I SA/Gd 822/10

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE M. W. wnioskiem z dnia 20 września 2010 r. zwrócił się o zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Braki formalne wniosku poprzez jego podpisanie skarżący uzupełnił w dniu 19 października 2010 r. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz małoletnią córką, źródłem utrzymania rodziny są osiągane przez każdego z małżonków dochody ze stosunku pracy w łącznej wysokości 3.800 zł brutto miesięcznie, przy czym wynagrodzenie wnioskodawcy wynosi 1.800 zł netto, małżonkowie posiadają mieszkanie o powierzchni 89 m2, natomiast wnioskodawca posiada 1.408 udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej z uwagi na zaległości podatkowe), miesięczne wydatki związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 500 zł, nadto wnioskodawca spłaca kredyty bankowe w łącznej wysokości 490.000 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 października 2010 r. (doręczonym w dniu 19 listopada 2010 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2009, bądź też zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości wszystkich dochodów osiągniętych w roku 2009, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania – oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków w tym przedmiocie, (3) dokumentu potwierdzającego aktualną miesięczną wysokość osiąganych przez każdego z małżonków dochodów ze stosunku pracy (w kwocie brutto i netto) oraz średnią miesięczną ich wysokość z okresu ostatnich trzech miesięcy, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania z okresu ostatnich trzech miesięcy (opłaty związane z eksploatacją mieszkania, za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne), (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (6) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek) bankowych oraz wysokość dokonywanych miesięcznych ich spłat. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Z wymaganych dokumentów źródłowych skarżący przedłożył odpisy zeznań podatkowych za rok 2009 (PIT-36L i PIT-37), w których wykazał dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 12.128,33 zł (deklarując przychód w kwocie 29.389,76 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 17.261,43 zł), ze stosunku pracy w kwocie 46.590,66 zł i praw autorskich w kwocie 1.830 zł, kopie faktur VAT za energię elektryczną za okres od 21 grudnia 2009 r. do 25 czerwca 2010 r. wraz z prognozą na okres od sierpnia 2010 r. do stycznia 2012 r. oraz za usługi telekomunikacyjne (w tym Internet) za okres od 8 lipca do 7 października 2010 r., kopie not obciążeniowych z tytułu kosztów utrzymania i eksploatacji nieruchomości z dnia 2 października, 2 listopada i 2 grudnia 2010 r., z których wynika, że średnie miesięczne koszty utrzymania wynoszą 937,42 zł. Poinformował także, że pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej i wyjaśnił, że w świetle postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 25/08 sąd powinien zobowiązać wnioskodawcę do złożenia stosownej dokumentacji i uzupełnienia danych w zakresie podziału majątku wspólnego oraz przedmiotów będących majątkiem osobistym wnioskodawcy. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby zasadność złożonego wniosku oraz pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba wnioskodawcy, iż uchylenie się przez niego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Wnioskodawca uchylił się od przedstawienia dokumentów, które pozwoliłyby ustalić wszystkie źródła oraz wysokość jego bieżących, miesięcznych dochodów. Nie przedłożył również wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, jak również nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu. Tym samym uniemożliwił weryfikację złożonego oświadczenia w przedmiocie nie posiadania zasobów pieniężnych. Natomiast podnoszona we wniosku okoliczność posiadania znacznych zobowiązań kredytowych nie oznacza, iż znajduje się on w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Bezspornym jest, że udzielając tych kredytów, banki dokonały oceny zdolności kredytobiorcy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jego sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów i ich zabezpieczenia (wnioskodawca zaś oświadczył, że – poza udziałami w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – nie posiada majątku). W tym miejscu podkreślić trzeba, że wnioskodawca nie nadesłał dokumentów, które potwierdzałyby wysokość jego zadłużenia wobec banków, jak również kwoty miesięcznej spłaty. Jednocześnie w niniejszej sprawie nie można przyjąć, iż małżonkowie z uwagi na istniejący w ich małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Trudno dać wiarę, iż małżonkowie, którzy razem zamieszkują w lokalu stanowiącym ich wspólną własność i wychowują małoletnie dziecko jednocześnie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Odnosząc się do powołanego przez skarżącego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r. zwrócić uwagę należy na fakt, że na okoliczność rozdzielności majątkowej powołał się on dopiero na etapie wezwania o dokumenty, pomijając ją w złożonym wniosku, w którym oświadczył, że pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym i podał dane dotyczące źródła i wysokości osiąganych przez nią dochodów. Powyższe ustalenia potwierdzają zasadność stwierdzenia, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową selektywnie, w taki sposób by potwierdzała ona, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia wpisu od skargi. Powołane ustalenia faktyczne skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczenia złożonego przez skarżącego. Dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy zostało przez niego samego uniemożliwione. Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawca nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.