I SA/Rz 208/17

SENTENCJA Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [.] z dnia [.] lutego 2017 r. nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2015 r. - p o s t a n a w i a - I. przyznać B. prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych), II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał Spółce prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 10 000 zł. Wyrokiem z dnia 3 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Spółki na opisaną w sentencji decyzję. Następnie na żądanie jej pełnomocnika sporządzono uzasadnienie orzeczenia, którego odpis doręczono mu 7 listopada 2017 r. We wniesionej skardze kasacyjnej Spółka zawarła żądanie przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu podano, że wartość kapitału zakładowego wynosi 5 000 zł, inne kapitały własne 38 028 630,09 zł, a wartości niematerialne i prawne 29 955 996,07 zł. Strata w prowadzanej działalności wynosi 253 221,73 zł. Na rachunku bankowym posiada 111,54 zł, w kasie 34 219,02 zł, które to środki przeznaczone są na bieżąca działalność, w tym regulowanie zobowiązań podatkowych. Posiada wierzytelności o wartości 8 190 293,78 zł (głównie z tytułu zwrotu podatku VAT, którego dotyczy sprawa). Zobowiązania określa na 38 400 000 zł. Wskazano też, że brak zwrotu podatku VAT naliczonego spowodował spore trudności finansowe Spółki i podmiotów powiązanych, utratę zdolności kredytowych, zatory płatnicze. Nie posiada majątku, który pozwoliłby jej uiścić wpis Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", prawo pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Decyzja w tym zakresie podejmowana jest w ramach ograniczonego uznania, a więc wykazanie ziszczenia się ww. przesłanki skutkuje powstaniem tylko możliwości przyznania prawa pomocy, ale nie obliguje do uwzględnienia wniosku, jeżeli nie spowoduje to pozbawienia strony ochrony sądowej. Z uwagi zaś na to, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym zgłoszonym w toku niniejszego postępowania, na uwadze należało mieć obecnie także dyspozycję art. 165 Ppsa. Zgodnie z nim, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W obecnym stadium postępowania ocenie podlega więc to, czy od 10 lipca 2017 r. w sytuacji Spółki nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniem z tego dnia referendarz zwolniła Spółkę od wpisu od skargi ponad kwotę 10 000 zł. W ocenie referendarza sądowego Spółka zmian takich, w kontekście art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, nie wykazała. Aktualna jej sytuacja majątkowa nie różni się od ocenianej poprzednio. Różnica sprowadza się do etapu postępowania sądowego, przy czym koszty związane ze skargą kasacyjną w ogólnym ujęciu są połowę niższe, niż w związku z wniesioną skargą. Pomimo uiszczenia części wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej (łącznie 10 100 zł) stan środków na rachunku bankowym i w kasie jest bardzo zbliżony do poprzednio deklarowanego, podobnie jak wierzytelności i zobowiązań. Poziom straty (ujemnego wyniku finansowego) jest zdecydowanie niższy niż deklarowany poprzednio, co dowodzi osiągania dochodów. Nie musi być ona zresztą dowodem i wynikiem fiaska gospodarczego (co wyjaśniono już w poprzednim orzeczeniu), jako że to obligowałoby Spółkę do wystąpienia z wnioskiem upadłościowym, co nie ma jednak miejsca. W tych okolicznościach uznałem za zasadne podjęcie tożsamego rozstrzygnięcia co poprzednie, zwalniając obecnie Spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 10 000 zł. Uiszczenie całego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 35 769 zł przekraczałoby bowiem jej możliwości płatnicze. Wprawdzie skarżąca oczekiwała zwolnienia od kosztów sądowych w całości, ale w świetle przepisów art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 Ppsa oraz złożonego oświadczenia brak było podstaw do jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie podejmowane jest bowiem w oparciu o ocenę stanu majątkowego i zdolności płatniczych strony (kryterium finansowe), a nie jej oczekiwania. Z posiadanych środków w kasie i na rachunku bankowym z pewnością będzie w stanie pokryć część wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 10 000 zł, nie pozbawiając się wszystkich środków pieniężnych na kontynuowanie bieżącej działalności. Na uwadze należy bowiem mieć i to, że dysponuje ona wprawdzie skromnym kapitałem zakładowym, ale za to wartość innych (nieskonkretyzowanych) kapitałów własnych wynosić ma 38 028 630,09 zł, a wartości niematerialne i prawne oszacowano na 29 955 996,07 zł. Walory te wynoszą więc niemal 68 mln zł, którą w warunkach krajowych uznać należy za wartość niebagatelną. Z prawa pomocy osoby prawne mogą zaś skorzystać tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy nie są wstanie uiścić pełnych kosztów postępowania, a w zakresie, w jakim jest to możliwe koszty te muszą regulować, czyniąc zadość dyspozycji art. 199 Ppsa. Instytucja ta nie służy natomiast ochronie prywatnego majątku. Spółka z o.o. ma ponadto tę możliwość, że w razie czasowych trudności finansowych może zwrócić się do swoich wspólników o dokonanie stosownych dopłat w trybie art. 177 – 178 Kodeksu spółek handlowych, które mogą być przeznaczone tak na pokrycie straty, jak i – co podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na pokrycie kosztów sądowych w sprawie toczącej się z udziałem Spółki, zwłaszcza przez nią zainicjowanej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2014 r. sygn. II FZ 1189/14; opublikowane na stronie internetowej "http://orzeczenia.nsa.gov.pl"). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, postanowiłem jak w sentencji.