I OZ 251/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 888/23, w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędzi WSA [...], sędziego WSA [...], asesor WSA [...] w sprawie ze skargi T.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 marca 2023 r., znak: SKO.Soc/4116/260/2023, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 888/23, oddalił wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: sędzi WSA [...], sędziego WSA [...], asesor WSA [...] od rozpoznania sprawy ze skargi T.L., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 marca 2023 r., znak: SKO.Soc/4116/260/2023, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego. Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. skarżący wniósł o wyłączenie od rozpoznania wskazanych powyżej sędziów Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie jako nieobiektywnych w sprawie. Sąd I instancji nie dopatrzył się podstawy wyłączenia ww. sędziów z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), jak również z powodu innych okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 P.p.s.a.), co skutkowało oddaleniem przedmiotowego wniosku. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący w złożonym wniosku o wyłączenie sędziów nie wskazał na istnienie okoliczności wskazanych w ww. przepisach. WSA powołał się na złożone przez sędziów oświadczenia, z których wynika, że nie są im znane przyczyny mogące uzasadniać wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie, wskazane w art. 18 i 19 P.p.s.a. Stwierdzono, że podnoszona okoliczność mająca uzasadniać wyłączenie, tj. brak obiektywizmu w sprawie, stanowi subiektywne przekonanie skarżącego i nie może stanowić podstawy wyłączenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący wskazując, że zostało ono oparte na błędzie. Podniesiono, że skarżący dokładnie opisał, ustnie oraz w złożonych pismach procesowych, okoliczność mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w sprawie. W ocenie skarżącego w Sądzie I instancji ma miejsce zmowa i "współdziałanie" w złej wierze, co uniemożliwia rozpatrzenie sprawy przez obiektywny, praworządny i bezstronny sąd. Skarżący wskazał, że referendarze i sędziowie w toku orzekania naruszają przepisy i robią to świadomie, w sposób zaplanowany. Wskazał, że wydawane przez orzeczników postanowienia nie są rzetelne i zgodne z prawem, a mają na celu jedynie nieprzyznanie skarżącemu zwolnienia z kosztów. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy tym, stosownie do treści art. 20 § 1 P.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wykazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie objętych wnioskiem sędziów od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 888/23, albowiem w sprawie nie zachodziły przesłanki wyłączenia określone w art. 18 P.p.s.a., a podane przez skarżącego okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów (art. 19 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że argumentacja skarżącego opiera się w istocie na jego subiektywnym przekonaniu i wynika z jego niezadowolenia z procedowania przez wymienionych we wniosku orzeczników. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest natomiast stanowisko, że podejmowanie przez sędziego, którego wyłączenia od rozpoznania sprawy strona się domaga, niekorzystnych, w odczuciu wnioskodawcy, rozstrzygnięć w sprawach toczących się z jego udziałem, nie stanowi o braku bezstronności sędziego (m.in. postanowienia NSA z dnia: 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 157/18; 13 stycznia 2026 r., sygn. akt II OZ 1994/25 – źródło CBOSA). Okoliczność, że dany sędzia wydał niekorzystne dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów nie stanowi przesłanki do uwzględniania wniosku o jego wyłączenie. Brak jest podstawy do stwierdzenia, że sędziowie, których wniosek dotyczy, są negatywnie nastawieni do skarżącego i będą rozpoznawać jego sprawę przez pryzmat takiego nastawienia. Rozstrzygnięcie zapada bowiem w oparciu o zebrany w każdej sprawie materiał dowodowy, stan faktyczny oraz treść przepisów materialnych i proceduralnych. Instytucja wyłączenia sędziego w sprawie nie może służyć ocenie rozstrzygnięć dokonanych przez Sąd. Zarzuty dotyczące niewłaściwego sposobu orzekania przez sędziów mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia od orzeczeń kończących postępowanie, a nie stanowić podstawy do formułowania wniosku o wyłączenie sędziego. W sprawie nie zostało wykazane, by określone działania wyszczególnionych sędziów w zakresie czynności sądowych były efektem tendencyjnych zachowań, wynikających z uprzedzeń do skarżącego. Sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, złożyli wymagane oświadczenia wskazując, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie ich od rozpoznania sprawy. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienia NSA z dnia: 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12; 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13; 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14 – źródło CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawdziwość złożonych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości, a skarżący nie wskazał w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby ich prawdziwość lub rzetelność. Stąd też wskazywane we wniosku okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Zarzuty podniesione w zażaleniu stanowią zaś jedynie polemikę z przyjętą przez Sąd I instancji oceną w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.