I SAB/Ke 9/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w postępowaniu administracyjnym p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. P.-M. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE M. P. złożył 16 sierpnia 2022 r. (data złożenia pisma w zakładzie karnym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę (opatrzoną datą 15 sierpnia 2022 r.) na bezczynność organu – Dyrektora ZUS oddziału w K. w sprawie braku wszczęcia właściwych czynności administracyjnych związanych ze skargą z 18 czerwca 2021 r. i orzeczenie, że działanie organu stanowiło znaczną bezczynność i miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący ponadto wniósł o nałożenie organowi grzywny w wysokości 60 tys. zł oraz przyznanie skarżącemu 50 tys. zł. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że 18 czerwca 2021 r. przesłał bezpośrednio do WSA w Kielcach skargę na brak działań w związku ze skargą z 19 marca 2021 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i wskazał, że ZUS pismem z 10 grudnia 2021 r. udzielił odpowiedzi odnośnie pisma z 18 marca 2021 r. W piśmie procesowym z 7 grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że koszty te w żadnej części ani w całości nie zostały dotychczas uiszczone. Wniósł ponadto o zwrot uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z podjęty czynnościami, zgodnie z załączonym spisem kosztów. Wydatki dotyczą korespondencji pocztowej do skarżącego i wynoszą [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd może też na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie gdy ten nie przekaże skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stwierdza, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. bezczynność polegająca na braku wszczęcia właściwych czynności administracyjnych związanych ze skargą z 18 czerwca 2021 r., która dotyczyła skargi z 19 marca 2021 r. Analiza akt administracyjnych (dołączonych do sprawy I SAB/Ke 5/22) wskazuje, że skarga z 19 marca 2021 r. (opatrzona datą 18 marca 2021 r.) dotyczyła braku odpowiedzi na skargę skarżącego z 5 marca 2021 r. Pismo to zaś zawiera wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w wykonaniu wyroku WSA w Kielcach z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 376/20. Pierwszy wniosek został rozpoznany postanowieniem Dyrektora ZUS (organu egzekucyjnego) z 26 sierpnia 2021 r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (WSA w Kielcach oceniał kwestię bezczynności w tym zakresie w postępowaniu o sygn. akt I SAB/Ke 8/22). Drugi wniosek został rozpoznany decyzją ZUS z 8 czerwca 2021 r., nr [...], którą to organ odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych (WSA w Kielcach oceniał kwestię bezczynności w tym zakresie w postępowaniu o sygn. akt I SAB/Ke [...]). Z kolei znajdująca się w aktach administracyjnych skarga opatrzona datą 18 czerwca 2021 r. (na którą powołuje się też skarżący w niniejszej sprawie), jako skarga na decyzję ZUS z 8 czerwca 2021 r. nr [...] została przez organ przekazana do WSA w Kielcach, który rozpoznał ją wyrokiem z 30 listopada 2021 r. w sprawie I SA/Ke 442/21. Oznacza to, że w dacie wniesienia przez skarżącego skargi, tj. 16 sierpnia 2022 r. stan bezczynności nie istniał, a skarga jest niedopuszczalna. Przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. W związku z tym w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność organu, sąd kontroluje jedynie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Istotne znaczenie dla takiego stanowiska ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19 (dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), z której wynika, że w przypadku, gdy w dacie wniesienia skargi stan bezczynności nie istnieje, brak jest w istocie przedmiotu oceny, która miałaby zostać dokonana w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy w punkcie 2 sentencji postanowienia, sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz.68). Stosownie do § 2 pkt 2 tego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Wydatki, o przyznanie których wnosił w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego, nie zostały udokumentowane. Z tych względów kwota przyznanych kosztów obejmuje wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika.