II SA/Ke 828/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Referent stażysta Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE II SA/KE 828/17 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na skutek odwołania wywiedzionego przez A. L., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 7 czerwca 2017 r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla A. L. w okresie od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. W motywach powyższej decyzji Kolegium wyjaśniło, że wnioskiem z dnia 15 maja 2017 r., przekazanym do organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach w trybie art. 65 § 1 k.p.a. zgodnie z właściwością, A. L. zwróciła się o wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. Organ odwoławczy ustalił, że A. L. w okresie od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 stycznia 2015 r. była osobą uprawnioną do zasiłku pielęgnacyjnego i na mocy wydawanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach (w skrócie: MOPR w Kielcach) decyzji administracyjnych pobierała przedmiotowe świadczenie w ww. okresie. W dniu 27 marca 2017 r. A. L. złożyła w MOPR w Kielcach wniosek o przyznanie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, przedkładając orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach z dnia 7 marca 2017 r., zaliczające ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 marca 2018 r. W orzeczeniu tym wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od 17-go roku życia. Decyzją z dnia 29 marca 2017 r. znak: [...] organ I instancji przyznał A. L. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 marca 2018 r. w wysokości 153,00 zł miesięcznie. Decyzja ta jest decyzją ostateczną. Jednakże wniosku strony z dnia 15 maja 2017 r. organ I instancji nie uwzględnił. Organ odwoławczy wskazał na treść art. 16 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2016 poz. 1518) i wyjaśnił, komu i w jakim celu - na podstawie powołanych przepisów prawa - przyznawany jest zasiłek pielęgnacyjny. Nadto organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W związku z powyższym Kolegium wyjaśniło, że na gruncie wyżej wskazanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy przyjąć, iż proces przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, składa się z następujących czynności: wniosku zainteresowanego podmiotu, urzędowego potwierdzenia istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku i przyznania zasiłku. W realiach niniejszej sprawy, w ocenie Kolegium, organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 24 ust. 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznając, że ustalony zasiłek pielęgnacyjny nie mógł być przyznany stronie za okres od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 31 października 2016 r., skoro ze stosownym wnioskiem strona wystąpiła dopiero w dniu 15 maja 2017 r. Wynikająca z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych reguła doznaje jedynie wyjątku w przypadkach kontynuacji przyznanych wcześniej świadczeń, w stosunku do których prawo do ich dalszego otrzymywania uzależnione jest od przedłożenia kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności, wydawanego przez inny organ, gdy poprzednie orzeczenie wydane było na czas określony. W niniejszej sprawie strona nie skorzystała z tegoż prawa, bowiem w stosownym terminie nie złożyła przedmiotowego wniosku o przyznanie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Dopiero z chwilą otrzymania kolejnego orzeczenia tj. orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 7 marca 2017 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia w dniu 27 marca 2017 r. i decyzją z dnia 29 marca 2017r. znak: [...] organ I instancji przyznał wnioskodawczyni prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 marca 2018 r. w wysokości 153,00 zł miesięcznie. Natomiast z wnioskiem o przyznanie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres wstecz, tj. od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. strona wystąpiła dopiero w dniu 15 maja 2017 r. tj. po upływie okresu wskazanego w w/w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle powyższych ustaleń organ nie mógł przyznać stronie zasiłku pielęgnacyjnego wstecz. Nadto Kolegium wskazało, że okoliczność, iż strona spełniała przesłanki do uzyskania takiego zasiłku, nie jest tożsama z obowiązkiem jego przyznania, gdyż przyznanie i wypłatę tego świadczenia determinuje data złożenia samego wniosku, o czym przesądza art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Aby uzyskać zasiłek pielęgnacyjny, należy spełniać określone przesłanki, natomiast data ich przyznania uzależniona jest od złożenia wniosku o przyznanie takiego zasiłku. Kolegium zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych początek przyznania świadczenia rodzinnego - od daty złożenia wniosku - nie jest terminem, który podlega przywróceniu. W razie jego niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Przyczyny niezłożenia wniosku, w tym ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia, jaki związany jest z datą złożenia wniosku. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, okoliczności tego rodzaju, jak niepoinformowanie strony przez pracowników pomocy społecznej o możliwości ubiegania się o zasiłek pielęgnacyjny przy orzeczonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie mogą mieć wpływu na ustalenie momentu, od którego przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. L. zakwestionowała powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. Podniosła, że nie mogła wcześniej złożyć wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, ponieważ nie wiedziała, że należy się jej to świadczenie. Zarzuciła, że żaden pracownik MOPR nie poinformowała skarżącej o powyższym uprawnieniu. Wcześniej otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny, mając orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Wskazała, że jest osobą chorą. Podkreśliła, że nie miała wiedzy, iż przysługuje jej ww. zasiłek w sytuacji, gdy orzeczony ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. W marcu 2017 r., kiedy otrzymała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności umiarkowanym, otrzymała informację o prawie do ww. zasiłku oraz że powinna zarejestrować się w MOPR przy ul. Bodzentyńskiej. Nadto uzyskała informację, że wcześniej dwukrotnie świadczenie to było jej należne. Z tej przyczyny ubiega się o zaległy zasiłek w MOPR za lata ubiegłe. Zarzuciła, że Ośrodek nie chce wypłacić jej zaległych pieniędzy, choć prawnie się one jej należą. Podniosła, że nie ponosi winy za to, iż zatrudnia się niekompetentnych pracowników, którzy nie informują chorych osób o ich prawach. Wskazała, że otrzymuje najniższą rentę z ZUS i nie zrezygnowałaby z należnych jej pieniędzy. Wniosła o pomoc w ich odzyskaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga Anny L.iej nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły art. 24 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., oz. 1518, dalej jako "u.ś.r."). Zgodnie z art. 24 ust. 2 tej ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast stosownie do art. 24 ust. 2a ww. ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wynika z powyższego, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Jedynym odstępstwem od powyższego może być przyznanie świadczenia od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, przy spełnieniu wymogów, o których mowa w ustępie 2a art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy od wydania orzeczenia w tym zakresie. Wyłącznie więc w tym okresie - tj. trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności - może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, IV SA/Gl 229/17, lex nr 2375452). Zatem nie sama ciągłość istnienia niepełnosprawności potwierdzona kolejnymi decyzjami decyduje o przyznaniu świadczenia od określonej daty, ale złożenie wniosku o jego przyznanie w zakreślonym przepisami terminie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2017 r., II SA/Ke 737/17, lex nr 2363574). Bezspornie w niniejszej sprawie A. L. nie złożyła w okresie od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. stosownego wniosku o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego w związku z uzyskaniem orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 11 lutego 2015 r., który zgodnie z powołanymi wyżej przepisami art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r. obligowałby organ I instancji do jego rozpoznania, a w sytuacji spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 16 u.ś.r. – do przyznania wnioskowanego świadczenia. Taki wniosek strona złożyła dopiero w dniu 15 maja 2017 r. i organ I instancji przyznał jej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 marca 2018 r. w wysokości 153 zł. miesięcznie. (k. 9 akt administracyjnych). Jak wskazywała skarżąca w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze, powodem niezłożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w związku z wydaniem orzeczenia stwierdzającego jej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym był brak wiedzy o przysługującym uprawnieniu do otrzymania ww. świadczenia, spowodowany m.in. niepouczeniem skarżącej o przysługującym uprawnieniu przez pracowników MOPR. Jednakże, jak trafnie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, termin trzymiesięczny, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest terminem materialnoprawnym. To oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu (por. m.in. cyt. wyżej wyrok WSA w Gliwicach, IV SA/Gl 229/17, czy wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 marca 2011 r., II SA/Lu 69/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 marca 2014 r., II SA/Gl 478/14, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji okoliczności wskazywane przez skarżącą najpierw w odwołaniu, a następnie w skardze, że jest osobą schorowaną, że nie wiedziała, a także nie została poinformowana przez urzędników o przysługującym jej uprawnieniu do przedmiotowego świadczenia rodzinnego, nie mogły odnieść skutku w postaci przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z mocą wsteczną Reasumując, stwierdzić należy, że w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skoro A. L. w wymaganym przepisami ustawy terminie do przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. nie złożyła wniosku do organu w tym zakresie, bez względu na powody niezłożenia tego wniosku. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.