II AKa 381/09

<p>Sygn. akt : II AKa 381/09</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 grudnia 2009 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:</strong> </p> <table> <colgroup> <col width="172"/> <col width="539"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Barbara Suchowska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Alicja Bochenek (spr.)</p> <p>SSA Marek Charuza</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Dariusz Bryła</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Prokuratora Andrzeja Jużkowa</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2009 roku</p> <p>sprawy wnioskodawcy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">H. S.</span> </strong> s. <span class="anon-block">J.</span> w przedmiocie odszkodowania <br/>i zadośćuczynienia za represjonowanie w związku z decyzją nr Ty - 2 o internowaniu z dnia 13.12.1981 r. wydaną przez Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej <br/>w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>na skutek apelacji pełnomocnika</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt XXI Ko 77/08</p> <p>uchyla wyrok w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach.</p> <p>Sygn. akt II AKa 381/09</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 17 września 2009 roku Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">H. S.</span> kwoty: 6.000 złotych tytułem zadośćuczynienia i 334 złote tytułem odszkodowania w związku <br/>z internowaniem na podstawie wykonania decyzji nr Ty - 2 o internowaniu z dnia 13.12.1981 roku, wydanej przez Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej <br/>w <span class="anon-block">K.</span>. W pozostałym zakresie roszczenie oddalił.</p> <p>Sąd Okręgowy zasądził nadto od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika wnioskodawcy kwotę 168 złotych tytułem zastępstwa procesowego wnioskodawcy, zaś kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy, który zaskarżył wyrok w zakresie, w jakim Sąd oddalił żądanie odszkodowania za wynagrodzenie za pracę, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a to:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego, a to dokumentacji płacowej, zeznań wnioskodawcy i świadka <span class="anon-block">I. S.</span> <br/>i uznaniu, że wynagrodzenie za pracę zostało wnioskodawcy wypłacone;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244;art. 252)">art. 244 i 252 kpc</a>. poprzez przyjęcie, że dokumentacja pracownicza i płacowa stanowi dokument urzędowy, którego domniemania prawdziwości</p> </dd> </dl> <p>wnioskodawca nie obalił.</p> <p>Rozwijając zarzuty odwoławcze skarżący wskazał, że dokonana przez Sąd ocena materiału dowodowego jest dowolna. Z kart wynagrodzeń pracowników nie wynika bowiem, że wynagrodzenie zostało wnioskodawcy wypłacone, a jedynie, że zostało naliczone/ W materiale dowodowym sprawy brak dowodu na to, że wnioskodawca, /czy też jego rodzina odebrali wynagrodzenie za okres, w którym wnioskodawca był internowany. Ponadto w ocenie pełnomocnika wnioskodawcy Sąd w nieuprawniony sposób zastosował <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244)">art. 244 kpc</a>. do dokumentacji płacowej, a w szczególności do kart wynagrodzeń pracownika. Powołując się na orzecznictwo Sądów skarżący wskazał, że dokumenty pracownicze nie są dokumentami urzędowymi.</p> <p>W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę zaskarżonego wyroku <br/>w części oddalającej powództwo o odszkodowanie za utracone zarobki i zasądzenie tegoż odszkodowania zgodnie z wnioskiem. Skarżący wniósł także o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Aczkolwiek zarzuty zawarte w apelacji pełnomocnika wnioskodawcy <span class="anon-block">H. S.</span>, Sąd Apelacyjny jedynie częściowo podzielił, niemniej wniesiony środek odwoławczy doprowadził do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części.</p> <p>Zauważyć na wstępie trzeba, iż z uwagi na zakres apelacji, przedmiotem postępowania przed sądem odwoławczym był zaskarżony wyrok jedynie w części oddalającej roszczenia wnioskodawcy.</p> <p>Z materiału dowodowego w sposób bezsporny wynika, że wnioskodawca <span class="anon-block">H. S.</span>został internowany w okresie od dnia 13 grudnia 1981 roku do dnia 9 marca 1982 roku w wyniku wykonania decyzji nr Ty - 2 o internowaniu z dnia 13.12.1981 roku, wydanej przez Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej <br/>w <span class="anon-block">K.</span>. W tym czasie był zatrudniony w <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span>. Sporna kwestia dotyczyła uzyskania przez wnioskodawcę wynagrodzenia za pracę za miesiące: styczeń, luty <br/>i częściowo marzec 1982 roku oraz nagrody rocznej za rok 1981 oraz w konsekwencji uznania okresu internowania wnioskodawcy przez zatrudniający go zakład pracy jako okresu przebywania na urlopie bezpłatnym. W części tej Sąd Okręgowy oddalił roszczenie wnioskodawcy o odszkodowanie, nie dając wiary złożonym - w tym zakresie - przez niego zeznaniom, a także zeznaniom jego żony <span class="anon-block">I. S.</span>, <br/>a swoje rozstrzygnięcie oparł na dokumentach zawartych w aktach osobowych <span class="anon-block">H. S.</span>z <span class="anon-block">Zakładu (...) S.A.</span>z siedzibą <br/>w <span class="anon-block">M.</span>oraz aktach nadesłanych przez <span class="anon-block">(...) S.A.</span>w likwidacji z siedzibą <br/>w <span class="anon-block">M.</span>, a także aktach ZUS Inspektoratu w <span class="anon-block">T.</span>. Wyżej wskazane dowody Sąd Okręgowy szczegółowo omówił, wyjaśniając co legło u podstaw częściowego oddalenia roszczenia wnioskodawcy o odszkodowanie. Nie kwestionując zawartych <br/>w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań, Sąd Apelacyjny uznał jednak, że pozostają one w sprzeczności z opinią wydaną przez biegłego sądowego <br/>z zakresu finansów i rachunkowości, obliczania wynagrodzeń i ustalania wysokości składek na ubezpieczenia społeczne - <span class="anon-block">S. G.</span>, dopuszczoną przez Sąd Okręgowy z urzędu. Biegły wydając opinię na okoliczność ustalenia wysokości</p> <p>wynagrodzeń, które przysługiwałyby <span class="anon-block">H. S.</span> w okresie jego internowania z uwzględnieniem wszystkich dodatkowych świadczeń pieniężnych oraz wysokości rzeczywiście uzyskanych środków za ten okres, ustalenia czy i w jakiej wysokości wnioskodawca poniósł szkodę materialną w związku z jego internowaniem i czy została ona naprawiona w całości lub w części, a jeśli tak to w jakiej kwocie oraz w jakiej kwocie pieniężnej we współczesnych realiach pieniężnych powinno odpowiadać ewentualne odszkodowanie oparł się na aktach niniejszej sprawy oraz dołączonymi do niej załącznikami, a więc na tym samym materiale dowodowym, który był podstawą wydanego przez Sąd Okręgowy rozstrzygnięcia. W wydanej opinii, udzielając odpowiedzi na postawione przez Sąd pytania, biegły stanowczo stwierdził, że „szkoda materialna z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia za okres grudzień 1981 roku - marzec 1982 roku jaką poniósł <span class="anon-block">H. S.</span> na wskutek internowania w okresie od 13.12.1981 roku do 09.03.1982 roku nie została dotychczas naprawiona". Pomimo to, Sąd I instancji, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w rozważaniach swoich pominął treść przedmiotowej opinii, stwierdzając jedynie, „że wyliczenia biegłego znalazłyby zastosowanie dopiero <br/>w przypadku bezspornego wykazania przez wnioskodawcę, iż nie otrzymał wynagrodzenia, ani też tegoż wynagrodzenia nie nadpłacono mu w terminie późniejszym". Zatem w aktualnym kształcie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób jednoznacznie rozstrzygnąć czy wnioskodawca w istocie wynagrodzenie za I okres internowania w roku 1982 otrzymał. Koniecznym jest w tym zakresie uzupełnienie materiału dowodowego poprzez wezwanie na rozprawę biegłego sądowego <span class="anon-block">S. G.</span> i wyjaśnienie, co legło u podstaw uznania przez niego, że wnioskodawca <span class="anon-block">H. S.</span> nie otrzymał wynagrodzenia za czas internowania. Jak wynika z wyżej cytowanego fragmentu wydanej przez biegłego opinii (k. 61 akt sprawy), biegły w tym zakresie wypowiedział się w sposób stanowczy, dysponując tym samym materiałem dowodowym, który był podstawą uznania przez Sąd orzekający, iż sporne wynagrodzenie wnioskodawca otrzymał. Zauważyć przy tym należy, że w sytuacji, gdy Sąd podjął decyzję o konieczności zasięgnięcia opinii biegłego, późniejsze zignorowanie w całości zawartych przez biegłego w wydanej opinii twierdzeń, szczególnie, że były one w opozycji do wydanego rozstrzygnięcia było niedopuszczalne, bez wyjaśnienia przyczyn zajęcia przez biegłego takiego, a nie innego stanowiska. Być może biegły z góry założył opierając się na zeznaniach wnioskodawcy i jego żony, iż takowe wynagrodzenie nie zostało przez wnioskodawcę uzyskane i w konsekwencji opierając się na wskazanych w opinii dokumentach wyliczył jedynie kwotę należnego mu za ten okres wynagrodzenia. Niemniej oddalając w tej części roszczenie wnioskodawcy, Sąd winien wątpliwości te wyjaśnić i usunąć, a</p> <p>nie pominąć treść wydanej przez biegłego opinii. Wskazać przy tym należy, że wnioskodawca w czasie trwania rozprawy głównej przyznał, że wynagrodzenie</p> <p> <em> <!-- -->'K-</em> </p> <p>otrzymywał „z góry", zatem uzyskał je w pełnej wysokości za miesiąc grudzień 1981 roku, co z kolei umknęło uwadze biegłego. Biegły w uzupełniającej opinii winien odnieść się także do zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu znajdującej się <br/>w aktach ZUS- u Inspektoratu w <span class="anon-block">T.</span>, a także dołączonej do akt niniejszej sprawy <br/>(k. 37), bowiem wskazane tam kwoty w pełni odpowiadają kwotom wyliczonego wynagrodzenia zawartym w kartach wynagrodzeń pracownika znajdujących się <br/>z kolei w aktach osobowych wnioskodawcy, co wydaje się potwierdzać uzyskanie przez wnioskodawcę wynagrodzenie za okres internowania.</p> <p>Odnosząc się natomiast do wywodów zawartych w uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Apelacyjny w pełni podzielił pogląd Sądu I instancji, że okres internowania wnioskodawcy nie został potraktowany przez zatrudniający go zakład pracy jako urlop bezpłatny. Przeczą temu zarówno dokumenty zawarte w aktach osobowych wnioskodawcy, jak również w wyżej wskazane akta ZUS.</p> <p>Z uwagi na powyższe, dopiero uzupełnione postępowanie dowodowe we wskazanym kierunku będzie pozwalało na rzetelną ocenę zasadności zarzutów sformułowanych w złożonym środku odwoławczym, a tym samym ocenę poprawności wydanego rozstrzygnięcia przez Sąd orzekający.</p> <p>Ma natomiast rację skarżący, że dokumenty znajdujące się w aktach osobowych wnioskodawcy, w tym także jego świadectwo pracy nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244)">art. 244 k.p.c</a>, a jedynie dokumentami prywatnymi. Nie korzystają one zatem z ochrony o jakiej mowa w tym artykule, niemniej stanowią dowód tego, że osoba, która dokument ten podpisała, złożyła oświadczenie zawarte <br/>w tym dokumencie zgodnie z jego treścią (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 245)">art. 245 k.p.c</a>).</p> <p>Z tych też względów koniecznym - w ocenie Sądu odwoławczego - stało się uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> </div>