II SA/Ke 876/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody z dnia 6 lipca 2020 r., znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE II SA/Ke 876/20 Uzasadnienie Decyzją z dnia 6 lipca 2020 r., znak: [...], Wojewoda , po rozpatrzeniu odwołania A. Z., utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z 23 marca 2020 r., znak: [...] o wymeldowaniu A. Z. wraz z małoletnimi T. Z. i O. Z. z miejsca stałego pobytu, z lokalu położonego w miejscowości K. 45 A. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W piśmie z 13 stycznia 2020 r. Z. Z. wystąpił o wymeldowanie z ww. lokalu swojego syna – A. Z. wraz z małoletnimi dziećmi, podając, że rok temu przeprowadził się z dziećmi i żoną do nowo wybudowanego domu i nie zamieszkuje pod adresem, gdzie jest zameldowany. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące wymeldowanie, które legły u podstaw decyzji z 23 marca 2020 r. znak: [...]. Z powyższą decyzją nie zgodził się A. Z. zarzucając naruszenie art. 7, 8, 11 kpa polegające na braku obiektywizmu i stronniczości w rozpatrzeniu sprawy, naruszenie zasady pogłębiania zaufania do obywateli oraz niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji poprzez: a) uznanie za wiarygodne zeznań świadka J. F., podczas gdy nigdy ona w nowo wybudowanym budynku nie była, a co więcej z ulicy, z której twierdzi że jego widzi lub nie, nie widać nic, z uwagi na ukształtowanie terenu, b) pominięcie faktu, iż pomiędzy wnioskodawcami a nim istnieje długotrwały konflikt, a złożenie sprawy o wymeldowanie ma na celu jedynie pozbawienie go możliwości odebrania swoich rzeczy oraz nakładów finansowych na nieruchomość, c) nieuwzględnienie okoliczności, że wnioskodawcy wraz z K. Z. uniemożliwiają mu swobodne korzystanie z części budynku K. 45 A, gdzie mieszka, poprzez odcięcie prądu, wieczne pretensje o wszystko, blokowanie drzwi wejściowych kluczem od wewnątrz, zakręcanie bieżącej wody, d) pominięcie faktu, iż cały czas ma zamiar mieszkać pod adresem K. 45 A, a nowy budynek został wybudowany z uwagi na okoliczności podane w ppkt c, by jego partnerka i dzieci nie były stale narażone na szykany ze strony jego rodziny, e) pominięcie przez organ okoliczności, iż korespondencja w tej sprawie odbierana była przez niego pod adresem K. 45 A, co też świadczy o jego zamiarze mieszkania pod tym adresem. A. Z. w piśmie skierowanym do Wojewody z 8 czerwca 2020 r. wskazał, że podtrzymuje wnioski dowodowe złożone w odwołaniu z 8 kwietnia 2020 r., w tym wniosek o przesłuchanie J. S., zam. K. 51 oraz wniosek o przeprowadzenie ponownej wizji lokalnej tak, aby został prawidłowo zawiadomiony i mógł w niej uczestniczyć. Organ II instancji badając sprawę w kontekście zastosowania art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności uznał, że zgromadzony materiał dowodowy bez wątpliwości potwierdza, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił sporny lokal, który przestał być miejscem koncentracji jego spraw życiowych. Z zeznań świadka J. F. – sołtysa wsi i informacji Policji wynika, że A. Z. nie zamieszkuje w lokalu w miejscowości K. 45 A. Oceny tej nie zmienia fakt pozostawienia w nim części rzeczy osobistych, czy też przedmiotów majątkowych strony odwołującej się, albowiem te okoliczności nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od całokształtu sprawy. Zdaniem organu, istniejący konflikt pomiędzy skarżącym i rodziną, utrudnienia w postaci braku prądu i wody w miejscu zameldowania, a równocześnie wybudowanie nowego domu, w którym mieszkają dzieci skarżącego i partnerka, w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego nakazuje poddać w wątpliwość twierdzenia skarżącego odnośnie koncentracji jego życia w miejscu stałego pobytu. Zgodnie ze stanowiskiem organu, materiał dowodowy chociaż nie jest obszerny, nie budzi wątpliwości organu i nie wymaga uzupełnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. Z. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a to: 1) naruszenie zasady prawdy obiektywnej tj. art. 7 kpa poprzez nieobiektywne i stronnicze rozpatrzenie sprawy i wymeldowanie z lokalu, podczas, gdy świadkowie jak i wnioskujący są z nim skonfliktowani i poświadczają nieprawdę, co nie zostało przez organ w ogóle uwzględnione; 2) naruszenie art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli z uwagi na to, że nie został poinformowany o wizji lokalnej przeprowadzonej rzekomo 20 stycznia 2020 r., a tym samym nie mógł wskazać okoliczności świadczących o swoim zamieszkiwaniu pod adresem K. 45 A; 3) art. 75 kpa poprzez niedopuszczenie złożonych przez niego wniosków dowodowych – przesłuchania świadka oraz wizji lokalnej, które to nie były sprzeczne z prawem, a pozwoliłyby wyjaśnić sprawę i potwierdziłyby okoliczności przez niego wskazywane tj., że nie opuścił miejsca zameldowania, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji poprzez: 1) uznanie za wiarygodne dowodów przedstawionych przez wnioskodawców, podczas, gdy są oni z nim skonfliktowani, utrudniają mu korzystanie z nieruchomości i ich argumenty i twierdzenia nie polegają na prawdzie, 2) uznanie za wiarygodne twierdzeń J. F. i uznanie jej za osobę obcą i bezstronną, podczas, gdy jest ona nastawiona do niego negatywnie, nigdy nie była w domu jego partnerki i jej twierdzenia odnośnie opuszczenia przez niego nieruchomości położonej K. 45 A są tylko hipotezami, niczym nie potwierdzonymi, 3) pominiecie przez organ okoliczności, że korespondencja w tej sprawie odbierana była pod adresem K. 45 A, co też świadczy o jego zamiarze mieszkania pod tym adresem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z odwołaniem rozpraw w tut. Sądzie na podstawie § 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., niniejszą sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z 23 marca 2020 r. i orzekł o wymeldowaniu A. Z. z miejsca pobytu stałego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019, poz. 1397 ze zm. – dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 35 ustawy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organy orzekające w sprawie trafnie wskazały, że ustawowymi przesłankami wymeldowania jest opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, przy czym to opuszczenie w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych powinno mieć charakter trwały i dobrowolny. W judykaturze wskazuje się, że o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013r., III SA/Kr 654/12; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., III SA/Gl 370/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2012 r., III SA/Łd 1058/11). Z kolei aby uznać, że opuszczenie stałego miejsca pobytu ma charakter dobrowolny należy stwierdzić, iż wynika ono z własnej woli zainteresowanego, a nie z powodu jakiejkolwiek presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., II SA/Bk 468/12). Ocena, czy opuszczenie przez daną osobę lokalu nosi cechy trwałości i dobrowolności musi być wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z zasadami i regułami wyrażonymi w k.p.a. Oznacza to dla organu obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W analizowanej sprawie organ II instancji nie sprostał wyżej wymienionym obowiązkom. Organy zgodnie przyjęły, że A. Z.z wraz z małoletnimi T. Z. i O. Z. opuścili miejsce pobytu stałego w miejscowości K. 45 A, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Swoje ustalenia oparły wyłącznie o wyniki z oględzin przeprowadzonych bez udziału skarżącego oraz zeznania rodziców skarżącego, wnioskujących o wymeldowanie i świadka J. F. – sołtysa, która jak podnosi skarżący jest do niego negatywnie usposobiona. Tymczasem, niezależnie od powyższej oceny skarżącego, już na etapie postępowania odwoławczego, wnosił on o przesłuchanie J. S., jak wskazuje w skardze na okoliczność, że nie opuścił miejsca zameldowania, a nadto o przeprowadzenie ponownej wizji lokalnej, tak, by został o niej prawidłowo zawiadomiony i mógł w niej uczestniczyć. W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ II instancji zignorował oba złożone w tym zakresie wnioski dowodowe uznając, że materiał dowodowy chociaż nie jest obszerny nie budzi wątpliwości i nie wymaga uzupełnienia. Ze stanowiskiem organu odwoławczego nie sposób się zgodzić. Stosownie do treści art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2). W orzecznictwie wskazuje się, że organ administracji może nie uwzględnić wniosku dowodowego strony jedynie w sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na jej korzyść. Natomiast jeżeli strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być przeprowadzony przez organ. Wniosek dowodowy skarżącego o przesłuchanie świadka jest ważny w sprawie niniejszej, gdyż dotyczy istotnych okoliczności i nie zachodzą przesłanki z § 2 art. 78 kpa. Strona bowiem zmierza do wykazania, że w jej zachowaniu brak jest przesłanki opuszczenia miejsca zameldowania. Wyjaśnienie tej kwestii wraz z oceną wiarygodności dowodu, którego przeprowadzenia domaga się skarżący, stanowi niewątpliwie element prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Jednocześnie nie sposób przypisać tym czynnościom organu cech prowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Nie pozwala to więc na uznanie, że może dojść do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Z odmienną sytuacją mamy natomiast do czynienia w związku z żądaniem ponownej wizji lokalnej. W tym przypadku, chociaż bez obecności skarżącego, dowód został przeprowadzony, a skoro tak, to organ powinien wskazać, czy skarżący został o niej prawidłowo zawiadomiony i w świetle innych zebranych w sprawie dowodów, ocenić zasadność jej ponownego przeprowadzenia. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym podkreśla się, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Jeśli zatem w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca podjęła działania mające na celu ochronę jej interesów i zaoferowała konkretne dowody, które miały wykazać zaistnienie przesłanek wyłączających możliwość wymeldowania z miejsca stałego pobytu, to powinnością organu było rozważenie ich przeprowadzenia, a tego organ II instancji nie dokonał. Nie odnosząc się do złożonych wniosków, organ nie mógł twierdzić, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Nie podejmując wymienionych wyżej czynności organy nie zgromadziły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całokształtu materiału dowodowego, który pozwoliłby na dokonanie prawidłowych ustaleń mających istotne znaczenie w sprawie, czym naruszyły art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 k.p.a. W tym kontekście co najmniej przedwczesne jest stwierdzenie Wojewody, że A. Z. opuścił miejsce pobytu stałego w miejscowości K. 45 A i nie wymeldował się, co powinno skutkować wydaniem decyzji o wymeldowaniu, w oparciu o art. 35 ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji rozważy zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe, a następnie da wyraz swojemu stanowisku w treści uzasadnienia. Dopiero całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego wnikliwa ocena pozwoli organowi w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy w aspekcie art. 35 ustawy występują przesłanki do wymeldowania skarżącego. Mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.