class="anon-block">I. J.</span>, podlegała oddaleniu jako bezprzedmiotowa i bezzasadna.</p> </div>