II AKa 423/10

<p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt: II AKa 423/10</span> </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 grudnia 2010 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:</strong> </p> <table> <colgroup> <col width="172"/> <col width="539"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Marek Charuza (spr.)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Jolanta Śpiechowicz</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SSO del. Aleksander Sikora</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Magdalena Baryła</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale <strong> <!-- -->Prokuratora Prok. Apel. Tomasza Janeczka</strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2010 roku sprawy</p> <p>wnioskodawczyni <strong> <!-- --> <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">J.</span> </strong> </p> <p>w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu wykonania decyzji <br/>o internowaniu</p> <p>na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawczyni</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 8 września 2010 roku, sygn. akt. XVI Ko 189/08</p> <p>1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że podwyższa do kwoty 11.550,00 (jedenaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt) złotych zasądzone na rzecz wnioskodawczyni zadośćuczynienie;</p> <p>2.  w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;</p> <p>3.  zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzecz <br/>adw. <span class="anon-block">J. L.</span> – Kancelaria Adwokacka w <span class="anon-block">K.</span> kwotę 146,40 <br/>(sto czterdzieści sześć 40/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w drugiej instancji;</p> <p>4.  kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.</p> <p>Sygn. akt II AKa 423/10</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. J.</span> złożyła wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania w łącznej kwocie 25 000 zł za internowanie <br/>w okresie od stycznia 1982 roku do dnia 15 czerwca 1982 roku jej zmarłego <br/>w 2001 roku ojca <span class="anon-block">E. J.</span>.</p> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 września 2010 roku Sąd Okręgowy <br/>w Katowicach częściowo uwzględnił ten wniosek i zasądził na rzecz wnioskodawczyni od Skarbu Państwa tytułem zadośćuczynienia kwotę 8 750 zł <br/>z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się wyroku, zaś w pozostałej części wniosek oddalił.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni <br/>i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:</p> <dl> <dt>–</dt> <dd> <p>obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, <br/>a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 5;art. 5 § 2)">art. 5 § 2 k.p.k.</a> poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości wynikających z zeznań świadków na niekorzyść wnioskodawczyni,</p> </dd> </dl> <dl> <dt>–</dt> <dd> <p>błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku poprzez uznanie za w pełni niewiarygodne zeznań świadków powołanych przez pełnomocnika wnioskodawczyni oraz przypisanie pełnej mocy dowodowej dokumentom stworzonym przez władze PRL.</p> </dd> </dl> <p>Wniósł skarżący o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kwoty 25 000 zł tytułem zadośćuczynienia za internowanie jej ojca <span class="anon-block">E. J.</span>.</p> <p>Apelację ocenić należało jako częściowo zasadną w zakresie odnoszącym się do kwoty zasądzonego na rzecz wnioskodawczyni zadośćuczynienia.</p> <p>Zanim jednak wskazane zostaną okoliczności, które zadecydowały <br/>o podwyższeniu do sumy 11 550 zł kwoty należnego wnioskodawczyni zadośćuczynienia, odnieść się należy do przedstawionej w uzasadnieniu apelacji uwagi skarżącego, nawiązującej do jakoby błędnie ustalonego przez sąd orzekający okresu internowania ojca wnioskodawczyni.</p> <p>Analiza akt przedmiotowej sprawy, w tym przede wszystkim materiałów wynikających z dokumentów w postaci akt IPN Ka 0 43/ 732, książki kontroli osób zatrzymanych przez MO i SB w okresie od stycznia do lutego 1982 roku, a także treści pisma <span class="anon-block"> Spółki (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">S.</span> prowadzi do wniosku, że Sąd Okręgowy poczynił trafne ustalenia faktyczne odnośnie początkowej daty internowania <span class="anon-block">E. J.</span>, które nastąpić miało w dniu 2 marca 1982 roku <br/>w wyniku wykonania decyzji o internowaniu z dnia 27 lutego 1982 roku.</p> <p>Skarżący nie przedstawił takich argumentów, poza ogólnym powołaniem się <br/>na uwarunkowania historyczne z początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, <br/>które mogłyby podważyć wiarygodność zapisów zawartych w powołanych wyżej konkretnych dokumentach.</p> <p>Wszakże autorzy treści ujętych w protokole zatrzymania internowanego <br/>oraz w księdze osób zatrzymanych przebywających w areszcie byłej Komendy Wojewódzkiej MO w <span class="anon-block">K.</span>, nie mieli żadnego wykazanego interesu w tym, <br/>aby prokurować dokumenty o fałszywej dacie zatrzymania i internowania właśnie <span class="anon-block">E. J.</span>.</p> <p>Trafnie sąd orzekający wskazał nadto, że w piśmie <span class="anon-block"> Spółki (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">S.</span> nie znalazły się informacje o nieusprawiedliwionych nieobecnościach <span class="anon-block">E. J.</span> w pracy w styczniu oraz w lutym 1982 roku, <br/>w odróżnieniu od danych za okres od marca do czerwca 1982 roku, kiedy to pewnym jest internowanie ojca wnioskodawczyni – strona 2 uzasadnienia zaskarżonego wyroku.</p> <p>Powiązując zatem informacje zawarte w tych różnych źródłach bez wątpienia można przyjąć, że internowanie <span class="anon-block">E. J.</span>rozpoczęło się w dniu 2 marca 1982 roku.</p> <p>Poza uwagą sądu orzekającego nie pozostały przy tym zeznania świadków <span class="anon-block">S. J.</span>, <span class="anon-block">A. F.</span> oraz <span class="anon-block">J. F.</span>, umiejscawiających internowanie <span class="anon-block">E. J.</span> wcześniej, bo w styczniu 1982 roku.</p> <p>Ocena Sądu Okręgowego, że z uwagi na aż 28 letni upływ czasu <br/>od relacjonowanych zdarzeń świadkowie ci, nawet subiektywnie przekonani <br/>o prawdziwości swych wspomnień, podawali jednak błędną datę internowania, <br/>jest opinią w niczym niewykraczającą poza granice swobodnej oceny dowodów zakreślone zasadą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a>.</p> <p>Skoro nie doszło do naruszenia przez sąd orzekający powołanych w apelacji norm postępowania, a sąd ten poczynił trafne ustalenia faktyczne, jako bezzasadne uznać należało sformułowane przez skarżącego zarzuty naruszenia norm postępowania oraz błędu w ustaleniach faktycznych.</p> <p>Tak więc, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, zaaprobować należało ustalenia sądu orzekającego co do okresu internowania wnioskodawcy, mającego trwać od dnia 2 marca 1982 roku do dnia 15 czerwca 1982 roku.</p> <p>Odnosząc się już do wniosku skarżącego dotyczącego kwestii wysokości <br/>kwoty zasądzonego wnioskodawczyni zadośćuczynienia, jako zasadne – acz nie <br/>w całej rozciągłości – uznać wypadało stanowisko apelującego zmierzające do podwyższenia sumy zadośćuczynienia.</p> <p>Odosobnienie <span class="anon-block">E. J.</span> spowodowało u niego krzywdy psychiczne i fizyczne uzasadniające podwyższenie kwoty zadośćuczynienia za każdy miesiąc jego izolacji.</p> <p>Przypomnieć trzeba, że dla wykładni pojęcia zadośćuczynienia, o którym mowa w powołanej ustawie z dnia 23 lutego 1991 roku, odwołać należy się do przepisów prawa cywilnego materialnego.</p> <p>Stosownie do właściwej normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 2)">art. 445 § 2 k.c.</a> zadośćuczynienie winno być <em> <!-- -->odpowiednie</em>, zaś ustalenie jaka kwota w konkretnej sprawie i konkretnych okolicznościach jest <em> <!-- -->odpowiednia</em>, należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego.</p> <p>W orzecznictwie wskazano kryteria, którymi należy kierować się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia – przede wszystkim zadośćuczynienie musi mieć charakter kompensacyjny, czyli przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, nie będącą jednakże wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy.</p> <p>Zatem wysokość <em> <!-- -->odpowiednia</em>, to wartość utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2008 roku, III KK 349/07, Biuletyn <br/>PK 2008, 4, poz. 7, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2008 roku, <br/>II CSK 78/08, LEX nr 420389, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1985 roku, II CR 94/85.</p> <p>Przy ustalaniu <em> <!-- -->odpowiedniego</em> zadośćuczynienia powszechnie przyjęte jest odniesienie jego rozmiaru do wysokości średniego wynagrodzenia z chwili orzekania, w powiązaniu z okresem pozbawienia wolności osoby uprawnionej – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2005r., V KK 413/04, LEX nr 149653.</p> <p>Indywidualny charakter zadośćuczynienia przesądza więc o tym, że ostateczne ustalenie, jaka konkretnie kwota zadośćuczynienia jest <em> <!-- -->odpowiednia</em> z istoty swej należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, przy podkreśleniu, że nie może to być uznanie dowolne, lecz właśnie osadzone na bazie przedstawionych powyżej kryteriów.</p> <p>Odwołując się do powyższych wskazań oraz uwzględniając konkretne <br/>warunki w jakich internowany był <span class="anon-block">E. J.</span> przyjąć wypada, że w tej sprawie stosowna kwota zadośćuczynienia nawiązywać winna właśnie do wysokości przeciętnego wynagrodzenia z chwili orzekania, wynoszącego obecnie około 3 300 złotych.</p> <p>Skoro okres internowania <span class="anon-block">E. J.</span> trwał trzy i pół miesiąca, tytułem zadośćuczynienia zasądzić należało kwotę 11 550 złotych,</p> <p>Aczkolwiek w motywach zaskarżonego wyroku dostrzeżono okoliczności <br/>w jakich ojciec wnioskodawczyni przebywał w izolacji, związane z tym niedogodności i stres, to jednak nie znalazło to adekwatnego odzwierciedlenia <br/>w kwocie zasądzonego zadośćuczynienia w wysokości 8 750 złotych.</p> <p>Zaskarżony wyrok wymagał więc w tym zakresie stosownej korekty.</p> <p>Z tych wszystkich względów orzec należało jak w wyroku, rozstrzygnięcie <br/>o kosztach postępowania opierając o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>.</p> </div>