II SA/Wa 597/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w S. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie oddala skargę UZASADNIENIE W dniu [...] listopada 2017 r. do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S., dotyczący wypłaty dwutygodniowej odprawy w związku z powołaniem pracownika – A.B. do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie. W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. odmówił wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy - Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. z tytułu wypłaconej odprawy za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej przez A.B. W uzasadnieniu powyższej decyzji ustalono, że A.B. pełnił terytorialną służbę wojskową w okresie od dnia [...] października 2017 r. a zwolnienie go z pełnienia tej służby nastąpiło w dniu [...] października 2017 r. Jednocześnie organ I instancji, na podstawie posiadanej ewidencji wojskowej ustalił, że w dniu powołania do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie, A.B. nie był żołnierzem rezerwy, natomiast stosownie do treści art. 134a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1430 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.o.o. RP", świadczenie pieniężne przysługuje Pracodawcy zatrudniającego pracownika, będącego żołnierzem rezerwy w związku z powołaniem do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie. Odwołanie od wymienionej decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu, złożył pełnomocnik Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S., zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez działanie organu w sposób oderwany od obowiązujących przepisów prawa, obniżający zaufanie obywateli do władzy publicznej; - naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 kpa poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz odstąpienie od wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane przez odwołującą , co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony; - naruszenie art. 11 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji przepisów rozporządzenia, szczegółowo określającego zasady obliczania / wypłaty pracodawcom świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 134a u.p.o.o.RP; - błędną wykładnię art. 134a w związku z art. 125 u.p.o.o.RP, wskutek przyjęcia, że zwrot wypłaconej odprawy przysługuje wyłącznie pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2018r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 125 u.p.o.o.RP, pracownik powołany do zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby. Przepis art. 134a ust. 1 i ust. 2 powołanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej określa, że pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem OT przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza. Świadczenie obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów, bez kwot wynagrodzenia, poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika w celu zastępstwa żołnierza rezerwy, o którym mowa w ust. 1, lub z tytułu powierzenia tego zastępstwa innemu pracownikowi zatrudnionemu dotychczas u tego pracodawcy, a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125. Z treści powołanych przepisów w ocenie organu odwoławczego jednoznacznie wynika, że świadczenie pieniężne, obejmujące wypłaconą odprawę, o której mowa w art. 125 u.p.o.o.RP, przysługuje Pracodawcy zatrudniającego pracownika, będącego żołnierzem rezerwy w związku z jego powołaniem do, w przedmiotowej sprawie, terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjne. Podniesiono też, że stosownie do treści art. 99 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.o.RP, żołnierzem rezerwy jest osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej. Osobie takiej przysługuje tytuł żołnierza rezerwy. Z powołanymi wyżej przepisami u.p.o.o.RP, korespondują według organu zapisy § 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz. U. poz. 1497) wskazujące, że rozporządzenie określa sposób obliczania poniesionych przez pracodawcę kosztów z tytułu wypłaty odprawy pracownikowi będącemu żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy, powołanemu po raz pierwszy do pełnienia okresowej służby wojskowej lub pracownikowi będącemu żołnierzem rezerwy powołanemu po raz pierwszy do pełnienia terytorialnej służby wojskowej. Podkreślono także, iż jak wynika z prowadzonej ewidencji wojskowej, w dniu powołania do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie, A. B. nie był żołnierzem rezerwy, zatem - w świetle powołanych wyżej przepisów - Pracodawcy nie przysługuje zwrot wypłaconej pracownikowi odprawy w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Skargę do tut. Sądu na decyzję Dyrektora Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. wywiodło Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie treści: - § 5 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz. U. z 2017 r., poz. 1497), dalej jako rozporz., b) art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie I wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz odstąpienie od wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane przez skarżącego, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, c) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesionych w odwołaniu zarzutów opisanych w lit. b) powyżej, d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, 2. błędną wykładnię art. 134a w zw. z art. 125 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polski (t.j. Dz. U. z 2017 r., Nr 1430 ze zm.), dalej jako u.p.o.o., wskutek przyjęcia, że zwrot wypłaconej odprawy przysługuje wyłącznie pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią § 5 ust. 5 w/w rozporz. oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 r. Wskazując na powyższe, wniesiono o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, 2. zasądzenie od Dyrektora Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Według strony skarżącej powołany w skarżonej decyzji przepis nie uzależnia uwzględnienia wniosku od posiadania przez żołnierza OT statusu rezerwisty, bowiem takiego wymogu nie zawiera także jego definicja zawarta w § 2 pkt 3) rozporz. Wychodząc z kolei z domniemania racjonalności ustawodawcy, przyjąć należy według strony, że powołane przepisy zostały w ten sposób sformułowane celowo, z poszanowaniem całego systemu prawnego, poszczególnym słowom i zwrotom zostały nadane takie same znaczenia, a ponadto - że nie ma zbędnych regulacji (por. Z. Ziembiński "Teoria prawa", PWN 1978, s. 106-123). Wyjaśniono także, że art. 134a, dodany przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. z 2009 r., Nr 161, poz.1278), zmieniającej z dniem 1 stycznia 2010 r. u.p.o.o., do dnia 1 stycznia 2017 r. dotyczył wyłącznie świadczeń przysługujących pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy. Powyższe korelowało, z obowiązującą do tego dnia, treścią art. 125 u.p.o.o., określającego zasady wypłaty przez pracodawcę odprawy pracownikowi powołanemu do służby wojskowej. Wskutek wyżej powołanej nowelizacji, zmianie uległa m.in. treść art. 125 oraz art. 134a ust. 1 u.p.o.o. Jakkolwiek niezmienna pozostała treść ust. 2 art. 134a u.p.o.o., to jednak brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla rozróżniania sytuacji prawnej pracodawcy zatrudniającego żołnierza rezerwy oraz innego pracownika powołanego do terytorialnej służby wojskowej (nie będącego w dniu powołania żołnierzem rezerwowym), skoro w każdym z tych przypadków, po myśli art. 125 u.p.o.o., pracownik otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia. Odmienne stanowisko organu II instancji sprowadza się według strony do "przerzucania" na niektórych spośród pracodawców (zatrudniających pracowników nie posiadających statusu rezerwisty) kosztów budowy Wojsk Obrony Terytorialnej, co nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych inny ustaw z dnia 28 października 2016 r. (druk nr 966), a nadto pozostaje w sprzeczności z treścią art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 r. Nie sposób bowiem zaakceptować sytuacji, w której niektórzy pracodawcy otrzymują rekompensatę wypłaconej pracownikowi odprawy, inni zaś sami ten koszt muszą ponosić. Takie rozumienie kłóci się z zasadą sprawiedliwości i równości wobec prawa podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej, zaś pominięcie przez organy treści § 5 ust. 4 i 5 rozporz. stanowi o naruszeniu przepisów postępowania. Podniesiono także, że stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a. strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy (tzw. ostatniego słowa). Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zatem pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu - określonego w wyznaczonym stronie terminem - złożenia powyższego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie - uzasadnia wniosek, że organ ten naruszył obowiązek ustalony nie tylko w art. 10 § 1 k.p.a., lecz również w art. 79a ust. 1 k.p.a., nakładającym na organ prowadzący postępowanie wszczęte na żądanie strony obowiązek wskazania w informacji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Podkreślono także, iż w uzasadnieniu decyzji brakuje rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79a ust. 1 k.p.a., co uzasadnia zarzut naruszenia przez organ II instancji także art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ prawidłowo zastosował normę art. 134a ust.1 powołanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Treść w/powołanej normy prawnej wskazuje na to, ze znajduje ona zastosowanie do żołnierzy rezerwy odbywających ćwiczenia wojskowe, pełniących okresową służbę wojskową lub terytorialną służbę wojskową rotacyjnie. Aby pracodawcy żołnierza przysługiwało skuteczne roszczenie o przyznanie świadczenia pieniężnego za okres odbywania przez pracownika ćwiczeń wojskowych czy za okres pełnienia przez niego okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie muszą łącznie zaistnieć dwie przesłanki tj. pracownik będący żołnierzem musi pełnić powyższe czynności oraz pracownik ten musi być żołnierzem rezerwy. Brak zaistnienia jednej z powyższych przesłanek wyklucza więc możliwość przyznania pracodawcy omawianego świadczenia. W świetle powyższego, koniecznym było także odkodowanie pojęcia "żołnierz rezerwy". Definicja tego pojęcia została umieszczona przez ustawodawcę w przepisie art. 99 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.o.RP, zgodnie z którym żołnierzem rezerwy jest osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej. Przenosząc powyższe uwagi na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż skarżona decyzja odpowiadała prawu. Pracownik skarżącego, którego dotyczyło dochodzone w sprawie świadczenie pieniężne, nie wypełniał definicji pojęcia "żołnierz rezerwy" sformułowanej w w/powołanym art. 99 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.o.RP. To zaś sprawiało, iż w sprawie nie można było zastosować normy art.134a omawianej ustawy gdyż – jak to już wyżej podkreślono – znajduje ona zastosowanie wyłącznie do żołnierzy rezerwy. W realiach prawnych niniejszej sprawy, za pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie uznać należało twierdzenia skargi, iż pracodawcy zatrudniający żołnierzy OT znajdują się w gorszej sytuacji od tych, którzy zatrudniają żołnierzy rezerwy, bowiem nie otrzymują rekompensaty za wypłaconą pracownikowi odprawę. Pomijając oczywistość takiego wniosku podkreślić należało, że organ administracji obowiązany jest stosować się do przepisów obowiązującego prawa. Nie miał więc możliwości ich zignorowania i wbrew ich zapisom uwzględnić wniosku inicjującego niniejsze postępowanie. Postulaty skarżącego odnoszące się do materii poszanowania zasady równości, mogą więc być kierowane jedynie wobec ustawodawcy, który ma realny wpływ na kształt i treść regulacji prawnych obowiązujących w Polsce. Na poprawność skarżonej decyzji nie wpływał też zarzut naruszenia przez organ normy art. 10 K.p.a. Podstawą do uchylenia decyzji może bowiem być jedynie takie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Omawiane uchybienie nie miało zaś takiego wpływu. Nawet skarżący nie podnosił tego, aby wskutek tego uchybienia nie mógł zgłosić konkretnych wniosków dowodowych czy konkretnych twierdzeń, które rzutowałyby na ostateczny kształt decyzji. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302 z późn. zm.).