IX Ca 1191/24

Common courts2024-12-30

Case number

IX Ca 1191/24

Judgment date

2024-12-30

Type

DECISION

Judges

Agnieszka Żegarska (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

art. 1003 § 2 kpc w zw. z art 1000 § 1 kpc

Summary

"art 1003 par. 2 kpc w zw. z art. 1000 par. 1 kpc nie ma zastosowania do hipoteki wpisanej do księgi wieczystej po uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności"

Judgment text

Sygn.akt IXCa 1191/24 <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> Dnia 30 grudnia 2024r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Żegarska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2024r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. P. z udziałem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. i Gminy O. o wykreślenie hipotek przymusowych łącznych zwykłych z działu IV księgi wieczystej nr (...) na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 31 lipca 2024r.,sygn.(...) postanawia : oddalić apelację. Agnieszka Żegarska Sygn. akt IX Ca 1191/24 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> W. P. wystąpił z wnioskiem o wykreślenie z działu IV księgi wieczystej nr (...) hipotek: przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 26.304,60 złotych ustanowionej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 9.128,55 złotych ustanowionej na rzecz Miasta i Gminy O., przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 702,80 złotych wpisanej na rzecz Urzędu Miasta i Gminy O., przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 1652,40 złotych wpisanej na rzecz Urzędu Miasta i Gminy O. oraz przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 2.903,80 złotych ustanowionej na rzecz Gminy i Miasta O.. Do wniosku załączony został odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Piszu I Wydziału Cywilnego z dnia 5 kwietnia 2004 r. sygn. akt I Co 43/98 w przedmiocie sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji prowadzonej w sprawie Km 234/97 oraz odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Piszu I Wydziału Cywilnego z dnia 30 czerwca 2008 r. wydanego w sprawie sygn. akt I Co 43/98 w przedmiocie uzupełnienia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...). Postanowieniem z dnia 2 lipca 2024 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Piszu wniosek oddalił. Na powyższe orzeczenie skargę wniósł wnioskodawca. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy w Piszu oddalił wniosek W. P. o wykreślenie hipotek przymusowych łącznych zwykłych z działu IV księgi wieczystej nr (...). Sąd Rejonowy ustalił, że w dziale IV KW nr (...) ujawnione są następujące wpisy: hipoteka przymusowa łączna zwykła w kwocie 26.304,60 zł na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., hipoteka przymusowa łączna zwykła w kwocie 9.128,55 złotych na rzecz Miasta i Gminy O., hipoteka przymusowa łączna zwykła w kwocie 702,80 złotych na rzecz Urzędu Miasta i Gminy O., hipoteka przymusowa łączna zwykła na kwotę 1.652,40 złotych wpisana na rzecz Urzędu Miasta i Gminy O. oraz hipoteka przymusowa łączna zwykła w kwocie 2.903,80 złotych ustanowiona na rzecz Gminy i Miasta O.. Przedmiotowe hipoteki zostały wpisane w wyżej wymienionej księdze wieczystej w dniu 19 lutego 2024 r. na skutek odłączenia do niej działek gruntu o numerach (...)z księgi wieczystej nr (...) w wyniku rozpoznania wniosku z dnia 7 grudnia 2023 roku zarejestrowanego pod numerem (...). Analiza treści księgi wieczystej oraz załączonych do wniosku dokumentów wskazuje według Sądu Rejonowego na to,że wnioskodawca wywodził zasadność swoich żądań z faktu, iż wskazane prawa nie powinny były zostać przeniesione do księgi wieczystej (...), albowiem w momencie dokonywania tej czynności nie obciążały już one nieruchomości objętej księgą wieczystą (...) wobec ich wygaśnięcia na skutek sprzedaży egzekucyjnej. Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego, że argumentacja wnioskodawcy z uwagi na obowiązujące przepisy prawa nie mogła zostać uwzględniona. Podkreślił, że w aktualnym stanie prawnym do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej niezbędne jest wykazanie sądowi prowadzącemu księgę wieczystą za pomocą odpowiednich dokumentów, iż zabezpieczona hipoteką wierzytelność wygasła bądź też, że zaistniały inne przyczyny uzasadniające usunięcie hipoteki z treści księgi wieczystej. Odnosząc się do przyczyn uzasadniających wykreślenie hipoteki zwykłej z księgi wieczystej Sąd wskazał, iż w stanie prawnym obowiązującym do 19.02.2011 r. wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką zwykłą powodowało wygaśnięcie hipoteki (art. 94 u.k.w.h.). W świetle przepisów intertemporalnych określonych w art. 10 noweli u.k.w.h. z 26.06.2009 r. ogólnie można stwierdzić, że podstawą wykreślenia hipoteki zwykłej powstałej w poprzednim stanie prawnym jest dowód wygaśnięcia. Kolejno Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie podstawę wykreślenia hipotek przymusowych stanowić miał odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Piszu I Wydziału Cywilnego z dnia 5 kwietnia 2004 r. wydanego w przedmiocie sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) w tym między innymi działek gruntu o numerach(...)wraz z odpisem postanowienia Sądu Rejonowego w Piszu I Wydziału Cywilnego z dnia 30.06.2008 r. sygn. akt I Co 43/98 w przedmiocie uzupełnienia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji - działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...). W zamierzeniu wnioskodawcy dokumenty te miały stanowić dowód na to, że hipoteki ujawnione w księdze wieczystej nr (...) w momencie ich przenoszenia do współobciążenia już nie istniały (wygasły) a co za tym idzie nie istnieją również hipoteki przymusowe ujawnione w księdze wieczystej nr (...). Orzeczenie w przedmiocie sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji wydane zostało przed nowelizacją przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">ustawy Kodeks postępowania cywilnego</a> dokonaną ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz.U. Nr 172.poz.1804). W chwili sporządzania planu podziału obowiązywał zatem jeszcze <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003)">art. 1003 k.p.c.</a> w swym pierwotnym brzmieniu nadanym mu sprzed wspomnianej nowelizacji, która weszła w życie z dniem 5 lutego 2005 r. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003;art. 1003 § 1)">art. 1003 § 1 k.p.c.</a> w wersji obowiązującej w dacie wydania wyżej wymienionych dokumentów, prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności wraz z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji jest tytułem do wykreślenia w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów wszelkich praw, które według planu podziału wygasły. Z kolei w myśl ówcześnie obowiązującego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003;art. 1003 § 2)">art. 1003 § 2 k.p.c.</a>, na podstawie samego postanowienia o przysądzeniu własności wykreśla się wszystkie hipoteki obciążające nieruchomość, jeżeli w postanowieniu stwierdzono zapłacenie przez nabywcę całej ceny nabycia gotówką. Treść wskazanych regulacji wskazuje na to, że postanowienie sądu odpowiadające treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003)">art. 1003 k.p.c.</a> stanowiło dowód wygaśnięcia hipoteki, ale jednocześnie powstania na miejscu hipoteki prawa wierzyciela hipotecznego do zaspokojenia się z ceny nabycia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 0 l;art. 0 l § 1)">art. l000 § l k.p.c.</a>). Sąd Rejonowy stwierdził, że na podstawie wskazanych dokumentów wykreśleniu z księgi wieczystej mogły podlegać jedynie hipoteki już wpisane do księgi wieczystej, a więc ujawnione w niej do chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności (tak SN w post. z 21.9.2011 r., I CSK 32/11). Tylko bowiem wierzyciele takich hipotek mogą powołać się na istniejącą hipotekę i brać udział w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji, podstawę wykreślenia hipotek mogło zatem stanowić samo postanowienie o przysądzeniu, jeżeli stwierdzono w nim zapłacenie przez nabywcę całej ceny gotówką a jeżeli takiego stwierdzenia zabrakło to podstawę wykreślenia obciążenia hipotecznego stanowiło prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności wraz z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji (tak SN w post. z dn. 04.02.2004 r. I CK 543/03). Plan podziału jest bowiem deklaratywnym orzeczeniem stwierdzającym wygaśnięcie wskutek przysądzenia własności praw ujawnionych przez wpis w księdze wieczystej. Zdaniem Sądu I instancji przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie mogą stanowić dowodu na to, że hipoteki ujawnione w księdze wieczystej nr (...) wygasły, co wynika z treści załączonego do wniosku planu podziału. W dokumencie tym sąd stwierdził bowiem wprost, że na skutek przysądzenia własności wygasły ujawnione przez wpis w księdze wieczystej Kw (...) hipoteki ustanowione na rzecz Gminy O. przed dniem 08.09.1999 r. Plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji nie obejmował zatem swoim zakresem tych hipotek, które zostały ustanowione na nieruchomości po uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu. Stwierdzenie powyższej okoliczności miało decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sądu albowiem treść wpisów zamieszczonych w dziale IV księgi wieczystej (...) wskazuje na to, że hipoteki przymusowe wpisane na rzecz Gminy O. a także ZUS-u, zostały ustanowione na nieruchomości objętej przysądzeniem po dacie 8 września 1999 r. a więc już po uprawomocnieniu się postanowienia wydanego w przedmiocie sprzedaży egzekucyjnej. W przypadku zaistnienia takiego stanu rzeczy przysądzenie własności nieruchomości nie mogło skutkować wygaśnięciem hipoteki przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 26.304,60 złotych ustanowionej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., hipoteki przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 9.128,55 złotych ustanowionej na rzecz Miasta i Gminy O., hipoteki przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 702,80 złotych wpisanej na rzecz Urzędu Miasta i Gminy O., hipoteki przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 1652,40 złotych wpisanej na rzecz Urzędu Miasta i Gminy O. oraz hipoteki przymusowej łącznej zwykłej na kwotę 2.903,80 złotych ustanowionej na rzecz Gminy i Miasta O.. Sąd Rejonowy odwołał się jeszcze do przytoczonego przez referendarza sądowego poglądu, że hipoteki wpisane w księdze wieczystej po dacie uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości mogą być wykreślone z księgi wieczystej jedynie na podstawie wyroku o uzgodnienie treści księgi wieczystej wydanego w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 10)">art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>. Okoliczności, w jakich doszło do wpisu hipoteki po uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności oraz ocena, czy istnieją podstawy do jej wykreślenia, mogą być bowiem przedmiotem badania sądu wyłącznie w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a nie w postępowaniu o wpis (wykreślenie) w księdze wieczystej W związku z powyższym, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003;art. 1003 § 1;art. 1003 § 2)">art. 1003 § 1 i 2 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626 9 k.p.c.</a> Sąd Rejonowy przedmiotowy wniosek oddalił. Od postanowienia Sądu I instancji nieformalną apelację wywiódł wnioskodawca, wnosząc o jego uchylenie. Wnioskodawca zarzucił, że Sąd Rejonowy odnosi się do hipotek ustanowionych przed dnie uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu nieruchomości na jego rzecz, w postanowieniu Sądu brak natomiast zajęcia stanowiska w sprawie hipotek wpisanych do księgi wieczystej po dacie prawomocnego przysądzenia nieruchomości na rzecz wnioskodawcy. Wnioskodawca zarzucił, że nie zabezpieczono jego prawa własności i dopuszczono do wpisu na nieruchomościach hipotek przymusowych, pomimo że w posiadaniu sądu znajduje się prawomocne postanowienie o przysądzeniu oraz powinny znajdować się dowody wpłat. W prawomocnym postanowieniu znajduje się zapis, że kwoty za wskazane nieruchomości zostały zapłacone. Uczestnicy postępowania Gmina O. i ZUS z siedzibą w W. Oddział w R. nie wnieśli odpowiedzi na apelację. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Sąd Okręgowy w całości podziela ocenę prawną Sądu Rejonowego, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do wykreślenia przedmiotowych hipotek zgodnie z żądaniem wniosku. Odnosząc się do wywiedzionej przez wnioskodawcę apelacji wskazać należy, że w niniejszej sprawie jako podstawę żądania wykreślenia hipotek ujawnionych w dziale IV KW nr (...) wnioskodawca przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 5 kwietnia 2004 r. w sprawie I Co 43/98, w przedmiocie sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości oraz postanowienie z dnia 30 czerwca 2008 r. w sprawie I Co 43/98 w przedmiocie uzupełnienia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości. W punkcie IV. postanowienia z dnia 5 kwietnia 2004 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że na skutek przysądzenia własności wygasły ujawnione przez wpis w księdze wieczystej nr (...) hipoteki ustanowione przed dniem 8.09.1999 r. na wymienionych w postanowieniu nieruchomościach na rzecz Gminy O.. Data 8.09.1999 r. to dzień uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie przysądzenia własności na skutek nabycia nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym. W dziale IV KW nr (...) figurują następujące obciążenia hipoteczne: hipoteka przymusowa łączna zwykła w kwocie 26.304,60 zł na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., hipoteka przymusowa łączna zwykła w kwocie 9.128,55 złotych na rzecz Miasta i Gminy O., hipoteka przymusowa łączna zwykła w kwocie 702,80 złotych na rzecz Urzędu Miasta i Gminy O., hipoteka przymusowa łączna zwykła na kwotę 1.652,40 złotych wpisana na rzecz Urzędu Miasta i Gminy O. oraz hipoteka przymusowa łączna zwykła w kwocie 2.903,80 złotych ustanowiona na rzecz Gminy i Miasta O.. Przedmiotowe hipoteki zostały wpisane w wyżej wymienionej księdze wieczystej w dniu 19 lutego 2024 r. na skutek odłączenia do niej działek gruntu o numerach(...) z księgi wieczystej (...). Przedmiotowe działki zostały odłączone do nowej księgi wieczystej na podstawie postanowienia z dnia 30 sierpnia 1999 r. w sprawie I Co 43/98 w przedmiocie przysądzenia własności, w którym Sąd Rejonowy w Piszu w punktach od 8 do 10 przysądził na rzecz W. P. własność przedmiotowych działek będących przedmiotem przetargu przeprowadzonego w dniu 25 lutego 1999 r., wskazując, że cena nabycia nieruchomości została w całości zapłacona. Wszystkie ww. hipoteki zostały wpisane do księgi wieczystej KW nr (...) po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 30 sierpnia 1999 r. w przedmiocie przysądzenia własności, co wynika z zapisów działu IV. ww. księgi wieczystej. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003)">art. 1003 k.p.c.</a>, w brzmieniu obowiązującym na moment przysądzenia własności oraz sporządzania planu podziału w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy w Piszu pod sygn. I Co 43/98, prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności wraz z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji jest tytułem do wykreślenia w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów wszelkich praw, które według planu podziału wygasły (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1000 § 1)">§ 1</a>). Na podstawie samego postanowienia o przysądzeniu własności wykreśla się wszystkie hipoteki obciążające nieruchomość, jeżeli w postanowieniu stwierdzono zapłacenie przez nabywcę całej ceny nabycia gotówką. (§ 2) Natomiast zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1000;art. 1000 § 1)">art. 1000 § 1 k.p.c.</a> z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążące na nieruchomości. Na miejsce tych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia z pierwszeństwem przewidzianym w przepisach o podziale ceny uzyskanej z egzekucji. Zestawiając treść przytoczonych przepisów prawa z okolicznościami sprawy niniejszej należy wskazać, że w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 1999 r. w przedmiocie przysądzenia własności nie zostało stwierdzone, że nabywca zapłacił całą cenę nabycia w gotówce, w punktach 8-10 tego postanowienia Sąd zawarł bowiem sformułowania: ,,która w całości została zapłacona”. Zresztą, co istotne i co wymaga podkreślenia, przedmiotowe hipoteki zostały wpisane do KW nr (...) po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 30 sierpnia 1999 r. w przedmiocie przysądzenia własności. Sąd Okręgowy podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 września 2011 r. w sprawie I CSK 32/11, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003;art. 1003 § 2)">art. 1003 § 2 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1000;art. 1000 § 1)">art. 1000 § 1 k.p.c.</a> nie ma zastosowania do hipoteki wpisanej do księgi wieczystej po uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności, nawet jeżeli wniosek o wpis hipoteki został złożony przed dniem uprawomocnienia się tego postanowienia. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy, podstawą wykreślenia takiej hipoteki z księgi wieczystej nie może być zatem postanowienie o przysądzeniu własności, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003;art. 1003 § 2)">art. 1003 § 2 k.p.c.</a> Wynika to z faktu, że tylko wierzyciele takich hipotek mogą powołać się na istniejącą hipotekę i brać udział w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości. W związku z powyższym tylko hipoteka wpisana już do chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasa i w jej miejsce powstaje prawo do zaspokojenia się z ceny nabycia z pierwszeństwem przewidzianym w przepisach o podziale ceny uzyskanej z egzekucji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1000;art. 1000 § 1;art. 1024;art. 1024 § 1;art. 1024 § 1 pkt. 5;art. 1025;art. 1025 § 1;art. 1025 § 1 pkt. 5)">art. 1000 § 1 oraz art. 1024 § 1 pkt 5 i art. 1025 § 1 pkt 5 k.p.c.</a>) i tylko hipoteka wpisana do księgi wieczystej w chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasa na podstawie jedynie samego tego postanowienia, jeżeli stwierdzono w nim zapłacenie przez nabywcę całej ceny gotówką (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003;art. 1003 § 2)">art. 1003 § 2 k.p.c.</a>).Natomiast hipoteki nie wpisane jeszcze do księgi wieczystej w chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności, a wpisane dopiero po tej dacie, nie są objęte hipotezą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1000;art. 1000 § 1;art. 1003;art. 1003 § 2)">art. 1000 § 1 i art. 1003 § 2 k.p.c.</a>, nawet jeżeli wniosek o ich wpis został złożony przed uprawomocnieniem się postanowienia o przysądzeniu własności. Zgodnie bowiem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 29)">art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>, wpis hipoteki ma moc wsteczną dopiero od chwili jego dokonania, a przed tą datą nikt nie może powoływać się na istniejącą hipotekę, nie ma też podstaw do przyjęcia istnienia takiej hipoteki w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości. Wskazać należy, że w postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2004 r. w przedmiocie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości Sąd Rejonowy w Piszu stwierdził, że na skutek przysądzenia własności wygasły ujawnione przez wpis w księdze wieczystej KW nr (...) hipoteki ustanowione na rzecz Gminy O. przed dniem 8.09.1999 r., tymczasem, co zostało już wyraźnie zaznaczone, hipoteki objęte żądaniem wniosku zostały ujawnione w księdze wieczystej już po tej dacie. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w postanowieniu z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie I CK 543/03, podstawą wykreślenia hipoteki obciążającej nieruchomość nabytą na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 999;art. 999 § 1)">art. 999 § 1 k.p.c.</a>) jest prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności wraz z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji lub samo postanowienie o przysądzeniu własności, jeżeli zostało w nim stwierdzone zapłacenie całej ceny nabycia gotówką (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1003)">art. 1003 k.p.c.</a>). W przypadku braku takich dokumentów podstawą wykreślenia może być wyrok uwzględniający powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 31;art. 31 ust. 2)">art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece</a> - t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Również i ten pogląd Sądu Najwyższego Sąd Okręgowy w pełni podziela. Podkreślić należy, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626 8 § 2 k.p.c.</a> rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Postępowanie wieczystoksięgowe jest zatem dalece formalistyczne i nie bada się w nim całokształtu okoliczności towarzyszących żądaniu wpisu czy wykreślenia, a jedynie istnienie podstaw do dokonania wpisu (wykreślenia). Całokształt okoliczności towarzyszących żądaniu może być natomiast przedmiotem postępowania rozpoznawczego, a w odniesieniu do stanu prawnego ksiąg wieczystym materialnoprawną podstawę dla wszczęcia takiego postępowania stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 10;art. 10 § 1)">art. 10 § 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>, zgodnie z którym w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Właściwym dla badania materialnoprawnych podstaw wygaśnięcia hipoteki jest zatem postępowanie rozpoznawcze prowadzone w sprawie zainicjowanej powództwem wywiedzionym w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 10;art. 10 § 1)">art. 10 § 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2);art. 626(2) § 3)">art. 626 2 § 3 k.p.c.</a> do wniosku o wpis (wykreślenie) należy dołączyć dokumenty, stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie załączone do wniosku postanowienie w przedmiocie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości oraz postanowienie w przedmiocie uzupełnienia planu podziału, a także znajdujące się w aktach KW(...) postanowienie w przedmiocie przysądzenia własności nie stanowią podstawy do wykreślenia przedmiotowych hipotek. Z kolei zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626 9 k.p.c.</a> Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody do jego dokonania. W związku z powyższym, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy apelację oddalił jako bezzasadną. Agnieszka Żegarska </div>