II SA/Sz 1214/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę UZASADNIENIE K. S. wnioskiem z dnia [...]r. zwróciła się do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie jej zasiłku celowego na potrzeby bytowe z przeznaczeniem na wydatki mieszkaniowe i środki czystości. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 39 ust. 1, 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego odmówił przyznania zasiłku celowego na wydatki mieszkaniowe i środki czystości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż dochód rodziny wnioskodawczyni wynosi [...]zł i jest wyższy od kryterium dochodowego tj. kwoty [...] zł. Wobec powyższego w ocenie organu brak jest podstawowej przesłanki do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Kierownik jednocześnie rozważył, czy - wobec stwierdzenia, że w rodzinie występuje niepełnosprawność oraz bezrobocie - zachodzi przypadek, określony w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który uzasadniałby przyznanie pomocy specjalnej. Jednakże stwierdził, że ze względu na ograniczone środki finansowe Ośrodka, dużą liczbę osób i rodzin ubiegających się i uprawnionych do bezzwrotnych świadczeń, w pierwszej kolejności zaspokajane są podstawowe potrzeby osób pozostających bez źródeł dochodu, bądź z dochodem poniżej kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, że budżet Ośrodka przeznaczony w [...]r. na zadania własne gminy wynosi [...]zł. Z kwoty tej pokrywany jest koszt wyżywienia dzieci w szkołach, który rocznie wynosi ok. [...]zł, koszt pobytu dzieci w przedszkolach w wysokości [...]zł oraz koszt pobytu osób w domach pomocy społecznej w wysokości ok. [...]zł. Po odliczeniu tych kwot pozostaje [...]zł, które Ośrodek może przeznaczać na pomoc w formie zasiłków celowych. Wobec tego, że z pomocy Ośrodka korzysta rocznie około [...]środowisk, na każde z nich przypada miesięczna kwota pomocy w wysokości ok. [...] zł. Jednak o sposobie rozdysponowania tych środków decyduje ostatecznie indywidualna sytuacja każdej osoby ubiegającej się o pomoc. Kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji K. S. wniosła odwołanie podnosząc, że decyzja jest dla niej krzywdząca. W ocenie odwołującej się w uzasadnieniu decyzji brak jest ustaleń organu o sytuacji materialno-bytowej [...]osobowej rodziny, a zwłaszcza sytuacji syna wnioskodawczyni (studenta), który w okresie [...]przebywa w miejscu zamieszkania tj. w [...]i właśnie w tym okresie sytuacja rodziny uległa pogorszeniu. Jako powód trudnej sytuacji finansowej odwołująca przytoczyła występujące w rodzinie ubóstwo, bezrobocie i niepełnosprawność. Według K. S. wszystkie dowody należało ocenić ze względu na ważny interes strony, a organ w jej sprawie pominął fakty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 ust. 1 pkt 3 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. S. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Akceptując rozstrzygnięcie i stanowisko organu I instancji Kolegium wskazało w uzasadnieniu decyzji, że strona prowadzi [...]osobowe gospodarstwo wspólnie z synem, a dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]zł. Na dochód rodziny składa się: zasiłek rodzinny - [...]zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego - [...]zł, zasiłek pielęgnacyjny - [...]zł, renta - [...]zł, dodatek mieszkaniowy - [...]zł. Wobec tego dochód na osobę przekracza kwotę maksymalnego dochodu w tym zakresie, który wynosi [...]zł . Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zaistniała również podstawa do rozpatrzenia sprawy w kontekście art. 40 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Według organu odwoławczego poniesione przez rodzinę wnioskodawczyni straty (wydatki związane z odbywaniem w okresie wakacyjnym praktyk przez syna oraz brak stypendium w okresie letnim), nie mogą być traktowane jako zdarzenie losowe. K. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję Kolegium. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosi, że decyzja o odmowie przyznania zasiłku celowego jest dla niej krzywdząca. Strona nie zgadza się z tym, że sytuacja życiowa rodziny "nie została szczególnie uzasadniona". Zdaniem skarżącej występują w jej rodzinie przesłanki określone w art. 41 pkt 1 i 2, art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, a mianowicie: niepełna rodzina, ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność i reasumując przypadek jej rodziny uzasadnia przyznanie zasiłku celowego. Skarżąca podniosła, że w aktach sprawy znajdują się dowody świadczące o problemach z jakimi jej rodzina boryka się co miesiąc. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, z powodu braku przesłanek uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa ani w sposób zarzucany skargą, ani w żaden inny sposób. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd w pierwszej kolejności badał zgodność przedmiotu rozstrzygnięcia z treścią wniosku, bowiem taka potrzeba zaistniała ze względu na sposób sporządzania przez K. S. w jednym piśmie procesowym kilku wniosków. Zawarcie w jednym piśmie kilku żądań, a zwłaszcza wniesienie kilku środków zaskarżenia w jednym piśmie odnośnie do kilku toczących się równolegle spraw administracyjnych spowodowało, przy występującym jednocześnie braku precyzji w treści pism, że wyłoniła się także potrzeba zbadania przedmiotu odwołania i przedmiotu skargi. Zasadą postępowania administracyjnego jest, że w sprawach wszczynanych na wniosek strony, przedmiot postępowania administracyjnego zainicjowanego tym wnioskiem wynika z żądania zawartego w podaniu (art. 63 § 2 w związku z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz.U.z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). K. S. pismem opatrzonym datą sporządzenia: "[...]r." wniosła o przyznanie zasiłku celowego "na wydatki mieszkaniowe, gaz, energię, wyżywienie (obiaty itd.) oraz środki czystości". Organ I instancji, odpowiednio do tak sformułowanych żądań rozstrzygnął sprawy w przedmiocie zasiłku celowego wydając odrębne decyzje, w sprawie przyznania pomocy wskazanej w opisanym wyżej wniosku, mając na względzie rodzaj wnioskowanej pomocy. Między innymi organ ten w dniu [...]r. wydał dwie decyzje, z których jedna Nr [...]miała za przedmiot pomoc w formie zasiłku celowego na żywność i obiady, a przedmiotem drugiej decyzji Nr [...]była pomoc w formie zasiłku celowego na cele bytowe: wydatki mieszkaniowe i środki czystości. Odwołaniem sporządzonym dnia [...]r. i wniesionym w tym samym dniu do organu I instancji K. S. wniosła odwołanie, jak stwierdziła, "od bardzo krzywdzącej" decyzji administracyjnej, po czym wymieniła numery obu wyżej wskazanych decyzji. Powyższa okoliczność oraz zawarty w odwołaniu zarzut naruszenia prawa poprzez brak ustaleń w uzasadnieniu decyzji odnośnie sytuacji materialno - bytowej świadczą o prawidłowym odczytaniu przez Kolegium pisma strony, jako odwołanie i zakwalifikowaniu tego odwołania jako wniesionego odrębnie co do każdej z wyżej wymienionych spraw. Podobna sytuacja zaistniała na etapie wniesienia skargi do sądu, bowiem i w tym przypadku skarżąca jednym pismem procesowym zaskarżyła dwie decyzje administracyjne, co spowodowało, konieczność potraktowania tego pisma przez sąd jako dwie skargi wniesione na dwie różne decyzje ostateczne. Niniejsza sprawa sądowo-administracyjna jest więc wywołana wniesieniem przez K. S., z zachowaniem terminu trzydziestodniowego, skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie zasiłku celowego na cele bytowe wydatki mieszkaniowe i środki czystości. Z powyższej relacji wynika zatem, że organy administracji publicznej obu instancji orzekały w przedmiocie określonym we wniosku i zgodnie z wolą strony wyczerpany został administracyjny tok instancji, a skarga do sądu obejmuje również decyzję ostateczną wydaną we wskazanym wyżej przedmiocie. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności treść wywiadu rodzinnego dowodzi, że wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzedzone zostało ustaleniem istotnych w sprawie faktów w sposób prawidłowy tak pod względem okoliczności mających znaczenie prawne (skład gospodarstwa domowego, dochód rodziny, dochód na osobę w rodzinie, kryterium dochodowe), jak i rachunkowym. Konkluzja tych ustaleń, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe jest prawidłowa. Wbrew wywodom skarżącej, w takiej sytuacji, odmowa przyznania zasiłku celowego nie narusza prawa, a przeciwnie, zgodna jest z przepisem art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 7287), który dotyczy zasiłku celowego będącego nieobowiązkową formą pomocy, ale zezwala na jej przyznanie tylko osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Nie popełniły również błędu i nie naruszyły prawa organy orzekające nie akceptując istnienia w niniejszej sprawie podstaw faktycznych i prawnych do przyznania określonej we wniosku pomocy na podstawie pozostałych, wskazanych w ustawie, przepisów regulujących przesłanki zasiłku celowego (art. 40 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej). Wskazany w art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy dla osoby albo rodziny, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego pozwala na odejście od kryterium dochodowego, ale nie nakłada na organ obowiązku przyznania tego świadczenia, lecz jedynie daje taką możliwość w szczególnie uzasadnionym przypadku. Orzekanie na podstawie art. 40 ust. 1 podobnie jak na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 omawianej ustawy, odbywa się na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Luz decyzyjny wynikający z uznaniowego charakteru decyzji wymaga jednak od organu każdorazowego wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a więc zarówno tych które obrazują indywidualną sytuację wnioskodawcy, co zasadnie podkreślił organ I instancji, jak i tych, które leżą po stronie samego organu decyzyjnego, przy jednoczesnym respektowaniu określonych w ustawie celów pomocy społecznej. Lektura pisemnych uzasadnień decyzji organów obu instancji w części dotyczącej motywów odmowy przyznania zasiłku celowego opartego na podstawie wymienionych w ustawie podstawach prawnych wskazuje, że w tej konkretnej sprawie odpowiednio wyważone zostały wszystkie, wyżej wskazane okoliczności, jakie należało mieć na względzie przy wydawaniu decyzji uznaniowej. W rezultacie nie ma podstaw do podważenia toku rozumowania organów i skutecznego zakwestionowania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Należy pamiętać, że świadczenia pomocy społecznej na co trafnie wskazał organ II instancji, mają na celu – stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - wsparcie osoby lub rodziny w przezwyciężaniu trudnej sytuacji materialnej, natomiast nie są ustanowione po to by dostarczać takiej osobie lub rodzinie pełnego utrzymania. W tym stanie sprawy należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.